Кіріспе

Норвегиялық саясаткер (1926–2005)

Ханна Кристин Кванмо (14 маусым 1926 – 23 маусым 2005) – Норвегияның Социалистік солшыл партиясының саясаткері. Ол 1973 жылдан 1989 жылға дейін Нордланд округін өкілдік еткен Парламент мүшесі, ал 1977 жылдан 1989 жылға дейін Социалистік солшыл партиясының тұңғыш парламенттік басшысы болды. 1991 жылдан 2002 жылға дейін Норвегия Нобель комитетінің мүшесі болды, 1993 жылдан 1998 жылға дейін комитет төрағасының орынбасары қызметін атқарды. Нобель комитетінде жұмыс істеген кезеңінде Аун Сан Су Чжи, Нельсон Мандела, Ясир Арафат және Кофи Аннан сияқты тұлғаларға Нобель бейбітшілік сыйлығын табыстау туралы шешімдерге қатысты. Екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы жылдары толығымен нацистік идеологияға бағынған Германияның Қызыл Крестінде жұмыс істеді және 1947 жылы Норвегияға қайтқаннан кейін мемлекетке опасыздық жасағаны үшін сотталды. Кәсібі бойынша ол мұғалім болған.

Ерте өмір

Ханна Кванмо Норвегияның Харстад қаласында жұмысшы отбасында өскен. Әкесі балықшы, анасы фабрика жұмысшысы болған. Оның ата-анасы ажырасып, оны көбінесе анасы тәрбиеледі. 18 жасында (1944 жылы) Кванмо Германияның Қызыл Крестіне медбикелікке оқуға түсті. Ол біраз уақыт Шығыс майданында қызмет етті, соғыстың соңғы күндерін Берлинде тәжірибелі медбике болып жұмыс істеді. Германия жеңілгеннен кейін ол Германияның британдық аймағында ұсталды; 1947 жылдың соңында Норвегияға қайтарылды, онда ол мемлекетке қарсы қызмет еткені үшін сотталып, кінәлі деп танылды. Оған 8 ай түрме жазасы және 10 жылға азаматтық құқықтарынан айыру жазасы берілді; Жоғарғы Сотқа шағым түсіргеннен кейін түрме жазасы тоқтатылды.

Мансап

Бірнеше жыл жеке ана болып, тазалаушы және аспаз болып жұмыс істегеннен кейін ол үйленді және университетке емтиханды (examen artium) үздік нәтижемен тапсырып, 1962 жылдан 1973 жылға дейін Рана гимназиясында гимназия мұғалімі болып жұмыс істеді. Кванмо Ранадағы жергілікті саясатқа қатысты және 1973 жылы Социалистік солшыл партиясы (SV) атынан Стортингке сайланды. 1977 жылдан бастап партияның парламенттік жетекшісі қызметін атқарды. 1975 және 1981 жылдары ол БҰҰ Бас ассамблеясының делегаты болды. 1985 жылдан 1989 жылға дейін оның орынбасары Асле Амундсен болды. 1989 жылы парламенттен зейнетке шықты. 1991 жылдан 2002 жылға дейін Норвегия Нобель комитетінің мүшесі болды, 1993-1998 жылдары комитет төрағасының орынбасары болды. Соғыс кезіндегі әрекеттері кейінірек Социалистік солшыл партиясындағы саяси мансабында жиі сұрақ тудырды. Ол 1990 жылы жарық көрген кітабында өзінің көзқарасын және неліктен неміс әскеріне қосылғанын түсіндірді. Бұл кітап Норвегияда шамамен 83 000 дана сатылып, бестселлер атанды. Кванмо Еуроодақтың қарсыласы болды. Парламенттен зейнетке шыққаннан кейін ол күйеуімен бірге Норвегияның оңтүстігіне, Арендал қаласына көшіп кетті.

Көзқарастар

Ол 1970-ші жылдардың соңында Израиль-Мысыр бейбітшілігін келіссөздер арқылы ілгерілетуге тырысқан Мысыр президенті Анвар Садатты және Израиль премьер-министрі Менахим Бегинді қатаң сынады. Ханна Кванмо басшылығындағы Социалистік солшыл партия 1980-ші жылдары Норвегия парламентінде Палестина Азат ету Ұйымын мойындауды қолдаған жалғыз партия болды. Кейін ол Израиль премьер-министрі Шимон Переске берілген Бейбітшілік сыйлығын қайтарып алуды ұсынды.