Альфред Робенс: саяхатшы, саяси қайраткер және өнеркәсіпші өмірі

Кіріспе

Британдық кәсіподақ жетекшісі, өнеркәсіпші және саясаткер

Альфред Робенс, Волдингэм бароны Робенс, ПК (18 желтоқсан 1910 – 27 маусым 1999) – ағылшын кәсіподақ жетекшісі, Лейборист партиясының саясаткері және өнеркәсіпші. Оның саяси амбициялары, оның ішінде премьер-министр болуға деген ниеті, уақыттың қолайсыздығынан орындалмады, бірақ оның күші өнеркәсіп саласына жұмсалды: ол 10 жыл бойы Ұлттық Көмір Басқармасының төрағасы болды, ал кейін – Аберфан апатына қарамастан – қызметкерлердің денсаулығы мен қауіпсіздігі жөніндегі Робенс есебін жасаған маңызды тергеуді басқарды. Оның көзқарасы әкелік қамқорлыққа негізделген; өмірінің соңғы жылдары ол ертедегі социализмінен Консервативтік партияға қарай бұрылды. Оның беделі Аберфан апатын болжап көре алмағаны және оның алдын алмағанымен, сондай-ақ апаттан кейін оның жасаған әрекеттерінің жоғары сезімталдықсыз деп есептелгенімен дақталды.

Ерте өмір

Робенс Манчестердегі Медлок өзенінің жанындағы Хорлтон қаласында, мақта сатушы Жорж Робенс пен Эдит Робенстің (қыздығы Андертон) ұлы болып дүниеге келді. Ол 15 жасында мектепті тастап, жардамшы болып жұмыс істеді, бірақ оның мансабы Манчестер мен Салфорд кооперативтік қоғамына кеңсе қызметкері ретінде кіргеннен кейін шын мәнінде басталды; ол 22 жасында директор болды, ол елдегі алғашқы жұмысшы директорлардың бірі еді. 1935-1945 жылдары Дистрибутив және одақтас жұмысшылар кәсіби одағында лауазымды қызметкер болды; Екінші дүниежүзілік соғыста әскери қызметке денсаулығына байланысты жарамсыз деп танылды, ол 1941-1945 жылдары Манчестер қалалық кеңесінің мүшесі болды. 1936 жылдың 9 қыркүйегінде Ева Пауэллге үйленді; олар 1935 жылы туған Альфредті асырап алды.

Саясат

Соғыстан кейін, 1945 жылы еңбекшілер партиясының тарихи жеңісімен Робенс Нортумберлендтегі Вансбек тау-кен округінің депутаты болып сайланды. Ол парламенттік сатыда өрлеуін бастады, Көлік министрлігінде (1945–1947) және Хью Гейтскелл басқарған Отын және энергетика министрлігінде кіші лауазымдарда қызмет етті. 1950 жылы округтердің шекарасы өзгергеннен кейін Робенс жаңа Блайт округіне, кейін Блайт аңғарына көшті. 1951 жылы ол Анюрин Беванның Ұлттық денсаулық сақтау жүйесіне рецепт бойынша төлемдер енгізуге наразылық білдіріп отставкаға кеткенінен кейін, Еңбек және ұлттық қызмет министрі лауазымын қысқа мерзімге иеленді, бірақ сол жылы консерваторлар жалпы сайлауда жеңіске жетті. Оппозицияда Робенс партиядағы өрлеуін жалғастырды, Клемент Аттли Беван ауырып қалғанда оны Сыртқы істер министрінің көлеңкелік хатшысы етіп тағайындады, сонымен қатар ол партия басшылығына болашақ үміткер ретінде қарастырыла бастады. Робенс өзінің «премьер-министр болуға құштар екенін» айтқан. Алайда, 1956 жылғы Суэц дағдарысы кезінде ол өзін тиісті деңгейде көрсете алмады, себебі консерватор премьер-министрі Энтони Иден шабуылдан бір күн бұрын оған құпия хабар берген еді; құпия сақтауға ант бергендіктен, ол парламенттегі дебаттарда шабуылға тиімді қарсылық көрсетуге мүмкіндік алған жоқ. Сонымен қатар, Гейтскелл оны тым солшыл санады. Ол Сыртқы істер министрінің көлеңкелік хатшысы лауазымынан Беванмен ауыстырылды және саяси амбицияларының орындалмағанын сезінді. Сондықтан, 1960 жылы Харольд Макмиллан (Эденнің премьер-министрліктен кейінгі жаңа тағайындамасы) Робенске Ұлттық көмір басқармасының (ҰКБ) төрағалығын ұсынғанда, ол оны қуана қабылдады. Гейтскелл 1963 жылдың қаңтарында қайтыс болды. Джеффри Твидейл Оксфорд ұлттық биографиялық сөздігінде Робенс саясатта табандылық танытқанда, Гарольд Уилсонның орнына премьер-министр болар еді деген пікірін білдірді.

Ұлттық көмір басқармасы

Робенс 1961 жылы КҰБ-де жылына 10 000 фунт стерлинг жалақымен қызметке тағайындалды (ол қызмет еткен он жыл ішінде жалақысы бірде-бір рет көтерілген жоқ) және 28 маусымда Суррей графтығындағы Вольдингэмнің бароны Робенс атанды. Бұл күтпеген жоғарылауды сынға алғандардың арасында Блайт округінен депутаттыққа сайланған оның ізбасары Эдди Милн де болды. Робенс КҰБ-ға қатаң басшылық етті. Ол әріптестерінен де, бағыныштыларынан да сөзсіз адалдық күтті және саясаткерлермен кескілесе білді. Ол биліктің нышандарын ұнатып қабылдады, соның ішінде "КҰБ 1" тіркеу нөмірі бар Daimler көлігі, атқарушы ұшақ (алты орындық De Havilland Dove, оны Басқарма мүшелері алыс жатқан көмір кендерін аралау үшін пайдаланды) және Итон-сквердегі пәтер. Оның мінез-құлқы оған "Көмір Королі" деген лақап есімді сыйлады, бұл "Ескі Көмір Королі" есімімен ойын еді. Ол жұмысты құлшыныспен және ынтамен атқара бастады, шахталарды аралап, шахтерлермен пікірлесіп, өнеркәсіп туралы терең білім жинады. КҰБ төрағасы ретінде Робенс тау-кен өнеркәсібінде маңызды қысқартуларды жүзеге асырды, олардың көпшілігі нарық күштері мен оның лауазымға кіріспей тұрып қабылданған үкімет саясатын көрсетеді. Ол өнеркәсіпті қорғауға тырысса да, социалист ретіндегі беделі зардап шекті: ол КҰБ төрағасы болған кезде 698 шахта 583 000 шахтерді жұмыспен қамтыды, бірақ ол 10 жылдан кейін қызметтен кеткен кезде 292 шахта ғана 283 000 шахтерді жұмыспен қамтыды. Бір кезде Робенс шахтерлердің жетекшісі Уилл Пейнтермен құрылтайлы қарым-қатынаста болды, бірақ Уилсонның лейбористік үкіметімен келіспеушілікке ұшырады. Оның өкілеттігі кезінде өндірістік қатынастар нашарлады. Робенс көмір өнеркәсібіндегі нашар еңбек қауіпсіздігі мен денсаулық сақтау жағдайларына алаңдады және жазатайым оқиғаларды азайту және пневмокониоз сияқты кәсіптік ауруларға қарсы күрес үшін науқандарды қолдады. Оның қызмет ету кезеңінде өлімге әкелген және ауыр оқиғалардың саны 60%-дан астамға төмендеді, сонымен қатар жұмыс күшінің саны 50%-дан астамға, 583 000-нан 283 000-ға дейін азайды. 1967 жылдың тамызында есеп жарияланғаннан кейін Робенс Энергетика министрі Маршқа өзінің отставкасын ұсынды; ол және премьер-министр Уилсон оны қабылдамады, бірақ бірнеше министрлер Робенсті қызметтен алу керек деп талап етті. Кейбір мәліметтер бойынша, ол отставкаға кету туралы ұсыныс қабылданбайтынына көз жеткізген. Рональд Дирингтің айтуынша, сол кезде КҰБ-нің жартылай мүшесі Ричард Маршқа Робенс "көмір өнеркәсібін ауыр қысқарту кезеңінде үлкен ереуілдерсіз алып барады" деп кеңес берді және көмір өнеркәсібі мен кәсіподақтардың оған берген қолдауы оны сақтап қалу туралы шешімге маңызды рөл атқарды. Робенс толық кеңес отырысында өзінің отставкаға кетуін ұсынғанын айтқанда, барлық қатысушылар таңғалып, қорқынышқа ұшырады; Басқарманың жартылай мүшесі Сесил Кинг аяғына тұрып, Робенске дұрыс іс атқарғанын айтты. Апаттан кейін Робенске КҰБ Аберфаннан қалған қиыршықтарды алып тастауды қаржыландыруды сұрады. Алайда оған мұндай шығындар КҰБ-ны үкімет белгілеген қарыз алу лимитінен асырып түсуіне әкелетінін айтты. Ол Аберфанның қайғыға ұшыраған аналарының өтінішімен олармен кездесіп, олардың пікірлерін тыңдады және олар оны сыпайылықпен қарсы алды. Ақырында шығындардың бір бөлігін Басқарма, екінші бөлігін Үкімет төледі, сондай-ақ Aberfan апат қорынан алым салынды. Халықтан жиналған апат қорының қамқорлары 150 000 фунт стерлинг (1966 жылы бұл соңғы жылдары шамамен <есептелген сомаға> тең) сомасында кеңестерді алып тастау шығындарын жабу үшін үлес қосуға қысым көрсетті – бұл қайырымдылық заңнамасына сәйкес "күдіксіз заңсыз" әрекет болды, бірақ Қайырымдылық комиссиясы қорды қаражаттың бұрыс пайдаланылуынан қорғау үшін ешқандай шара қабыланбады. Сол кезде корпоративтік кінәлілік үшін қылмыстық қудалау қарастырылғанына ешқандай дәлел жоқ. Робенс КҰБ тарихының ресми нұсқасында ақталды, бірақ ол басқа да жағдайларда айыпталып отыр.

Robens took up his appointment at the NCB in 1961 at a salary believed to be £10,000 a year (which was never increased throughout his ten years in office) and was created a life peer as Baron Robens of Woldingham, of Woldingham in the County of Surrey, on 28 June. Amongst those critical of this sudden elevation were his successor as MP for Blyth, Eddie Milne. Robens's leadership of the NCB was high handed. He expected unflinching loyalty from colleagues and subordinates alike, and was confrontational with politicians. He enjoyed the trappings of power including a Daimler with the vehicle registration number "NCB 1", an executive aeroplane (a six seater De Havilland Dove which he and other Board members used to visit the far flung coalfields) and a flat in Eaton Square. His behaviour earned him the nickname "Old King Coal", a pun on Old King Cole. He threw himself into the job with vigour and enthusiasm, visiting pits, arguing with miners at the coalface and developing a deep knowledge of the industry. As Chairman of the NCB, Robens oversaw substantial cuts in the mining industry, many of them reflecting market forces and government policies originated before he assumed the post. Although he lobbied to protect the industry, his reputation as a socialist necessarily suffered: when he took over as NCB chair there were 698 pits employing 583,000 miners, but by the time he left the post 10 years later there were only 292 pits employing 283,000 miners. For a while Robens had a constructive working relationship with the miners' leader Will Paynter, but he had a combative relationship with the Wilson Labour government. Industrial relations deteriorated during his tenure,

Robens expressed concern at the poor occupational health and safety record of the coal industry, and championed campaigns to reduce accidents and to counter chronic occupational diseases such as pneumoconiosis. Although the number of fatal and serious accidents fell by over 60% during his tenure, there was also a fall in the workforce of over 50%, from 583,000 to 283,000. After the report was published in August 1967, Robens wrote to Marsh, the Minister of Power, offering his resignation; this was rejected by him and by the Prime Minister Wilson, although several cabinet members argued strongly that Robens ought to be removed. There have been allegations that the resignation offer was "bogus" and Robens had been assured that it would not be accepted. According to Ronald Dearing, then a part time member of the NCB, Richard Marsh was advised that Robens was "taking the coal industry through a period of painful contraction without big strikes" and the strong support for him within the coal industry and the union movement were crucial to the decision to retain him. When Robens told a meeting of the full Board that he had offered his resignation, there was surprise and consternation; Cecil King, a part time member of the Board, rose to his feet and told Robens that in doing so he had acted correctly. In the wake of the disaster, Robens was asked that the NCB should fund the removal of the remaining tips from Aberfan. He was advised, however, that the cost of doing so would have obliged the NCB to exceed its borrowing limits, set by the government. He had acceded to a request from the bereaved mothers of Aberfan to meet them to hear their views, and he was received by them with courtesy. Eventually the cost was met partly by the Board and partly by the Government, with a levy made on the charitable Aberfan Disaster Fund. The Trustees of the Disaster Fund, which had been raised by public appeal, were put under "intolerable pressure" to make a contribution of £150,000 (150000.0 in 1966 is equivalent to about <calculated amount> in recent years) to cover the cost of removing the tips – an action that was "unquestionably unlawful" under charity law – but the Charity Commission took no action to protect the Fund from this misappropriation of funds. There is no evidence that prosecution for corporate manslaughter was considered at the time. Robens was exonerated by the official history of the NCB but he remains condemned in other quarters.

Кейінгі өмірі

1970 жылғы жалпы сайлауда консерваторлардың жеңісінен кейін Робенс жаңа үкіметтің мемлекеттендіруге деген қарсылығының өзінің әкешелік көзқарастарымен қақтығысқа түсетінін байқады. Ол премьер-министр Эдвард Хит және өнеркәсіп жөніндегі мемлекеттік министр сэр Джон Иденмен келіспеушілікке ұшырады. Робенс 1971 жылы NCB-ден кетіп, бірақ өзінің қызмет мерзімі сәтті болғанын тұрақты түрде айтты.

Құрметтер

1951 жылы ол Ұлыбритания патшасының ең құрметті жеке кеңесінің мүшесі ретінде қызметке кірді. Бұл оған «Өте құрметті» деген құрметті префиксін берді, ал мәртебе алғаннан кейін «PC» әріптерін өмір бойына иеленуге мүмкіндік берді. 1962 жылы ол Жылыту және Желдету Инженерлері институтының құрметті стипендиясын алды. 1964 жылы ол Шотландиядағы Инженерлер және Кеме құрылысшылар институтындағы жылдық Хью Миллер Макмиллан еске алу лекциясын оқыды. 1966 жылы Лестер университеті оған құрметті заң докторы (LL. D) дәрежесін берді. 1977 жылдың 26 қаңтарында Суррей университеті оған құрметті университет докторы (D. Univ) дәрежесін берді. 1977 жылы ол Механикалық инженерлер институтының құрметті мүшесі (FIMechE) болып сайланды. Ол Манчестер университетінің ғылым және технология институтының құрметті стипендиясын алды.