Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Турдули ветересі, "Ежелгі Турдули" немесе "Ескі Турдули" деп аударылады, қазіргі Португалия аумағында Римге дейін болған тайпа, Калайциандар (немесе Галлециандар) және Лузитаниялықтармен туыс.
The Turduli Veteres, translated as "Ancient Turduli" or "Old Turduli" were an ancient pre Roman tribe of present day Portugal, akin to the Calaicians or Gallaeci and Lusitanians.
Орналасқан жері
Турдули Ветертер аумағы қазіргі Португалияның солтүстігінде, Дуро өзенінің сағасынан оңтүстікке қарай орналасқан. Олар Паесури тайпасымен көрші болған. Олардың астанасы Лангобрига (Фиаес – Санта-Мария-да-Фейра) болды; басқа Турдули Ветертер қалалары Талабрига (Бранка, Альбергария-а-Вельха немесе Марнел, Ламас-ду-Вуга – Агеда маңында орналасқан) және, мүмкін, Оппидум Вакка (Кабесо-ду-Вуга – Агеда) еді. Педросодағы Монте-Мурадода табылған екі қола тақташа (Tesserae Hospitales) Вила-Нова-де-Гайя маңында да қоныстанғандықтарын көрсетеді.
The Turduli Veteres territory was located south of the estuary of the river Douro, in the north of modern Portugal, being neighbors of the Paesuri. Their capital was Langobriga (Fiães – Santa Maria da Feira); other Turduli Veteres' towns were Talabriga (situated either in the vicinity of Branca, Albergaria a Velha or Marnel, Lamas do Vouga – Águeda) and possibly Oppidum Vacca (Cabeço do Vouga – Águeda). They also dwelt around Vila Nova de Gaia as evidenced by the two bronze plaques (Tesserae Hospitales) found in Monte Murado in Pedroso.
Тарих
Турдули ветересі ежелгі оңтүстік-батыс Иберияның турдулилерінен тараған болуы мүмкін. Кельттермен бірге, Турдули ветересі б.з.д. 5 ғасырында солтүстікке қарай қоныс аударды, содан кейін төменгі Дуро және Ваққа (Воуга) өзен алаптарындағы (яғни, қазіргі Бейра Литоралдың солтүстік-батыс бөліктерінде) орналасты. Туған және көршілес халықтардан айырмашылығы, Турдули ветересі б.з.д. 3 ғасырдың соңында Карфаген үстемдігіне түспеді. Олардың Екінші Пуникалық соғысына қатысқандығына ешқандай дәлел жоқ. Б.з.д. 2 ғасырындағы Лузитания соғыстарында қандай рөл атқарғаны әлі анық емес. Сонымен қатар, Турдули ветересі, Турдули оппидандарынан (қазіргі Португалияның батыс жағалауындағы аймақтарда орналасқан) өзгеше, б.з.д. соңына дейін тәуелсіздігін сақтап, Лузитаниялықтар мен Галлаектердің оларды өздерінің тайпалық конфедерацияларына қосу әрекеттеріне қарсылық көрсеткен сияқты.
The Turduli Veteres appear to have originated as an off shot of the Turduli of ancient south west Iberia. Alongside the Celtici, the Turduli Veteres migrated northwards around the 5th century BC, before settling in a coastal region situated along the lower Douro and Vacca (Vouga) river basins (i. e. north western parts of present day Beira Litoral). Unlike related and neighbouring peoples, the Turduli Veteres did not fall under Carthaginian rule during the later 3rd Century BC. Neither is there any evidence that they took part in the Second Punic War. It is still not clear if they played any significant role in the Lusitanian Wars of the 2nd century BC. Moreover, the Turduli Veteres, unlike the Turduli Oppidani (located in the west coastal areas of modern Portugal), appear to have remained independent until the late 2nd century BC and to have resisted attempts by the Lusitani and Gallaeci to incorporate them into their respective tribal federations.
Римдіктердің шабуылдары, үстемдігі және романдыққа айналуы
Басқа халықтармен қарым-қатынас жасауға және олардың үстемдігіне толық дайын болмағандықтан, Турдули Ветеристер (Лузитан және Галлеки сияқты) Солтүстік-батыс Иберияға жасалған алғашқы римдік жорықтарының негізгі соққысын алды. Римдік деректерге сәйкес, Ветеристер римдіктерге қарсы тұруға Лузитанға көмектесті; жауабы ретінде б.з.д. 138-136 жылдары рим консулы Децим Юний Брут Ветеристердің Талабрига төбешігін уақытша басып алып, Ветеристердің жерлерінің маңызды бөлігін қиратты. Б.з.д. 61-60 жылдары Ветеристер мен Оппиданилер жеңіліп, пропратор Юлий Цезарьмен бірге Гиспания Ультериор провинциясына қосылды. Б.з.д. 27-13 жылдары император Августтың тұсында Турдули Ветеристер Рим провинциясы Лузитанияға біріктірілді.
Being relatively unaccustomed to interaction with and dominance by other peoples, the Turduli Veteres (like the Lusitani and Gallaeci), bore the brunt of the first Roman forays into north west Iberia. According to Roman accounts, the Veteres assisted the Lusitani in attempting to resist the Romans; in retaliation, during 138 136 BC, the Roman Consul Decimus Junius Brutus temporarily occupied the Veteres' hillfort of Talabriga and laid waste a significant proportion of the Veteres' lands. In 61 60 BC, the Veteres and the Oppidani were defeated and incorporated into Hispania Ulterior province by the Propraetor Julius Caesar. In 27 13 BC, the Turduli Veteres were aggregated into the Roman province of Lusitania during the reign of Emperor Augustus.