Кіріспе

Христиандыққа мистикалық көзқарас

Эзотерикалық христиандық – христиандыққа мистикалық көзқарас, оның құрамында білім алу немесе түсіну үшін жасыру рәсімінен өтуді талап ететін "құпия дәстүрлер" бар. "Эзотерикалық" термині 17 ғасырда пайда болды және грек тіліндегі ἐσωτερικός (esôterikos, "ішкі") сөзінен шыққан. Бұл рухани ағымдардың ортақ белгілері бар, мысалы, дәстүрден тыс немесе еретикалық христиан дінтануы; канондық Евангелиялар, түрлі апокалиптикалық әдебиеттер және Жаңа өсиеттің кейбір апокрифтері қасиетті мәтіндер ретінде қарастырылады; сондай-ақ, он екі апостолдан ауызша жеткен деп саналатын disciplina arcani, онда Иса Мәсіхтің эзотерикалық үйретімдері сақталған.

Ежелгі тамырлары

Кейбір қазіргі ғалымдар прото-ортодоксалдық христиандықтың бастапқы кезеңдерінде, палестиналық және эллиндік иудаизмнен ауызша үйретімдердің ядросы мұраға қалғанын айтады. Эзотерикалық христиандыққа зор әсер еткен христиан дінтанушылары – Александриялық Климент және Александриялық катехизистік мектебінің басшылары Ориген.

Қазіргі заманғы номиналдары

Христиандық қауымдастық – эзотерикалық христиандықтың бір тармағы. Ол қасиеттік рәсімдердің сезімдік тәжірибелік жағына баса назар аударады, ал Евхаристия "Адамды қадірлеу рәсімі" ретінде танылады.

Қайта туылу

Платонның метемпсихоз іліміне ықпал еткен жанның реинкарнациясын Валентиандық және Базилидиандық сияқты көптеген гностикалық христиан секталары қабылдады, бірақ прото-ортодокс секталар жоққа шығарды. Ориген «Де Принципиде» күрделі көп дүниелік трансмиграция схемасын гипотетикалық түрде қарастырғанымен, «Келсусқа қарсы» және басқа да еңбектерінде реинкарнацияны жоққа шығарады. Осы көрінетін қайшылыққа қарамастан, қазіргі заманғы эзотерикалық христиандық қозғалыстар Оригеннің жазбаларына (басқа шіркеу әкелері мен библиялық үзінділермен бірге) осы идеяларды гностикалық мектептерден тыс, эзотерикалық христиан дәстүрінің бір бөлігі ретінде растау үшін сілтеме жасайды. Ал гностикалық мектептер 3-ші ғасырда еретикалық деп танылды.