Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фред Хойлдің 1957 жылғы романы. «Қара бұлт» – британдық астрофизик Фред Хойлдің 1957 жылғы ғылыми фантастикалық романы. Онда Күн жүйесіне кіріп, Күннің сәулесін тосып, Жердегі тіршіліктің көп бөлігін жоя жаздаған, зор газ бұлтының пайда болуы туралы толыққанды айтылады.
1957 novel by Fred Hoyle
The Black Cloud is a 1957 science fiction novel by British astrophysicist Fred Hoyle. It details the arrival of an enormous cloud of gas that enters the Solar System and appears about to destroy most of the life on Earth by blocking the Sun's radiation.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
1964 жылы Жердегі астрофизиктер газ бен шаңнан тұратын бұлтты байқады, ол бастапқыда Бок глобуласы деп саналды және Күн жүйесіне қарай келе жатқан еді. Егер бұлт Күн мен Жердің арасында тұрса, күн сәулесін тоқтатып, фотосинтез процесін тоқтатып, Жердегі тіршіліктің көп бөлігін жоя алатындықтан, оған «Қара бұлт» деген ат қойылды. Астрономдар мен басқа да ғалымдар Англияның Нортонстоу қаласында жиналып, бұлтты зерттеу және оның болуының салдары туралы британ үкіметіне есеп беру үшін жұмыстады. Бұлт Күнге жақындағанда күтпеген жерден жылдамдығын төмендетіп, Күннің айналасында тоқтады, бұл Жердегі апатты климаттық өзгерістерге, адамзаттың көптеген өлім-жұлымдары мен азаптарына әкеп соқты. Бұлттың мінез-құлқын ғылыми тұрғыдан болжау мүмкін болмағандықтан, Нортонстоу командасы оның ақылды тіршілік формасы болуы мүмкін деген қорытындыға келді. Ғалымдар бұлтпен байланыс орнатуға тырысып, сәттілікке жетті. Бұлт – адамдардан әлдеқайда ақылды, ғарышқа тән газ тәрізді суперорганизм екені анықталды, ол қатты планетада ақылды тіршілік формаларын табуға таң қалды. Ол күн сәулесінің Жерге қайта оралуына жағдай жасады, соның арқасында адамзат құтқарылды. Адамзатқа тигізген зиянды әсері тоқтағанымен, бірнеше үкімет бұлтқа сенімсіздікпен қарап, оған қарсы ядролық шабуылға дайындалды. Ғалымдар бұлтты осы жоспар туралы ескерткенде – мемлекетке опасыздық жасағаны үшін түрмеге қамалу қаупіне және әскери құпияларды беруге дайын тұрды – бұлт зымырандарды жібергендерге қайтарды, мыңдаған адамды өлтірді, бірақ басқаша кек алмады. Астрономдар бұлттан оның тіршілік формасы қалай пайда болғанын сұрағанда, ол олардың әрқашан бар болғанын айтты. Кейіпкерлердің бірі бұл Ұлы жарылыс теориясымен үйлеспейтінін айтты. Бұлт жақын маңдағы (өз стандарты бойынша) басқа бір ақылды бұлттың байланысын тоқтатып, жоғалып кеткенін хабарлады. Бұл бұрын да көп рет болған, көбінесе бұлттардан да күшті суперақылдылық бар екенін түсінуге жасалған әрекеттермен байланысты және бұлттар үшін ұзақ жылдар бойы шешілмейтін құпия болып келді; сондықтан бұлт зерттеу үшін Күн жүйесінен кетуге шешім қабылдады. Бір-бірімен соңғы сәттегі қарым-қатынас кезінде ғалымдардың екеуі ғалам туралы көбірек білу үшін бұлттың мол білімін визуалды сигналдар арқылы алуға тырысты. Екеуі де бұл әрекетте қаза тапты, олардың милары артық жүктемеге ұшырады. Алайда, олардың бір серігі 50 жылдан кейін жас жігітке перфорацияланған қағаздан жасалған таспаны берді, онда бұлтпен байланыс орнату коды бар екенін айтты. Жас жігіт осы ақпаратты не істеу керектігін және адамзат бұлттан оқшауланған «кіші тоғандағы үлкен балық» болуы керек пе, әлде галактикадағы жоғары интеллектпен байланыста болған «кіші тоғандағы кіші балық» болуы керек пе деп ойланды.
In 1964, astrophysicists on Earth became aware of a cloud of gas and dust, initially thought to be a Bok globule, that is heading for the Solar System. The cloud, if interposed between the Sun and the Earth, could wipe out most of the life on Earth by blocking solar radiation and ending photosynthesis, thus the name "The Black Cloud". A cadre of astronomers and other scientists is drawn together in Nortonstowe, England, to study the cloud and report to the British government about the consequences of its presence. The cloud unexpectedly decelerates as it approaches and comes to rest around the Sun, causing disastrous climatic changes on Earth and immense mortality and suffering for the human race. As the behaviour of the cloud proves to be impossible to predict scientifically, the team at Nortonstowe eventually come to the conclusion that it might be a life form with a degree of intelligence. The scientists try to communicate with the cloud, and succeed. The cloud is revealed to be an alien gaseous superorganism, many times more intelligent than humans, which is surprised to find intelligent life forms on a solid planet. It reconfigures itself to allow sunlight to return to the Earth and humanity is saved. Although its ill effects on humanity have ceased, several governments are mistrustful of the cloud and prepare a nuclear attack upon it. When the scientists alert the cloud of this plot – risking imprisonment for treason and passing on military secrets – it turns the missiles back upon their senders, killing thousands of people, but does not otherwise retaliate. When the astronomers ask the cloud how its lifeform originated, it replies that they have always existed. One of the characters suggests this is incompatible with the Big Bang theory. The cloud announces that another nearby (by the cloud's standards) intelligent cloud has suddenly stopped communicating and may have vanished. This has apparently happened many times before, often in conjunction with attempts to understand if there is a super intelligence even more powerful than the clouds, and is a long standing mystery to the clouds; the cloud therefore decides to leave the Solar System to investigate. During their last few days of communication two of the scientists try to learn some of the cloud's vast store of knowledge through visual signals, in order to gain further insights about the Universe. Both of them die in the attempt, their brains being overloaded. However, a comrade of theirs gives a roll of punched paper tape to a young man about 50 years later, saying it contains the code to contact the cloud. The young man wonders what to do with the information, and whether humanity should be a "big fish in a small pond", cut off from the cloud, or a "small fish in a big pond", in communication with a higher intelligence in the galaxy.
Қабылдау
"The Spectator" журналы ғалымдардың құрбандарға деген көзқарасының "біршама суыққандық" сыйымдылығына қарамастан, оны "керемет әрі қызықты" деп сипаттады. "Galaxy" журналының рецензенты Флойд Гейл Хойл сияқты "танымал космологиялық теоретик" көркем әдебиет жазушысы болатынын күтпегенін, бірақ романды "жоғары сапалы повество үшін" мақтады. Гейл "Хойл ең оңайсымен, кәсіби жазушылардың қаламдарына көнбес юмор жазады" деді және ол "осындай тамаша көркем туындылар жасай береді" деп үміттенді. Деймон Найт Хойлдің сюжетін "шеберлікпен құрылған" деп сипаттады, романды "әдеттегі қараңғылыққа толы әңгімелерге қарағанда әлдеқайда сенімді және жанды" деп айтты. Ричард Докинс (Penguin Classics 2010 жылғы қайта басылымында) осы романды "қашан да жазылған ең ұлы ғылыми-фантастикалық романдардың бірі" деп мәлімдеді.
The Spectator described it as "delightful and fascinating," despite the "slightly chilling" implication of the scientists' attitude to the victims. Galaxy reviewer Floyd C. Gale stated that he had not expected "such a noted cosmological theorist" as Hoyle to be a fiction writer but praised the novel "for the high quality of the narrative." Gale stated that "[w]ith the utmost of apparent ease, Hoyle writes a brand of humor that eludes the pens of pros," and hoped that he would "write more superior fictional ventures like this." Damon Knight described Hoyle's plotting as "masterly," saying the novel was "more elaborately convincing and a lot livelier than the usual gloom laden treatment" in similar stories. Richard Dawkins (writing in the 2010 Penguin Classics reissue) claimed the novel was "one of the greatest science fiction novels ever written."
Ғылыми негіздер
Газдың саналы бұлтының болуы ықпалсыз сияқты көрінсе де, оқиға нақты ғылымға негізделген. Бұлттың табылуы физикалық теңдеулермен сипатталған, олардың бәрі кітапта келтірілген. Хойл Кембридж астрономия институтының директоры және Корольдік қоғамның мүшесі ретіндегі тәжірибесі мен білімін кітапқа салған. Сюжеттік өрбуде, Хойлдің панспермияға қатысты ұстанымын болжағандай, бұлт планеталардағы саналы өмірдің пайда болуына таңғалатынын көрсетеді. Романның басты тақырыбы – кездескен сыртқы құбылысқа (қара бұлт) қатысты ой-пікірлер, және осы жаңа құбылысты тіршілік формасы деп санауға болатындығын анықтау үшін қолданылған логикалық тұжырымдар. Өмірдің кең ауқымды анықтамасына, соның ішінде сыртқы ғарыштағы өмірге қатысты ғылыми талқылаулар, Фред Хойлдің мүмкін деп есептеген нұсқаларын көрсетеді. Романның қайта-қайта айтылатын тақырыбы – ғалымдармен салыстырғанда саясаткерлердің жасандылығы мен бетке жымысқылығы.
Although the presence of a sentient cloud of gas may seem unlikely, the story is grounded in hard science. The detection of the cloud is described using physics equations, all of which are included in the book. Hoyle brought his experience and knowledge as the Director of the Institute of Astronomy, Cambridge, a Fellow of the Royal Society, into the book. In a plot twist that foreshadows Hoyle's stance on panspermia, the cloud expresses surprise that intelligent life is capable of forming on planets. Speculative discussions among the fictional scientists about the nature of an encountered extraterrestrial life form (the black cloud), and the reasoning applied to decide that this new entity can be regarded as a form of life, is a major theme of the novel. These scientific discussions relative to a broadly inclusive definition of life, including extraterrestrial life, likely reflected possibilities considered plausible by Fred Hoyle. The novel has a recurrent theme of the duplicity and shallowness of politicians compared with scientists.