Маркос Мусурос: Венециялық грек ғалымы мен философы
Marcus Musurus
Маркос Мусурос (1470-1517): грек ғалымы, философ, Венада Ласкаристен білім алған. Падуя және Венеция университеттерінде грек тілін оқытқан. Жаңағы дәуірдегі білімгер.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Грек ғалымы және философы (шамамен 1470-1517)
Greek scholar and philosopher (c. 1470 1517)
Марк Мусурус (Μάρκος Μουσοῦρος; шамамен 1470 – 1517) – Венециялық Криттің Кандия қаласында (қазіргі Ираклион, Крит) туған грек ғалымы және философы.
Marcus Musurus (Μάρκος Μουσοῦρος; ; c. 1470 – 1517) was a Greek scholar and philosopher born in Candia, Venetian Crete (modern Heraklion, Crete).
Өмір
Мұсурус бай саудагердің ұлы болғандықтан, жас кезінде Венецияда Янус Ласкаристің шәкірті болды. 1505 жылы Музур Падуа университетінде грек тілі профессоры болды. Эразм оның лекцияларын тыңдағандықтан, латын тілін жақсы білетінін куәландырады. Алайда, 1509 жылы Кембре лигасының соғысы кезінде университет жабылғанда, ол Венецияға оралып, ұқсас қызметке орналасты. 1512 жылы ол Венецияда грек тілінің профессоры болды: осы кезеңде ол замандас баспагер және шығарушы Альдус Мануций арқылы Платон туралы еңбегін жариялады. Бұл – диалогтардың грек тілінде алғаш рет басылып шығуы болды. 1516 жылы Папа Лев X Музурды Римге шақырды, онда ол Папаның Квириналдағы (Гимназия) грек колледжінде дәріс оқыды және грек баспасын құрды. Платонның «editio princeps» басылымына қосылған грек өлеңі үшін Лев оны Пелопоннестегі Монемвазия (Мальвазия) архиепископы етіп тағайындады, бірақ ол Италия түбегінен кетпей көз жұмды. 1493 жылдан бастап Музур әйгілі баспагер Альдус Мануциймен байланыста болды және Неакадемияға (Алдин грекшілер академиясы) мүше болды – бұл Мануций және басқа да білімді адамдар құрған, грек тануын дамытуға бағытталған қоғам. Алдин классикасының көп бөлігі Музурдың жетекшілігімен жарық көрді, және ол Аристофанның (1498), Афинейдің (1514), Александриялық Гесихийдің (1514) және Паузанияның (1516) алғашқы басылымдарын шығарушы ретінде танылады. Музурдың қолжазымы Алдустың грек шрифтінің үлгісі болды деседі. Алғашқы туындыларының ішінде Музур Зәкәрия Кальльергестің «Этимологикум Магнум» басылымына арналған эпиграмма жазды, онда ол криттіктердің генийін мақтады. Музур Римде қайтыс болды.
The son of a rich merchant, Musurus became at an early age a pupil of Janus Lascaris in Venice. In 1505, Musurus was made professor of Greek language at the University of Padua. Erasmus, who had attended his lectures there, testifies to his knowledge of Latin. However, when the university was closed in 1509 during the War of the League of Cambrai, he returned to Venice where he filled a similar post. In 1512 he was made professor of Greek language in Venice: during this time he published through Aldus Manutius, a contemporary printer and publisher, his edition on Plato. This was the first time that the Dialogues were printed in Greek. In 1516, Musurus was summoned to Rome by Pope Leo X, where he lectured in the pope's Greek College of the Quirinal (Gymnasium) and established a Greek printing press. In recognition of a Greek poem prefixed to the editio princeps of Plato, Leo appointed him archbishop of Monemvasia (Malvasia) in the Peloponnese, but he died before he left the Italian peninsula. From 1493, Musurus was associated with the famous printer Aldus Manutius and belonged to the Neacademia (Aldine Academy of Hellenists), a society founded by Manutius and other learned men for the promotion of Greek studies. Many of the Aldine classics were published under Musurus' supervision, and he is credited with the first editions of the scholia of Aristophanes (1498), Athenaeus (1514), Hesychius of Alexandria (1514) and Pausanias (1516). Musuros' handwriting reportedly formed the model of Aldus' Greek type. Among his original compositions Musurus wrote a dedicatory epigram for Zacharias Kallierges' edition of the Etymologicum Magnum, in which he praised the genius of the Cretans. Musurus died in Rome.