Кіріспе

C18 19 Оңтүстік Уэльстегі каналдар желісі

Монмутшир және Брекон каналы (Camlas Sir Fynwy a Brycheiniog) – Оңтүстік Уэльстегі шағын каналдар желісі. Қазіргі уақытта (2018) кеме жүретін 35 миль (56 км) ұзындығының көп бөлігі Брекон Биконс ұлттық паркі арқылы өтеді, ал оның қазіргі ауылдық сипаты мен тыныштығы көмір мен темірді тасымалдауға арналған өнеркәсіптік дәліз болған бастапқы мақсатын жасырады. Көмір мен темір каналға трамвайлар және/немесе теміржолдар желісі арқылы жеткізілді, олардың көпшілігі канал компаниясымен салынған және оған тиесілі болды. "Мон және Брек" бастапқыда екі тәуелсіз каналдан тұрды – Ньюпорттан Понтимайл бассейніне дейінгі Монмутшир каналы (Крамлин саласын қоса алғанда) және Понтимайлдан Бреконға дейінгі Брекнок және Абергавенни каналы. Екі канал да 1962 жылы қолданыстан шығарылды, бірақ Брекнок және Абергавенни бағыты мен Монмутшир бағытының шағын бөлігі 1970 жылдан бері қайта ашылды. Түпнұсқа Монмутшир каналының қалған бөлігінің көп бөлігін қалпына келтіру жоспарына енгізілген, соның ішінде каналдың Ньюпорт жағында жаңа марина салу да қарастырылған.

Монмутшир каналы

Бұл каналға Парламент актісімен (32 Geo. 3. c. 102) 1792 жылғы 11 маусымда бекітілген, ол Монмутшир каналының кеме жүргізушілерінің компаниясын құрды және оған акциялар шығару арқылы 120 000 фунт стерлинг жинауға, қажет болған жағдайда тағы 60 000 фунт стерлинг жинауға уәкілеттік берді. Актіде канал Понтневиндтен Ньюпорт маңындағы Уск өзеніне дейін созылатыны және Криндаудан Крумлин көпіріне дейінгі тармақ кіретіні көрсетілген. Компанияға сондай-ақ каналдан 13 км (8 миль) радиуста орналасқан кез келген көмір шахтасына, темір зауытына немесе әк тас карьеріне темір жол салуға уәкілеттік берілді. Құрылысты Томас Дадфорд кіші қадағалады, ал жұмыстар барысында қосымша Парламент актілері алынды. 1797 жылғы 4 шілдедегі акт (37 Geo. 3. c. 100) компанияға кеме жүргізуді кеңейтуге уәкілеттік берді, нәтижесінде Ньюпорт терминалы оңтүстікке қарай Поттер көшесіне көшірілді, ал 1802 жылғы 26 маусымдағы үшінші акт (42 Geo. 3. c. cxv) нақты темір жолдарға рұқсат берді және компанияға қосымша қаржы жинауға мүмкіндік берді, сондай-ақ Ньюпортқа дейінгі кеме жүргізуді бөлісуге рұқсат берді. 1793 жылғы 28 наурызда қабылданған Парламент актісі (33 Geo. 3. c. 96) жаңа құрылған канал компаниясына акциялар арқылы 100 000 фунт стерлинг жинауға, қажет болған жағдайда қосымша 50 000 фунт стерлинг жинауға және каналды шахталарға, карьерлерге және темір зауыттарына қосатын темір жолдарды салуға мүмкіндік берді. Қосымша су бірнеше арналардан алынды, онда ағыстың бір бөлігі каналға бұрылып, ал қалғаны Уск өзеніне жететін су құбыры арқылы ағып өтеді, себебі ол Сэр Чарльз үшін өте тиімді болып шықты. Трамвай жолы 1802 және 1805 немесе 1806 жылдар аралығында салынды. Жоба аясында Трейфилдегі әк тас карьеріне (Трейфил трамвай жолы) және Римнидегі Юнион темір зауытына филиалдар салынды. 1824 жылы Лланарт пен Пенллвиннен Nine Mile Point Colliery-ге дейінгі тағы екі филиал қосылды. Бүкіл желіні стандартты өлшемге ауыстыру 1863 жылы аяқталды, ал Сирхови трамвай жолы 1865 жылы Сирхови теміржол компаниясына айналды. Трамвай жолы 3 фут 6 дюймдік өлшеммен салынған. Темір жол құрылысында L тәрізді теміржол пластиналары қолданылды. Екі пластинаның тік бөліктері трамвай вагондарының доңғалақтарының ішкі жағына орналастырылды және пластиналарды тұрақтандыру үшін тас блоктарға бекітілді. Тастардың мөлшері мен арақашықтығы жылқылардың кедерсіз жүруіне мүмкіндік берді. 1820 жылдың 1 мамырынан бастап Хей темір жолы Эардсли терминалында, Кингтон трамвай жолымен тікелей қосылды. Екі желінің жалпы ұзындығы 36 мильді құрады, бұл Ұлыбританияда аяқталған ең ұзын үздіксіз пластиналық жол болып табылады. Хей темір жолы Англия мен Уэльс шекарасындағы ауылдық аймақтар арқылы өтті және тауарлар мен жүктерді тасымалдау үшін салынған. Жолаушылар ресми түрде тасымалданған жоқ. 1860 жылы Хей темір жолы Hereford, Hay and Brecon Railway компаниясына қосылды және желі бу локомотивтерімен жұмыс істеу үшін стандартты телімге ауыстырылды.

Төмендеу және қайта ашу

Желісіндегі қосымша теміржолдар арқасында каналдар пайдалы болды. 1796 жылы көмір тасымалы 3500 тоннадан 1809 жылы 150 000 тоннаға дейін өсті, бірақ теміржолдардың пайда болуы каналдардың күрт төмендеуіне әкелді, ал 1850 жылдары каналдарды жабу туралы бірнеше ұсыныстар жасалды. 1845 жылы парламент актісі бойынша Монмутшир теміржолы және канал компаниясы аталған Монмутшир компаниясы 1865 жылы Брекнок және Абергавенни канал компаниясын сатып алды, бірақ бұл қадам тым кеш болды. Монмутшир каналы біртіндеп жабылды, ал Брекон желісі сумен жабдықтау үшін сақталды. Понтимуилден Понтневиндге дейінгі каналдың бөлігі 1853 жылы теміржолға айналдырылды, нәтижесінде 11 шлюз жойылды, және одан да маңыздысы, төменгі каналға су жеткізудің көп бөлігі тоқтатылды. Крамлин тармағы 1930 жылы коммерциялық су жолы ретінде қолданыстан шығарылды, бірақ суда қалды. 1946 жылдың ақпан айында Крамлинден 4 км қашықтықтағы Аберкарнда судың үлкен бұзуы болды. Бұл канал бөлігі 16 жылдан бері қолданылмаса да, бұзу оқшауланды. Алайда, үш жылдан кейін, 1949 жылы тармақ жабылды. Беттс-Лейн көпірі қайықтар үшін кеңірек кеңістік беру үшін Еуропалық аймақтық даму қоры мен жергілікті жаңарту қорынан қаражаттарды пайдалана отырып қайта салынды. Қаражаттар 2004 жылы алынды, ал көпірді 2007 жылдың 1 наурызында Ньюпорт мэрі ресми түрде ашты. 2012 жылы Heritage Lottery Fund трастқа 854 500 фунт стерлинг мөлшерінде грант берді, бұл Ty Coch маңындағы сегіз шлюзді қалпына келтіруге мүмкіндік берді. Бұл қаражат тарихи каналдарды қалпына келтіруге қажетті дағдыларды үйренуге, сондай-ақ дәстүрлі әдістерді қолдана отырып, құлып қақпаларын жергілікті түрде жасауға жұмсалады.

Қол жеткізу

Каналдың көп бөлігі бойында бүкіл маршрут бойына оңай жүруге болады. Бреконнан Понтимайлға дейінгі канал жағалауы велосипедшілер үшін толық ұзындығында қолданылуға жарамды. Тафф жолы велосипедтік маршруты Бреконнан бірнеше шақырымға дейін каналмен бірге жүреді, бірақ одан кейінгі жол қарапайым велосипедтермен жүруге қолайлы емес. Ұлттық велосипед желісінің 47 және 49 маршруттары Крос-Кейз бен Понтипул арасындағы каналдарды бойлай өтеді.

2007 жылғы қазандағы бұзушылық

2007 жылдың 16 қазанында Гилверн маңындағы каналдың бір бөлігі құлап, бірнеше үйді эвакуациялауға тура келді, бұл ауыр бұзушылыққа әкеп соқты. Жергілікті өрт сөндіру және авариялық қызметтер сегіз адамды құтқарып алды, ал Крикхоуэлл мен Гилверн арасындағы A4077 тас жолы бірнеше аптаға жабылды деп күтілді. Екі отбасыға уақытша тұрғын үйлер ұсынылды, ал жиырма үш жалға алынған қайық зардап шекті, оларды өз базаларына қайтаруға көмектесу үшін тік көтергіштер (крандар) жеткізілді. British Waterways компаниясының мердігері Ноэль Фицпатрик бұзушылық болғаннан кейін бір апта ішінде тас жолды қайта ашуға қол жеткізді. 2007 жылдың 5 қарашасында British Waterways компаниясы Ллановерден Ллангинидрге дейінгі 16 мильдік (26 км) канал бөлігін толығымен кептіретінін хабарлады, осылайша канал құрылымын толық тексеруге мүмкіндік туады. Олар қайық иелерімен бірлесіп, барлық қайықтарды осы кептіруге қатысты емес бөліктерге көшіру жұмыстарын жүргізіп жатқанын, бірақ осы кезеңде жағалау жолы ашық болады деп мәлімдеді. Кейіннен толық геотехникалық сараптама жүргізілетіні және бұл учаске бір жылға дейін жабылуы мүмкін екені жарияланды. Бұл учакедегі су деңгейі айтарлықтай төмендетілді, бірақ инженерлер оны толығымен кептіру алдында 100 000-нан астам балықты жылжыту міндетіне тап болды. 2007 жылдың 20 желтоқсанында Крикхоуэллде өткен отырыста British Waterways компаниясы тергеудің алдын ала нәтижелерін жариялады: Талибонттан Гилвернге дейінгі учаскеде 90-нан астам ақау анықталды, ал Ллановерден Гойтре Уорфқа дейінгі учаскеде ақаулар аз болды. 2008 жылдың ақпан айындағы баспасөз хабарламасында қалпына келтірудің жалпы құны шамамен 15 миллион фунт стерлинг болатыны, бұзушылықты жөндеу және ең маңызды деп танылған басқа да аймақтармен айналысу үшін 2008/9 қаржы жылында үлкен инвестициялар қажет екені хабарланды. Жұмыстың мақсаты – каналдың 2009 жылдың наурыз айынан бастап қауіпсіз және толыққанды ашылуын қамтамасыз ету, бірақ процесті аяқтау үшін келесі үш қыс бойы қосымша жұмыстар қажет болады. Олардың іс-қимылдары Уэльс Ассамблеясының Родри Глин Томас тарапынан мақтауға ие болды, ол олардың бұзушылықты басқаруға қабылдаған "батыл шешімін" жоғары бағалады. Жөнделген канал ресми түрде 2009 жылдың 29 наурызында су жолдары министрі Хью Ирранка Дэвис және бірінші министр Родри Морганның қатысуымен қайта ашылды.

Қалпына келтіру

Канал бірнеше жергілікті билік органдарының шекарасында орналасқан, ал мұндай органдар каналды қалпына келтіру жобасының әкелуі мүмкін пайдасы мен жаңару туралы көбірек біледі. Осы мақсатта Монмутшир және Брекон каналдарын жаңарту серіктестігі Монмутшир, Брекон және Абергавенни каналдары сенімі, Торфен округтік кеңесі, Ньюпорт қалалық кеңесі, Кэрфилли округтік кеңесі, Орман шаруашылығы комиссиясы және Британдық су жолдары арасындағы ынтымақтастық ретінде құрылды. Серіктестік Big Lottery Living Landmarks Fund-қа 25 миллион фунт стерлингтік өтініш берді, бұл Барак Хиллден Квмбранға дейінгі басты желіні қалпына келтірудің, оның ішінде Гринфордж жолынан каналға жаңа су құбырын салудың және Малпас бұрылысынан он төрт шлюздің Cefn рейсінің төменгі жағына дейін Крамлин тармағын қалпына келтірудің, сондай-ақ сумен жабдықталуын жақсартудың шамамен 75 пайызын құрады. Өтініш даму сатысына жетті және серіктестік су жолының жоспарланудағы қоғамдық жаңартуы үшін толық құн және инженерлік зерттеу жүргізуге мүмкіндік беретін 250 000 фунт стерлингтік грантты сәтті алды. Серіктестік кездесулерін жалғастырып, жаңартуды аяқтау жолын талқылауда. Cefn рейсінің жоғарғы шлюзінің (21-ші шлюз) қалпына келтіруі 2003 жылы еріктілер тарапынан аяқталды. Каналдар сенімі мен Ньюпорт қалалық кеңесі келесі төрт шлюзді қалпына келтіру үшін Мұра лотерея қорына 700 000 фунт стерлингтік бірлескен өтініш жасады, және бұл өтініш 2007 жылдың 23 наурызында мақұлданды. Cefn рейсінің (Он төрт шлюз) жаңартуы негізгі жобадан бөлек жоба болып табылады; мердігерлер шлюздің бойымен төмен қарай жұмыс істейді, ал Canals Trust және Waterway Recovery Group басқаратын еріктілер тобы Allt yr yn шлюздерінің 3-ші шлюзінен жоғары қарай жұмыс істейді. Сонымен қатар, каналдың оңтүстік бөлігін Криндаудағы марина арқылы Уск өзенімен байланыстыру жоспарлануда. Crindau Gateway жобасы – бұл каналдың оңтүстік терминалы маңындағы аумақты жаңарту жобасы, ол Уэльс Ассамблеясынан 75 000 фунт стерлингтік қаржыландыру алды, маринаны құру мүмкіндігін қарастыру үшін. Маринадан Уск өзеніне Crindau Pill арқылы байланыс жасалады, бұл өзеннен кеме жүзуге болатын сала, ол жобаның тұрақтылығын қамтамасыз етеді. 2015 жылдың ақпан айынан бастап Кэрфилли округінің кеңесі каналдың Fourteen Locks-тан Cwmcarn Forest Drive-ға дейінгі дәлізін дамытуды және Рискадағы жаңа маринамен осы бөлігін толық жаңартуды жоспарлап отыр. Canals Trust Fourteen Locks канал орталығының жалға алу құқығын алды. Кеңейту жұмыстары аяқталды, онда кездесу залы (топтарға жалға беріледі) және қоғамдық шайхана орналасқан. Канал орталығы қазіргі уақытта сенім мен оның жаңарту жұмыстарының қоғам орталығындағы базасы болып табылады.

Уэльс су жолдары фестивалі 2010

Мон және Брек каналдары трестінің еріктілері ұйымдастырған 2010 жылғы Уэльстің су жолдары фестивалі, оның ішінде IWA Ұлттық суайқыш фестивалі, 2010 жылдың мамыр айының соңында Ньюпорт қаласында өтті. Ұлыбританияның түкпір-түкпірінен 30-дан астам қайық қатысты. Қайықтар 84 жылдан кейін алғаш рет Малпас, Тай Финнон және Тамплиндегі қайта жаңартылған шлюздерді пайдаланып, Барак Хиллден Торфен ауданындағы Пентр Лэйнге дейін жүзе алды. Фестивальдің төрт күні ішінде 15 мыңнан астам адам келді, бұл Ньюпорт және оның каналы үшін зор жетістік болды.