Кіріспе

Кішкентай тұщы сулы көлдер тобы – бұл Na Lochan Sgeireach көлдерінің жаңа ағылшынша атауы. Олар Шотландияның Батпақты Жерлердегі (Scottish Highlands) Гейрлохқа жақын, Бадахро ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай шамамен 3 км жерде орналасқан. Көлдер "Sìthean Mòr" – "Үлкен Фери төбесі" деп аударылатын – төбесіне жақын болғандықтан "Фейри Лох" (Ертегі көлдері) деп белгілі болды. Көлдер Лох Брей Хоррисдейлге жақын орналасқан, ол Бадахро өзеніне (Abhainn Bad a' Chrodha) құяды. Аймақта бірнеше үлкен сарқырамалар бар, ал Sìthean Mòr Лохан Сгерайх және Лох Гейрлох шығанағына көрініс ашады. Көлдерге жету қиын, оларға егістік жерлер мен батпақты жолдар арқылы жетеді.

Ағылшын әскери-әуе күштері "Либертатор" апатының ескерткіші

Кішкентай және шалғай болса да, Әулие құдықтары Екінші дүниежүзілік соғыста американдық бомбалаушы ұшақтың құлау орыны ретінде белгілі. 1945 жылдың 13 маусымында USAAF B 24 Liberator бомбалаушысы (сериялық нөмірі 42 95095, Уортон әуежайында орналасқан) Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталған соң Прествик әуежайынан АҚШ-қа қайтып келе жатқан еді. Бортында 66-шы бомбалау эскадрильясынан тоғыз адамнан тұратын экипаж және Әуе тасымалы басқармасынан алты жолаушы болды. Ұшақтың Исландиядағы Кефлавикке (Мекс Майдан) жоспарланған бағыты Сыртқы Гебрид аралдарындағы Сторноуэй қаласы арқылы өтуі керек еді, бірақ себептері белгісіз, ұшақ Шотландияның құрлық үстінен ұшып өтті. Wester Ross аймағының үстінде ұшақ биіктігін жоғалта бастады және Гейрлохқа қарай ұшып бара жатып, бомбалық бөлімдерінің бөліктерін түсіріп, Слиох тауының шыңына шағылысты. Тәуекелмен жасалған қону әрекеті нәтижесінде ұшақ тастың бетіне соқтығысып, Әулие құдықтарына құлады, қалдықтары кең аумаққа шашырады. Апатта ұшақтағы 15 экипаж мүшесі мен жолаушының барлығы қаза тапты. Бүгінде ұшақ құлаған жердегі қалдықтардың көп бөлігі сақталған. Корпустың бөліктері батпақты жерлерде жатыр, ал лоханнан бір винт пен қозғалтқыш көрінеді. Бұл аймақ соғыс қабірі ретінде танылған, сондықтан келушілерден қалдықтарға тиіспеу талап етіледі. Құрбан болғандардың туыстары мен достары олардың есімдері жазылған ескерткіш тақта орнатты. USAAF 42 95095 ұшағының жоғалуы осы аймақтағы жалғыз оқиға емес, себебі жақын жерлерде әскери ұшақтардың қатысуымен басқа да апаттар болған. 1951 жылы "Авро Ланкастер" ұшағы "Лох Маре" көлінің қарсы жағалауындағы Слиох тауының жанындағы Бейн Эйге тауына құлады.