Кіріспе
Макроэкономикалық түсінік. Жалпы негізгі капиталдың қалыптасуы (ЖҚҚБ) – жалпы ішкі өнімге (ЖІӨ) жұмсалатын шығыстардың бір бөлігі, ол экономикадағы жаңа қосылған құнның тұтынудың орнына инвестицияланған бөлігін көрсетеді. Ол бизнес сектордың, үкіметтердің және «таза» отбасылардың (олардың заңды тұлға болып табылмаған кәсіпорындарын қоспағанда) жаңа немесе қолданыстағы негізгі активтерді сатып алу құнын, негізгі активтерді сатудан шегергенде өлшейді. ЖҚҚБ – ресми ұлттық есептерде, мысалы, Біріккен Ұлттар Ұйымының Ұлттық есептер жүйесінде (UNSNA), Ұлттық табыс және өнім есептерінде (NIPA) және Еуропалық есептер жүйесінде (ESA) қолданылатын макроэкономикалық ұғым. Бұл ұғым 1930 жылдары Симон Кузнецтің Ұлттық экономикалық зерттеулер бюросының (NBER) капитал қалыптасуы туралы зерттеулеріне негізделген, ал 1950 жылдары оған стандартты өлшемдер қабылданды. ЖҚҚБ «жалпы» негізгі капитал қалыптасуы деп аталады, өйткені бұл өлшем инвестициялық көрсеткіштерден негізгі капиталдың тозуын (тұрақты активтердің амортизациясы) шегеруге арналған түзетулерді енгізбейді. Өндірістік капитал қорының дамуын талдау кезінде сатып алынған активтердің құнын, қалыпты тозудан пайда болған, қазіргі активтердің ескіруіне байланысты орнын толтырудан тыс негізгі құралдарды сатуды азайтуды өлшеу маңызды. «Таза негізгі инвестиция» жаңа негізгі инвестицияның сомаларынан алынған қолданыстағы активтердің амортизациясын қамтиды және ол таза негізгі капиталдың қалыптасуы деп аталады. ЖҚҚБ жалпы инвестицияны өлшемейді, өйткені негізгі құралдарға қосылған таза құн ғана өлшенеді, ал барлық қаржылық активтер, сондай-ақ қорлар мен басқа да операциялық шығындар (соңғысы аралық тұтынуға кіреді) ескерілмейді. Мысалы, егер компанияның балансын қарасақ, негізгі құралдар жылдық капиталдың тек бір бөлігі екенін байқауға болады. ЖҚҚБ негізінен жерді сату мен сатып алуды қамтымайды, өйткені жер сатылатын кезде, жердің жалпы көлемі көбеймейді. Сонымен қатар, жердің құнын стандартты түрде бағалау қиын. Сондықтан, жерді жақсартудың құны ғана ЖҚҚБ өлшеміне байлыққа таза қосылу ретінде кіреді. Арнайы жағдайларда, мысалы, теңізден, өзеннен немесе көлден (мысалы, полир) жерді қалпына келтіру кезінде, бұрын болмаған жерде жаңа жерлер құрылуы және сатылуы мүмкін, бұл негізгі активтерге қосылады. ЖҚҚБ өлшемі әрқашан ұлттық аумақтың резидент кәсіпорындарына қолданылады, сондықтан егер жаңа кәсіпорын құрылса, мысалы, ашық теңізде мұнай барлау, байланысты жаңа негізгі инвестициялар тиісті кәсіпорындардың резиденті болып табылатын ұлттық аумаққа бөлінеді. Мәліметтер әдетте статистикалық агенттіктермен жыл сайын және тоқсан сайын, бірақ белгілі бір уақыт кешігуімен ұсынылады. ЖҚҚБ көбінесе болашақ бизнес белсенділігінің, бизнес сенімділігінің және экономикалық өсудің үлгілерінің маңызды көрсеткіші болып саналады. Экономикалық тұрақсыздық немесе рецессия кезінде, әдетте, негізгі құралдарға бизнес инвестициялары азаяды, өйткені ол қосымша капиталды ұзақ уақытқа тоқтап тұрады, оның өзін-өзі ақтамайтынына қауіп бар (соның салдарынан негізгі құралдар тезірек жойылуы мүмкін). Керісінше, экономикалық өсім қарқынды дамыған кезде, негізгі инвестициялар жалпы өседі, өйткені нарықтың кеңеюі осындай инвестициялардың болашақта тиімді болатынына сенімділік береді. Бұл – елдегі жыл соңындағы құнның қиылысу нүктесі.
Gross fixed capital formation (GFCF) is a component of the expenditure on gross domestic product (GDP) that indicates how much of the new value added in an economy is invested rather than consumed. It measures the value of acquisitions of new or existing fixed assets by the business sector, governments, and "pure" households (excluding their unincorporated enterprises) minus disposals of fixed assets. GFCF is a macroeconomic concept used in official national accounts such as the United Nations System of National Accounts (UNSNA), National Income and Product Accounts (NIPA), and the European System of Accounts (ESA). The concept dates back to the National Bureau of Economic Research (NBER) studies of Simon Kuznets of capital formation in the 1930s, and standard measures for it were adopted in the 1950s. GFCF is called "gross" fixed capital formation because the measure does not make any adjustments to deduct the consumption of fixed capital (depreciation of fixed assets) from investment figures. In analyzing the development of the productive capital stock, it is important to measure the value of the acquisitions less disposals of fixed assets beyond replacement for obsolescence of existing assets due to normal wear and tear. "Net fixed investment" includes the depreciation of existing assets from the figures for new fixed investment, and is called net fixed capital formation. GFCF is not a measure of total investment, because only the value of net additions to fixed assets is measured, and all kinds of financial assets are excluded, as well as stocks of inventories and other operating costs (the latter included in intermediate consumption). If, for example, one examines a company balance sheet, it is easy to see that fixed assets are only one component of the total annual capital outlay. GFCF notably excludes land sales and purchases. This is because when land is sold, the total amount of land in existence does not increase. Additionally, it is challenging to estimate the value of land in a standardized way. Therefore, only the value of land improvement is included in the GFCF measure as a net addition to wealth. In special cases, such as land reclamation from the sea, a river, or a lake (e. g. a polder), new land can be created and sold where it did not exist before, adding to fixed assets. The GFCF measure always applies to the resident enterprises of a national territory, and thus if a new enterprise is created, such as oil exploration on the open seas, the associated new fixed investment is allocated to the national territory in which the relevant enterprises are resident. Data is usually provided by statistical agencies annually and quarterly, but only within a certain time lag. GFCF is often considered to be a meaningful indicator of future business activity, business confidence, and patterns of economic growth. In times of economic uncertainty or recession, typically business investment in fixed assets will be reduced, since it ties up additional capital for a longer interval of time, with a risk that it will not pay itself off (and fixed assets may therefore also be scrapped faster). Conversely, in times of robust economic growth, fixed investment will increase across the board, because the observed market expansion makes it likely that such investment will be profitable in the future. This is the cross value end of the year of a country.
Анықтама
Жалпы негізгі капиталдың жалпы қалыптасуының (ЖҚҚБ) егжей-тегжейлі стандартты анықтамаларын Біріккен Ұлттар Ұйымының Ұлттық Есептер жүйесі (БҰҰСЖЖ) және Халықаралық валюта қорының (ХВҚ) Төлемдер балансы жүйесі ұсынады. АҚШ-тың Экономикалық талдау бюросы Ұлттық табыс және өнім шоттарында (NIPA) және Еуропалық есеп жүйесінде (ESA) қолданатын анықтамалар өте ұқсас. ЖҚҚБ – ағындылық шама. Ол өндірушінің сатып алуларының жалпы құнымен, есептік кезең ішіндегі негізгі құралдарды сатудан кем, сондай-ақ институционалдық бірліктердің өндірістік қызметі нәтижесінде пайда болған өндірілмеген активтердің құнына (мысалы, жер қойнауы активтері немесе жердің саны, сапасы немесе өнімділігі) белгілі бір қосымшалармен өлшенеді. Осылайша, ЖҚҚБ – ішкі экономикадағы кәсіпорындардың, мемлекеттік органдардың және жеке шаруашылықтардың негізгі капиталға жасаған жалпы таза инвестицияларының (сатып алудан кем сату) өлшемі, мысалы, тоқсан немесе жыл ішінде: Негізгі активтер сатып алу, бартерлік сауда, заттай капитал трансферттері, қаржылық лизинг, негізгі активтерді жақсарту және қайталанатын өнім беретін табиғи активтердің табиғи өсуі арқылы сатып алынады. Сатып алу құны сатып алу салығы мен алымдарын қамтиды және негізгі инвестициялардың "барлық" шығынын өлшейді. Негізгі активтер сату, бартерлік сауда және заттай капитал трансферттері арқылы сатылады. Негізгі активтерді сату негізгі капиталдың тозуын және табиғи апаттардан туындаған ерекше шығындарды қамтамайды. Ұлттық шоттардағы негізгі құралдар бизнес шоттардағы негізгі құралдарға қарағанда кеңірек қамтылатындығын атап өткен жөн. Негізгі активтер – өндіріс процестерінде бір жылдан астам уақыт бойы қайта-қайта немесе үздіксіз пайдаланылатын өндірілген активтер. Өндірілген негізгі құралдар қоры материалдық активтерден тұрады (мысалы, тұрғын және тұрғын емес ғимараттар, жолдар, көпірлер, әуежайлар, теміржол, машиналар, көлік құралдары, кеңсе жабдықтары, жүзімдіктер мен бау-бақшалар, асыл тұқымды мал, сүт шаруашылығы, жүк тартқыштар, қойлар және жүн үшін өсірілген басқа да жануарлар). Еуропалық есеп жүйесі (ESA95) нақты түрде негізгі құралдар анықтамасына өндірілген материалдық емес активтерді (мысалы, кен өндіру, компьютерлік бағдарламалық қамтамасыз ету, авторлық құқықпен қорғалатын ойын-сауық, әдеби және көркем шығармалар) қамтиды. Статистикалық өлшеуге енгізілген негізгі құралдардың ауқымы оларды пайдалану мақсатына байланысты анықталады. Мысалы, көлік құралы негізгі құрал болып табылады, бірақ көлік құралдары ЖҚҚБ-ға тек олар жұмыс іс-әрекеттерінде нақты пайдаланылса ғана, яғни егер олар "өндірістің" аясына кірсе ғана енгізіледі. Жеке пайдалануға арналған көлік әдетте кірмейді. Алайда, шекараны анықтау әрқашан оңай емес, өйткені көлік құралдарын жеке мақсаттарда да, жұмыс мақсаттарында да пайдалануға болады; әдетте бұл жағдайда әдеттегі ереже қолданылады. Өндірілмеген активтер (мысалы, жер, жер қойнауын жақсарту құнынан басқа, жер қойнауы активтері, минералды қорлар, су, бастапқы орман сияқты табиғи ресурстар) ЖҚҚБ ресми өлшеміне жатпайды. Сонымен қатар, қарапайым жөндеу жұмыстары, тұрмыстық жабдықтарды сатып алу (мысалы, жеке көліктер мен жиһаздар) және ет үшін өсірілген жануарлар ЖҚҚБ-ға кірмейді. 1993 жылғы БҰҰСЖЖ (2003 жылғы СНА) нұсқасында қару-жарақ сатып алу ЖҚҚБ ретінде емес, соңғы тұтыну шығыны және аралық тұтыну ретінде тіркеледі. Негізгі активтердің анықтамасы 2008 жылғы Ұлттық шоттар жүйесіне (2008 жылғы СНА) әкелген СНА жаңартуымен қайта қаралды. Қару-жараққа жұмсалған шығындар активтердің жалпы анықтамасына сәйкес, ЖҚҚБ болып қайта жіктелді. Кейде ЖҚҚБ мен аралық тұтынудың арасындағы нақты статистикалық шекараны салу қиын, өйткені шығындар меншіктегі негізгі құралдардың өзгеруіне қатысты. Кейбір жағдайларда бұл шығындар жаңа негізгі инвестицияларға, басқа жағдайларда негізгі активтерді күтіп-ұстау немесе жөндеуге байланысты операциялық шығындарға қатысты болуы мүмкін. Кейбір елдер негізгі құралдарды сақтандыруды ЖҚҚБ құрамына кіргізеді. 2008 жылғы СНА-да ЖҚҚБ шекарасының маңызды өзгеруі ғылыми-зерттеу және даму (ҒЗД) шығыстарын қарастыруға байланысты. Ғылыми-зерттеу және даму, білім қорын арттыру үшін жүйелі түрде жүргізілетін шығармашылық жұмыстарға жұмсалған шығындардың құнымен өлшенеді және осы қорды жаңа қолданбаларды әзірлеу үшін пайдалану, ЖҚҚБ құрамына кіруі тиіс деп дәлелденді. Бұл дегеніміз, ҒЗД-ның шығыны аралық тұтынудың орнына активтерді өндіру ретінде тіркеледі, бұл ЖДӨ-нің өсуіне әкеледі. Бұл өнімді өлшеу ҒЗД-ның тікелей әсеріне ғана назар аударады; ҒЗД-ның сыртқы пайдалары осы өнімді өлшеуде қарастырылмайды. Сонымен қатар, 2008 жылғы СНА әлі де адам капиталын активтер ретінде нақты түрде жоққа шығарады.
Fixed assets are acquired through purchases, barter trade, capital transfers in kind, financial lease, improvement of fixed assets and natural growth of those natural assets that yield repeat products. The acquisition value includes acquisition taxes and fees and measures "all up" costs of fixed investment. Fixed assets are disposed of by sales, barter trade and capital transfers in kind. Disposal of fixed assets excludes consumption of fixed capital and exceptional losses due to natural disasters. It is worth noting that fixed assets in national accounts have a broader coverage than fixed assets in business accounts. Fixed assets are produced assets that are used repeatedly or continuously in production processes for more than one year. The stock of produced fixed assets consists of tangible assets (e. g. residential and non residential building, roads, bridges, airports, railway, machinery, transport equipment, office equipment, vineyards and orchards, breeding livestock, dairy livestock, draught animals, sheep and other animals reared for their wool). The European System of Accounts (ESA95) explicitly includes produced intangible assets (e. g. mineral exploration, computer software, copyright protected entertainment, literary and artistics originals) within the definition of fixed assets. The range of fixed assets included in statistical measurement is defined by the purpose in using them. A vehicle for example is a fixed asset, but vehicles are included in GFCF only if they are actually used in work activities, i. e. if they fall within the scope of "production". A car for personal use only is not normally included. The boundaries are not always easy to define however, since vehicles may be used both for personal purposes and for work purposes; a conventional rule is usually applied in that case. Non produced assets (e. g. land except the value of land improvements, subsoil assets, mineral reserves, natural resources such as water, primary forests) are excluded from the official measure of GFCF. Also ordinary repair work, purchases of durable household equipment (e. g. private cars and furniture) and animals reared for their meat are not part of GFCF. In the 1993 version of the UNSNA (2003 SNA) the acquisition of armaments is not recorded as GFCF but as final consumption expenditure and intermediate consumption. The definition of fixed assets was reviewed with the update of the SNA that led to the System of National Accounts 2008 (2008 SNA). Expenditure on weapons that meet the general definition of assets have been reclassified as GFCF. It is sometimes difficult to draw an exact statistical boundary between GFCF and intermediate consumption, insofar as the expenditure concerns alterations to fixed assets owned. In some cases, this expenditure can refer to new fixed investment, in others only to operating costs relating to the maintenance or repair of fixed assets. Some countries include the insurance of fixed assets as part of GFCF. An important change in the GFCF boundary in the 2008 SNA relates to the treatment of expenditure on research and development (R&D). R&D which is measured by the value of expenditures on creative work undertaken on a systematic basis in order to increase the stock of knowledge, and the use of this stock to devise new applications, it is argued, should be recognized as part of GFCF. This means that R&D expenditure is recorded as the production of an asset instead of intermediate consumption, which has the effect of increasing GDP. This output measure focuses on the direct effect of R&D only; external benefits of R&D are not considered in this output measurement. Also, the 2008 SNA still explicitly excludes human capital as assets.
Экономикалық талдау
Инвестиция мөлшерлерінің елдер арасындағы айырмашылығы көбінесе экономикалық дамудың әртүрлі деңгейлерін және өркендеу процестерін көрсетеді. Бұл Еуропалық Одаққа мүше мемлекеттердің мысалында жақсы көрінеді. Мыңжылдықтың басынан бері 27 мүше елден тұратын Еуропалық Одақта (ЕО 27) жалпы жинақталған негізгі капиталдың (ЖЖНК) ЖІӨ-ге қатынасы шамамен 20% құрап, ауытқып келеді. 2004 жылдан кейін Одаққа қосылған кейбір мүше мемлекеттерде (әсіресе Орталық және Шығыс Еуропа елдерінде, ЖІӨ деңгейі салыстырмалы түрде төмен қалған елдерде) бұл көрсеткіш кейбір жылдары 25%-дан асып кетті. Егер тозығы жеткен капиталды ескермейтін болсақ, ЖЖНК-ның ЖІӨ-ге қатынасы ЕО 27 бойынша орташа есеппен 8% шамасында болады; ал кейбір жаңа мүше мемлекеттерде, мысалы Испанияда, бұл көрсеткіш 15%-дан жоғары. Кедей елдердегі инвестиция деңгейінің жоғары болуы ұзақ мерзімде Еуропадағы тұрмыс жағдайларын жақындастыруға, экономикалық өсімді жеделдетуге және еңбек күшін заманауи инфрақұрылым мен технологиямен қамтамасыз етуге ықпал етеді. Осы байқауларға негіделген толық деректерді Eurostat веб-сайтынан жүктеуге болады. Инфрақұрылымға жұмсалатын шығындар мемлекеттік инвестицияларға жатады, себебі олар ұзақ мерзімде қаржыны үнемдеуге және мемлекеттік міндеттемелердің қазіргі таза құнын төмендетуге мүмкіндік береді. АҚШ-та физикалық инфрақұрылымға жұмсалған шығындар тұрғын емес құрылысқа жұмсалған әрбір 1 долларға орташа есеппен 1,92 доллар табыс әкеледі, себебі оны жөндеуге немесе ауыстыруға қарағанда күтіп ұстау әлдеқайда арзан. Сол сияқты, жоғары білімге мемлекеттік субсидия беру табыс салығы түсімдерін арттырады, өйткені жоғары білімді салық төлеушілер білімі жоқтарға қарағанда әлдеқайда көп табыс табады. Сондай-ақ, әлеуметтік инфрақұрылымға, мысалы, алдын алу денсаулық сақтауға жасалған мемлекеттік шығындар АҚШ-та жыл сайын жүздерше миллиард доллар үнемдеуге мүмкіндік береді, себебі мысалы, қатерлі ісікпен ауыратын науқастардың бірінші сатыда диагнозы қойылса, емделу үшін бірнеше рет амбулаториялық келу жеткілікті, ал үшінші сатыда немесе одан кейін жедел жәрдем бөлімінде емделу үшін жылдар бойы ауруханада жату қажет болып, көбінесе өлімге әкеледі.
Екіншіден пайдаланылған негізгі активтер
Сатып алынған негізгі активтер қазіргі уақытта екінші қол нарықтарында саудаланатын пайдаланылған активтерді қамтуы мүмкін, олардың ең маңыздылары автомобильдер, ұшақтар және өнеркәсіптік жабдықтар. Әлем бойынша бұл сауда жүздеген миллиард долларға бағаланады, ал Шығыс Еуропа, Латын Америкасы, Ресей, Қытай, Үндістан және Марокко сияқты елдерде пайдаланылған жабдықтар кеңінен қолданылады. Көбінесе бұл активтер Еуропа, Солтүстік Америка және Жапониядан сатып алынады, онда негізгі активтер орташа есеппен жылдам тозып, қызметтен шығарылады. Қызметтен шығарылған негізгі активтер басқа өндірушіге пайдалану үшін сатылуы, иесінен тасталуы, металл тескісі ретінде сатылуы немесе толық немесе жартылай қайта өңделуі мүмкін. Бірақ кейде толыққанды өндіріс кешені сатып алынып, демонтаждалып, басқа жерде қайта құрастырылады. GFCF тұжырымдық тұрғыдан резидент фирмалардың пайдаланылған негізгі активтермен жасаған көптеген мәмілелерін қамтиды, олар жаңа активтерге қарағанда төмен бағаланады, бұл жалпы капиталдың бағасы мен есептелуіне қатысты қиындықтар тудырады. Егер А фирмасы пайдаланылған активті В фирмасына сатса, А мен В-ның осы мәмілені есептеу әдісінен туындаған бағалау қателіктері тек қана А фирмасының есептелген GFCF көрсеткішінің жоғары бағалануы, В фирмасының есептелген GFCF көрсеткішінің төмен бағалануымен дәл тең келсе ғана жойылады. Бірақ егер активтер бір саладан екінші салаға көшсе, немесе импортталса немесе экспортталса, немесе (көлік құралдарының жағдайында) әртүрлі мақсаттар үшін пайдаланылса, қателіктер сақталады. Нәтижесінде, жалпы негізгі капиталдың көлемі өскендей көрінуі мүмкін, тіпті егер «негізгі активтерге таза қосылған сома» бұрыннан бар активтің меншік иесінің өзгеруін ғана көрсетеді. Ескірген негізгі активтер саудасының статистикалық есептелуі әртүрлі елдерде әртүрлі. Көптеген елдерде, егер сауда маңызды көлемде (мысалы, көлік құралдары) жүргізілсе, пайдаланылған активтерді бөлек анықтауға тырысады. Принцип бойынша, егер негізгі актив бір ұйымға жыл ішінде сатып алынып, сол жылдың ішінде басқа ұйымға сатылса, ол сол жылы екі рет инвестиция ретінде есептелмеуі керек, әйтпесе негізгі капиталдың нақты өсуі жоғары бағаланады. Сондықтан статистикалық агенттіктер дәстүрлі түрде жаңадан өндірілген негізгі активтерді сатып алуды ғана өлшейді немесе пайдаланылған активтердің таза сатып алуын өлшеуге тырысады. Жалпы алғанда, жалпы ішкі өнімге (ЖІӨ) жұмсалатын шығындар, оның құрамында GFCF бар, анықтама бойынша тек жаңадан өндірілген негізгі активтерді қамтуы керек, екінші қол активтерін емес. ЖІӨ жаңа таза өнімді өлшеуге тиіс, яғни ескі байлыққа жаңа қосылған құнды. Бірақ екінші қол жабдықтармен ішкі және халықаралық сауданың өсуін ескере отырып, GFCF нақты негізгі инвестициялық белсенділіктің деңгейін төмендетуі және капиталға нақты қосылған соманы арттырып көрсетуі мүмкін, өйткені бұрын өндірілген және кейін қайта сатылған негізгі активтер де инвестиция ретінде есептеледі, бірақ бұл есептерде көрсетілмейді.
2008 жылғы БҰҰ ҰҚШҰ-ның қайта қарауындағы қару-жарақ
1993 жылғы UNSNA стандарттарында (және одан бұрын) шабуылдық қару-жарақ және оның жеткізілу құралдары қызмет ету мерзіміне қарамастан, капитал құраудан тыс қалды. UNSNA есептерінде әскери активтер оларды сатып алған сәтте ғана «қорғаныс қызметтерін» ұсынатын болып есептелді. Осы есептеу әдісі бойынша, қару-жараққа жұмсалған шығындар аралық тұтыну ретінде қарастырылса, ол тек басқа есептік кезеңдегі сатуға немесе экспортқа қатысты болуы мүмкін еді. Егер қару сол жылдың ішінде немесе тоқсанда сатылса, үкімет есебінде «қарама-қайшы» жазбалар жасау қажет болатын (капиталға қосылған сома капиталдан шегерілгендей көрсетілетін, және керісінше). Сондықтан, 2008 жылғы UNSNA-ның жаңартылған нұсқасы, егер әскери шығындар UNSNA-ның капитал құраудың жалпы критерийларына (бір жылдан астам өндірісте қолданылатын тауарларға инвестиция) сәйкес келсе, оларды капитал құрау ретінде қарастыруды ұсынады. Қару жүйелері мен әскери резервтер негізгі капитал құрау және резервтер шеңберінде бөлек қарастырылады. Бұл тәсіл жалпы ЖҚҚК (жалпы фикстік капитал құрау) көрсеткішін және, демек, қару-жарақ өндіретін елдердің жалпы ЖІӨ-сін біршама арттырады, себебі қару-жараққа жұмсалатын шығындар мен сату көлемі өте зор, әсіресе АҚШ және Еуропа елдерінде. Швецияның SIPRI зерттеу институтының мәліметтері бойынша, 2008 жылы үкіметтердің әлемдік әскери шығындары 1,464 триллион долларды құрады, бұл 2008 жылғы әлемдік ЖІӨ-нің шамамен 2,4%-ына тең, бірақ қару-жараққа жұмсалған шығындар – бұл көрсеткіштің бір бөлігі ғана. 2007 жылы SIPRI тобына кіретін 100 ең ірі қару өндіруші компанияның жалпы қару сату көлемі 347 миллиард долларды құрады. SIPRI мәліметтеріне сәйкес, 2007 жылы АҚШ-тың 44 компаниясы осы 100 компанияның 61 пайызын, ал Батыс Еуропаның 32 компаниясы – 31 пайызын құрады. Қалған үлестің көп бөлігін Ресей, Жапония, Израиль және Үндістан бөліп алды. АҚШ-тың қару сатуын АҚШ ЖІӨ-сіне қосса, көрсеткіш 1,8%-ға дейін артуы мүмкін. Әскери қару-жараққа жұмсалатын шығыстарды жалпы активтер, инвестициялар және жалпы өнімнің көрсеткіштерінен шығарудың басты себептері – әскери қару-жарақ адамдар мен мүлікті жоюға арналған, бұл құн қосатын өндіріс емес (бірақ жойылған активтерді қайта құру экономиканы жандандыруы мүмкін), сондай-ақ тиісті деректер әскери құпия болып саналды. Алайда, әскери капиталдық шығыстар салық ақшасының үлкен бөлігін жұмсайтындықтан және қару-жараққа жұмсалатын шығыстарды жасыру қиын болғандықтан, қазіргі уақытта осы шығыстар туралы ашық есеп беру қажет деп есептеледі.
This approach somewhat increases the measure of total GFCF and by implication the total GDP of arms producing countries, because expenditures and sales of weaponry are very large, especially in the United States and Europe. According to the Swedish research institute SIPRI, global military expenditure by governments in 2008 is estimated to have totaled $1,464 billion, or approximately 2.4% of the value of world GDP in 2008, but arms expenditure is only one component of this expenditure. In 2007, the combined arms sales of the SIPRI Top 100 arms producing companies reached $347 billion. According to SIPRI, forty four US companies accounted for 61 per cent of the Top 100’s arms sales in 2007, while 32 West European companies accounted for 31 per cent of the sales. Russia, Japan, Israel and India accounted for most of the rest. Including US arms sales in US GDP would raise the measure by up to 1.8%. The main original reasons for largely excluding military weaponry expenditures from total asset, investment and gross product measures were that military weaponry is used to destroy people and property, which is not value adding production (although rebuilding destroyed assets can stimulate the economy), and/or that the relevant figures were a military secret. However, since military capital expenditures consume a large amount of tax money, and because it is difficult to hide expenditures on weaponry, it is nowadays argued that it is appropriate that those expenditures should be publicly accounted for.