Оксалиплатин: Қолданылуы, әсерлері және жағымсыз реакциялары

Кіріспе

Фармацевтикалық препарат

| IUPAC атауы = [(1R,2R) cyclohexane 1,2 diamine](ethanedioato O,O)platinum(II)
| C=8 | H=14 | N=2 | O=4 | Pt=1
| SMILES = O1C(=O)C(=O)O[Pt 2]12[NH2+]C0CCCCC0[NH2+]2
Оксалиплатин, Eloxatin''' брендімен сатылатын, ішек қатерлі ісігін емдеу үшін қолданылатын қатерлі ісікке қарсы препарат (платинаға негізделген). Көбінесе болатын жанама әсерлерге ұю, шаршау, құсу, диарея және қан клеткаларының төмендеуі жатады. Басқа да ауыр жанама әсерлерге аллергиялық реакциялар жатады. Препарат ДНК-ның көбейуін тежеу арқылы әрекет етеді деп есептеледі. Ол 2023 жылғы Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының Көліктік препараттар тізіміне енген. Медициналық қолданылуы
Оксалиплатин көбінесе фолин қышқылымен (лейковорин) және фторурацилмен бірге FOLFOX комбинациясында немесе капецитабинмен CAPOX немесе XELOX комбинациясында ішек қатерлі ісігін емдеу үшін қолданылады. Сондай-ақ, препарат емшек қатерлі ісігіне, ұрықтық ісікке, жұмыртқа безінің қатерлі ісігіне, ұсақ емес өкпе қатерлі ісігіне және бүйрек қатерлі ісігіне қарсы тиімді болуы мүмкін. Ірі ішек қатерлі ісігі
Оксалиплатиннің өзі ірі ішек қатерлі ісігіне қарсы шамалы әсер етеді. Де Грамонт режимі бойынша берілген фторурацил мен фолиникалық қышқылмен салыстырғанда, FOLFOX4 режимі жалпы өмір сүру ұзақтығын айтарлықтай арттырмады, бірақ III кезеңдегі рандомизацияланған сынақтың негізгі көрсеткіші – прогрессиясыз өмір сүру ұзақтығының жақсаруын қамтамасыз етті. Жанама әсерлер
Оксалиплатинмен емдеудің жанама әсерлеріне мыналар жатуы мүмкін:
Химиотерапиялық индуцирленген перифериялық нейропатияға әкелетін нейротоксикалық әсерлер, прогрессивті, ұзаққа созылатын және көбінесе қайта келмейтін ұю, қатты ауырсыну және суыққа сезімталдық, қолдар мен аяқтардан басталып, кейде қолдар мен аяқтарды қамтиды, көбінесе проприоцепцияның жетіспеуімен. Бұл созылмалы нейропатия инфузия кезінде пайда болатын және кернеуге жабық Na+ каналдарының қоздырылуымен байланысты өткінші жедел нейропатиямен де басталуы мүмкін. Шаршау
Құсу, құсу немесе диарея
Нейтропения (ақ қан клеткаларының бір түрінің төмендеуі)
Ототоксикация (есту қабілетінің төмендеуі)
Экстравазация Егер оксалиплатин инфузиялық тамырдан шығып кетсе, бұл байланыстық тіндерге ауыр зақым келтіруі мүмкін. Гипокалемия (қандағы калийдің төмендеуі), бұл әйелдерде ерлерге қарағанда жиірек кездеседі
Тұрақты іш қату
Рабдомиолиз

| IUPAC name = [(1R,2R) cyclohexane 1,2 diamine](ethanedioato O,O)platinum(II)
| C=8 | H=14 | N=2 | O=4 | Pt=1
| SMILES = O1C(=O)C(=O)O[Pt 2]12[NH2+]C0CCCCC0[NH2+]2
Oxaliplatin, sold under the brand name Eloxatin''' among others, is a cancer medication (platinum based antineoplastic class) used to treat colorectal cancer. Common side effects include numbness, feeling tired, nausea, diarrhea, and low blood cell counts. Other serious side effects include allergic reactions. It is believed to work by blocking the duplication of DNA. It is on the 2023 World Health Organization's List of Essential Medicines. Medical uses
Oxaliplatin is used for treatment of colorectal cancer, typically along with folinic acid (leucovorin) and fluorouracil in a combination known as FOLFOX or along with capecitabine in a combination known as CAPOX or XELOX. It may also be effective against breast cancer, germ cell tumor, ovarian cancer, non small cell lung cancer, and pancreatic cancer. Advanced colorectal cancer
Oxaliplatin by itself has modest activity against advanced colorectal cancer. When compared with just 5 fluorouracil and folinic acid administered according to the de Gramont regimen, a FOLFOX4 regime produced no significant increase in overall survival, but did produce an improvement in progression free survival, the primary end point of the phase III randomized trial. Adverse effects
Side effects of oxaliplatin treatment can potentially include:
Neurotoxicity leading to chemotherapy induced peripheral neuropathy, a progressive, enduring and often irreversible tingling numbness, intense pain and hypersensitivity to cold, beginning in the hands and feet and sometimes involving the arms and legs, often with deficits in proprioception. This chronic neuropathy may also be preceded by a transient acute neuropathy occurring at the time of infusion and associated with excitation of voltage gated Na+ channels. Fatigue
Nausea, vomiting, or diarrhea
Neutropenia (low number of a type of white blood cells)
Ototoxicity (hearing loss)
Extravasation if oxaliplatin leaks from the infusion vein it may cause severe damage to the connective tissues. Hypokalemia (low blood potassium), which is more common in women than men
Persistent hiccups
Rhabdomyolysis

Сонымен қатар, кейбір пациенттерде платина құрамындағы препараттарға аллергиялық реакция пайда болуы мүмкін. Бұл көбінесе әйелдерде кездеседі. In vivo зерттеулеріне сәйкес, оксалиплатин ішек қатерлі ісігімен мақсатты емес цитотоксикалық әсерлер арқылы күреседі. Басқа платина қосылыстары сияқты, оның цитотоксикалық әсері клеткалардағы ДНҚ синтезінің тежелуінен туындайды деп есептеледі. Атап айтқанда, оксалиплатин ДНҚ-ның ішкі және сыртқы тіркесімдерін қалыптастырады, бұл ДНҚ-ның көбейуі мен транскрипциясын болдырмайды, соның салдарынан жасуша өліміне әкеледі.

Тарих

Оксалиплатинді алғаш рет 1978 жылы Нагоя қалалық университетінде Йосинори Кидани синтездеді. Кейіннен ол Еуропада цисплатинге қарағанда аз зиянды және тиімдірек балама ретінде дамытылды. 1996 жылы Еуропалық мақұлдауды, ал 2002 жылы АҚШ-тың Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасының мақұлдауын алды. АҚШ-та генерикалық оксалиплатин алғаш рет 2009 жылдың тамызында мақұлданды. Патенттік даулардың салдарынан 2010 жылы оның жалпы қолданысқа арналған өндірісі тоқтатылды, бірақ 2012 жылы қайта жаңартылды.

Патент туралы ақпарат

Элоксатинге патент нөмірлері 5338874 (2013 жылғы 7 сәуірде мерзімі бітті), 5420319 (2016 жылғы 8 тамызда мерзімі бітті), 5716988 (2015 жылғы 7 тамызда мерзімі бітті) және 5290961 (2013 жылғы 12 қаңтарда мерзімі бітті) (Элоксатинге қатысты патент ақпараты үшін Electronic Orange Book-қа қараңыз). I 441 эксклюзивті кодтың қолданылу мерзімі 2007 жылғы 4 қарашада аяқталды, ол инфузиялық 5 FU/LV қосылысымен бірге ІІІ сатыдағы ішек қатерлі ісігіне шалдыққан, біріншілік ісігі толыққандай алынып тасталған емделушілерге, 4 жылдан кейін жалпы өмір сүруде ешқандай артық пайда байқалмаған, аурудан азат өмір сүру мерзімін ұзартуға негізделген жағдайда қолданылады. NCE, New Chemical Entity эксклюзивті кодтың қолданылу мерзімі 2007 жылғы 9 тамызда аяқталды.