Батыс Аустралияның алғашқы ботаникалық коллекторы – Георгиана Моллой

Кіріспе

Ботаникалық коллекционер Джорджиана Моллой (23 мамыр 1805 – 8 сәуір 1843) – Батыс Австралияға ерте қоныстанғандардың бірі, ол колониядағы алғашқы ботаникалық коллекционерлердің бірі ретінде танылады. Оның күйеуі Джон Воннеруп қырғынына қатысқан, және оның өмірі мен тарихы жазбалар мен отбасы мұрағаттары осы оқиғаларды қалай бүркемелегенін зерттеу тақырыбы болды.

Ерте өмір және көшіп-қону

Георгиана Моллой 1805 жылғы 23 мамырда Камберлендте Георгиана Кеннеди болып дүниеге келді. Жастық шағында ол уағызшы Эдвард Ирвинг бастаған христиандық жаңаруға қатысты, бірақ Роснеаттың пасторының әрекеттерімен бұл жаңару жұмсақ түрде жүзеге асырылды. Ол өте діншіл болды, тіпті білімді топ үшін де ерекше көзге түсетіндей. Ол Шотландияға, Хеленсбургке жақын орналасқан Кеппоч үйіне Данлоптар отбасымен бірге тұруға кеткен кезде, сезімдер мен тұрғын орын жағынан өз отбасынан алыстады. 1829 жылдың басында капитан Джон Моллойдың үйлену ұсынысын қабылдады және олар сол жылдың 6 тамызында неке қиды. Одан кейін Моллойлар "Вориор" кемесімен Батыс Австралиядағы Суан өзені колониясына аттанды. Содан кейін олар Аугустада жаңаша қоныс құру үшін, Бюсселлдер отбасы сияқты, басқа да қоныс аударушылармен бірігуге шешім қабылдады.

Ботаникалық жұмыстар

1836 жылға дейін Молойдың өмірі зор қиындықтарға толы болды, бұл Батыс Австралиядағы алғашқы қоныс аударушыларға тән еді, бірақ Англиядағы оның әлеуметтік тобы үшін жат нәрсе. Қоныс аударушының өмірінің сынақтары аяусыз болды және ол алғашқы және көптеген келесі балаларын медициналық көмексіз дүниеге әкелді. Ол тұңғыш баласынан көп ұзамай айырылып, кейін жалғыз ұлы құдыққа батып қайтыс болды. Ол денесі, жаны және рухы күшті әйел еді және өмір сүру үшін бар күшін жұмсады. Бастапқыда ол жергілікті флораға деген жеңілтекпіздікпен қарады. Алайда, 1836 жылдың желтоқсанында капитан Джеймс Манглстен хат алып, одан ботаникалық үлгілер жинауды сұрады. Бұл хат Молойда ботаникаға деген үлкен құштарлықты оятты. Содан кейін ол күйеуі Джонмен және жергілікті абориген әйелдерімен бірге бос уақытын Батыс Австралияның оңтүстік-батысындағы ботаникалық үлгілерді жинау, жинақтау және құжаттауға арнады. National Geographic журналының мәліметінше, бұл аймақ "әлемдегі 34 халықаралық деңгейде танылған биоәртүрлілік ошағының бірі". Манглз колониядағы бірнеше адамды өзіне үлгілер жинауға шақырған, бірақ нәтижеге көңілі толмаған. Кәсіби ботаник Джеймс Драммонд жіберген үлгілер нашар қапталған және салғырт таңбаланған, ал тұқымдар тұрақты түрде өрмейтін. Басқа жинаушылар көбірек сақтық танытты, бірақ көбінесе білікті емес еді. Ал Молойдың жинақтары "көрген адамды қамқорлық пен тазалыққа куә қылатын, нәзік және дәлдікпен орнатылған және нөмірленген, басылған өсімдіктерге толы болды" (Хаслюк 1955). Манглз Молойдың жинақтарын бөліп, тұқымдарын Англиядағы көптеген бағбандар мен ботаниктерге жіберді. Көптеген бағбандар Молойдың тұқымынан өсімдік өсіруде үлкен жетістікке жетті және көптеген жаңа түрлер сипатталды. Мысалы, Лондон университетінің колледжіндегі ботаника профессоры Джон Линдли оның жинақтарынан көптеген жаңа түрлерді, соның ішінде Corymbia calophylla-ны сипаттады. Bionomia дерекқоры, Global Biodiversity Information Facility жинақтарындағы үлгі деректері (көптеген гербарийлерден алынған деректер негізінде) оның жинаған 25 үлгісін көрсетеді. Алайда, олардың сегізі типтік үлгілер болып табылады: Boronia ovata, Drosera menziesii, Diuris carinata, Diuris corymbosa, Caladenia gemmata, Caladenia unguiculata, Caladenia hirta және Boronia dichotoma. 1839 жылы Молой отбасы Бусселтон ауданына көшіп келді. Георгианаға 1839 жылы ботаник Людвиг Прейсс, ал 1842 жылы Драммонд келді. Ол жергілікті аборигендердің білімін пайдаланып, тұқым жинауды жалғастырды және Манглстен келген кітаптардан ботаниканың негіздерін өзі үйренді.

Until 1836, Molloy's life was one of great hardship, typical of early settlers in Western Australia but unfamiliar to one of her social class in England. The trials of a settler's life were relentless and she birthed her first and most of her subsequent babies without medical assistance. She lost her first child shortly after birth and later her only son drowned in a well. She was vigorous in body, mind and soul and applied herself to the subsistence life. Initially she felt disdain for the local native flora. However, in December 1836, she received a letter from Captain James Mangles, asking her to collect botanical specimens for him. This letter fired in Molloy a great passion for botany. Thereafter, together with her husband John, and local indigenous women, she spent nearly all of her leisure time in collecting, collating and documenting botanical specimens of the south west of Western Australia. According to National Geographic this area is "one of the world's 34 internationally recognised biodiversity hotspots". Mangles had arranged for a number of people in the colony to collect specimens for him, but had been disappointed with the results. The specimens sent by James Drummond, a professional botanist, were poorly packed and carelessly labelled, and seeds consistently failed to germinate. Other collectors were more careful but largely unskilled. In contrast, Molloy's collections were "full of pressed plants mounted and set out with delicacy and precision, and carefully numbered showing great evidence of care and cleanliness in the sorting" (Hasluck 1955). Mangles broke up Molloy's collections, sending seeds to a number of horticulturists and botanists throughout England. A number of horticulturists had great success growing from Molloy's seeds, and many new species were described. John Lindley, Professor of Botany at University College London, for example, described many new species from her collections, including Corymbia calophylla. The database, Bionomia, shows that the Global Biodiversity Information Facility collections of specimen data (databased from many contributing herbaria) show 25 specimens collected by her. However, eight of these are types: Boronia ovata, Drosera menziesii, Diuris carinata, Diuris corymbosa, Caladenia gemmata, Caladenia unguiculata, Caladenia hirta, and Boronia dichotoma. In 1839 the Molloy family moved to the Busselton district. Georgiana was visited by botanists Ludwig Preiss in 1839 and Drummond in 1842. She continued to collect seed, making use of the knowledge of the local Indigenous Australians, and she taught herself the rudiments of botany from books sent to her by Mangles.

Күйеуінің Вардэнди қазасына қатысы

1841 жылы Джорджанның күйеуі Джон және Бусселл ағайындылары Джордж Лейманды найзамен жаралағандыққа жауап ретінде ондаған Варданди Нунгар халқын қырғынға ұшыратты. Бұл ақпарат оның өмірін талқылайтын жариялымдарда көбінесе қамтылмайды және Георгиананың сақталған хаттары мен күнделіктерінде бұл оқиға туралы ешқандай мәлімет жоқ. Бұл қырғын туралы білгенге дейін 10 жыл бойы Джорджина Моллойды зерттеген Анжела Кэмпбелл осы "қасіретті" ақпаратты тапқанда қатты ойран шақты. Кэмпбеллдің бұл тақырыптағы мақаласы "Архивтен жазу этикасы: Георгиана Моллойдың мысалы" деп аталады. Тағы бір зерттеуші, Джессика Уайт, ол да бірнеше жыл бойы Джорджанды зерттеген, бірақ Джонның қырғынға қатысы туралы ешқандай дерек таппады, сондай-ақ ""Қағаздың сөзі, куәлік және ұмыту: Оңтүстік-Батыс Батыс Австралиядағы жағдай" атты мақала жазды, онда "қырғын Джон Моллойдың рөлін жасыратындай етіп бейнеленгенін" айтады.

Өлім және мұра

Моллой әр жүктіліктен кейін денсаулығы нашарлап, ауырып жазыла алмайтын болды. Жетінші баласын дүниеге келтіргеннен кейін, ол ауыр сырқатқа шалдығып, қалпына келмеді. 1843 жылғы 8 сәуірде, бала туғаннан кейін үш ай өткен соң, қайтыс болды. Оның өлімі ұзақ және қорқынышты болды, Моллой қатты азап шекті. 1842 жылдың желтоқсанынан бастап, келесі жылдың сәуірінде Австралия жазында қайтыс болғанға дейін төсекке жатып емделді. Оның қазасын естіген Джордж Уайлс, Моллойдың тұқымдарынан сәтті өсірген бағбан, Манглске хат жазды:

Моллой Батыс Австралия флорасын сипаттауға қосқан үлесі үшін танылды. Оның құрметіне Boronia molloyae бұтасы, сондай-ақ Канберра қаласының Кук ауданындағы Молой Крессенті аталды. Оның атымен аталған Моллой аралы Харди шығанағында, Блэквуд және Скотт өзендерінің қосылған жерінде, Блэквуд өзенінің тегісінен солтүстікке қарай орналасқан. Оның үлгілері Кембридж университетінің гербариумында, Кью корольдік ботаникалық бағының гербариумында, Берлин-Далем ботаникалық бағы мен ботаникалық мұражайының гербариумында және Монпелье университетінің гербариумында сақталады. Оның есімімен аталған мектеп бар (Георгиана Моллой англикан мектебі), ол Басселтон қаласының Ялялуп ауданында орналасқан. Үш өмірбаяны жарық көрді: Александра Хаслюктың «Джорджиана Моллой, фондық портрет»; Уильям Дж. Лайнстің «Барлық құштарлық: тегі, қазіргі заман және Джорджиана Моллойдың австралиялық өмірі» және 2016 жылы Бернис Барридің «Георгиана Моллой, жарқыраған ой» кітабы. Моллой көптеген күнделіктер мен хаттар жазды, олар бірегей жеке баяндама ұсынады. Олар Батыс Австралияның Перт қаласындағы Батти кітапханасында және Ұлыбританияның Карлайл қаласындағы Камбрия мұрағат орталығында сақталады. Августаның шалғайдағы колониясында қағаз жетіспеушілігіне байланысты оның көптеген хаттары кесіліп жазылған. Моллой 1995 жылы Австралияның Англикан шіркеуінің күнтізбесіне 8 сәуірде «Батыс Австралияның ізашар шіркеу басшысы және ботаник» ретінде енгізілді. Ол сол күні таңғы және кешкі құлшынада, сондай-ақ қасиетті тамақтануда еске алынуы мүмкін. 2023 жылы The West Australian батыс Австралия мемлекетін қалыптастырған 100 адамды анықтады, олардың арасында мұғалім Эми Джейн Бест, педагог Урсула Фрэн, қоныс аударушы Эмма Уитнелл, суфражист Бесси Ришбит, саясаткер Эдит Кован, доктор Роберта Джулл және Моллой болды.