Кіріспе

Ки-Вест келісімі – АҚШ-тың бірінші қорғаныс министрі Джеймс В. Форресталдың дайындаған «Қарулы күштердің және Бірлескен штабтар басшыларының функциялары» саясаты құжатының бұлжымайтын атауы. Оның ең маңызды ерекшелігі – армия, теңіз күштері және жаңадан құрылған әуе күштері арасындағы әуе күштерінің активтерін бөлу жоспары болды, ол өзгертулермен қатар бүгінгі күні АҚШ әскери күштерінде осы активтерді бөлудің негізін құрастыруда. Құжаттың негізгі жоспары 1948 жылдың 11 наурызынан 14 наурызы аралығында Флорида штатының Ки-Вест қаласында өткен АҚШ қызмет басшыларының кездесуінде келісілді және кейін Вашингтон қаласында өткен кезеңдік кездесулерде аяқталды. Президент Гарри С. Трумэн 1948 жылдың 21 сәуірінде келісімді бекітті, ол 1954 жылы Дуайт Д. Эйзенхауэр басшылығымен қайта қарастырылды.

Өмірбаян

Ки-Вест келісімі – президент Гарри С. Трумэн бекіткен құжаттар жинағының жаңартылған нұсқасы, сондай-ақ одан танымал нұсқасы. Бастапқыда, 1948 жылдың ақпанында генерал Омар Н. Брэдли армия штабының бастығы болып тағайындалғаннан кейін, министр Форрестал оған үлкен әуе кемесінің мақұлданғанын және салынатынын хабарлады. Дегенмен, министр Форрестал авиацияның әрбір әскер түріндегі негізгі рөлдері мен міндеттерін және қай бөлімше қандай активтерді бақылайтынын анықтау уақыты келді деген шешімге келді. 1948 жылдың 11 наурызында ол Флорида штатындағы Ки-Вест қаласында Бірлескен штаб басшыларын жинап, рөлдер мен міндеттерді талқылады. Форрестал негізгі нұсқау ретінде үш әскердің әрқайсысы бір-бірінің заңды міндеттерін өзара қолдау қажеттігін мойындауын талап етті. Форресталдың сөзіне сүйенсек, Бірлескен штаб басшылары Әскери-теңіз күштерінің (АҚШ Теңіз жаяу әскерлерімен бірге) жеке әскери авиация күштерін сақтап қалатыны туралы келісімге келді – бұл 65 000 тонналық «супер әуе кемесі» мен теңіз ұшақтарында тасымалданатын ядролық бомбаларды қамтиды, егер Әскери-теңіз күштері жеке стратегиялық әуе күшін құрмаса. Әуе күштері Әскери-теңіз күштерінің толыққанды әуе шабуылына қатысуға және жаудың ішкі нысандарына, мысалы, жау ұшақтары флотқа шабуыл жасау үшін ұшырылатын әуежайларға шабуыл жасау құқығын мойындады. Бірлескен штаб басшыларының ресми келісімдері 1948 жылдың 21 сәуірінде президент Трумэн тарапынан бекітіліп, «Қарулы күштердің функциялары және Бірлескен штаб басшылары» деген атаумен жарияланды. Өз кезегінде, президент Трумэн 9877-ші жарлықты жойды, онда ол Қарулы күштердің негізгі функциялары мен жауапкершіліктерін белгіледі, ал министр Форрестал оның орнына 21 сәуірде «функциялар қағазын» жариялады. «Ки-Вест келісімі» деп аталған бұл құжат негізгі әскерлік міндеттерді қайта растады және қосымша немесе «қосалқы» міндеттерді тапсырды. Бұл түсіністіктерді ресми түрде тіркеген меморандум 1948 жылдың 29 сәуірінде Бірлескен штаб басшылары тарапынан Қорғаныс министріне жіберілді. Ғылыми-зерттеу және әзірлеме саласын қамтитын бір параграфты түзеткеннен кейін, Қорғаныс министрі оны 1948 жылдың 1 шілдесінде ресми түрде бекітті.

Салдарлар

[[Файл:Қорғаныс министрі Джеймс В. Форрестал (nrln жүктеген). Қорғаныс министрі Джеймс В. Форрестал Бірлескен штабтар басшыларымен кеңесіп отыр, 1948 жыл. Тарихи тұрғыдан алғанда, CAS функциясы Әуе күштерінің қанаттары бекітілген ұшақтарына жүктелген. CAS жауапкершілігін Әуе күштеріне беру 1948 жылғы Ки-Вест келісімінен туындады. Бірақ содан бері жауынгерлік қимылдар мен қару-жарақ өте жоғары технологиялық деңгейге жетті. Бұл, мысалы, Панамадағы «Ақталған себеп» әрекетінде және Парсы шығанағы соғысындағы жауынгерлік тәжірибеде айқын көрінді. 1993 жылы осы келісімді қайта қарау мақсатында ұқсас конференция ұсынылды.

Негізгі тұстар

Теңіз күштеріне теңіз шабуылы мақсатындағы міндеттерді орындау үшін қажет болған жағдайда әуе операцияларын жүргізу үшін өздерінің жауынгерлік әуе күштерін сақтауға рұқсат етіледі. Армияға барлау және медициналық эвакуация мақсатында авиациялық құралдарды сақтауға рұқсат беріледі. Әуе күштері барлық стратегиялық әуе күштерін, сондай-ақ көптеген тактикалық және логистикалық функцияларды бақылайтын болады.

Мұра

Сондықтан 1948 жылғы Ки-Вест келісімі теңіз авиациясының рөлі мен міндеттерін Теңіз күштерінің бақылауында ұстау үшін өте маңызды болды. Ки-Вест келісімі Теңіз күштеріне өз авиациялық бөлімшесінің барлық аспектілерін – рөлдері мен міндеттерін, зерттеулер мен әзірлемелерді, сондай-ақ жауынгерлік қолданылуын бақылайтынын жазбаша түрде растады. Тарихшылар көбінесе Ұлттық қауіпсіздік заңының қабылдануын және адмиралдардың наразылығын теңіз авиациясын сақтап қалудың басты факторлары ретінде атаса да, бұл келісім құрлықтағы және авиатасымалдағыш теңіз авиациясын АҚШ Әуе күштеріне біріктіруден де сақтап қалды. Ки-Вест келісімі болмағанда, теңіз авиациясы Суық соғыс жылдарында Әуе күштерінің бақылауында дамуы мүмкін еді. Ки-Вест келісімінің шарттары Теңіз күштері үшін үлкен жеңіс деп есептелді. Ки-Вест конференциясында Теңіз күштері Әуе күштерінің теңіз авиациясының рөлдері мен міндеттерін бақылауға тырысуына тоқтап, одан бас тартты.

Негізгі дереккөздер

Вольф, Ричард И. (1987). АҚШ Әуе күштері: Рөлдер мен міндеттер туралы негізгі құжаттар. АҚШ Әуе күштерінің кеңсесі, Вашингтон, 151-бет.