Фрэнк Ноэль Мейсон Макфарлейн: Британдық офицер, әкімші және саясаткер

Кіріспе

Британдық армия офицері, әкімші және саясаткер генерал-лейтенант сэр Фрэнк Ноэль Мейсон Макфарлейн (23 қазан 1889 – 12 тамыз 1953) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Гибралтар губернаторы қызметін атқарған, британдық армияның жоғары шенді офицері, әкімші және саясаткер.

Ерте өмір және әскери мансап

Франк Ноэль Мейсон 1889 жылғы 23 қазанда дәрігердің ұлы ретінде дүниеге келді. Оның әкесі Германия мен Ұлыбритания арасындағы соғыс сөзсіз болатынына сенді және әскери дәрігер болып жұмыс істеу үшін Аумақтық армияға қосылды. Осының салдарынан әкесі жиі үйде болмады, ал өсіп келе жатып, оның тәрбиесіне әкесі жалдаған неміс гувернанткасы зор ықпал етті. Мейсон МакФарлейн Регби мектебінде білім алды, содан кейін Вулвичтегі Корольдік әскери академиясын бітіріп, 1909 жылы Корольдік артиллерияға екінші лейтенант болып кірді. 1909 жылдың ақпанына дейін оның тегі Мейсон болған, бірақ сол айда ол шотландиялық тегіне деген құрметтің нышаны ретінде, анасының туған қыз есімі – МакФарлейн болғандықтан, тегін Мейсон МакФарлейн деп өзгертті. Мейсон МакФарлейн Бірінші дүниежүзілік соғыста Батыс майданында және Месопотамияда қызмет етті. Өте жеке талғамды адам болған Мейсон МакФарлейн жас артиллерия офицері ретіндегі тәжірибесінен кейін әрқашан "қиындық іздеуге" дайын және жоғары басшылыққа күдікпен қараған офицер ретінде танылды. Ол конформист емес, әуесқой театрлық өнерге, спортқа құштарлығымен және жоғары басшылықты сатиралық өлеңдермен қысымға алғанымен белгілі болды. 1915-16 жылдардың қысында ол британдықтардың Құт маңындағы қанағатсыз күреске қатысқан көмекші күштерімен бірге қызмет етті, олар Османдық әскерімен қоршаудағы Үндістанның 6-шы дивизиясын құтқаруға тырысты. 1916 жылы ол Әскери крестпен марапатталды, 1918 жылы марапаттамаға қосымша тақта (қыркүйекте жарияланды) және сол жылы тағы бір тақта, ол 41-ші дивизияның артиллерия штабында, Китченер армиясының ең кіші бөлімшесінде болған кезде берілді. Екінші тақтаға қатысты мақтау 1918 жылғы 2 желтоқсанда Лондон газетінің қосымшасында жарияланды.

Мейсон МакФарлейн сонымен қатар Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде француздық «Croix de guerre» орденімен марапатталды және хабарламаларда есімдері аталды.

Соғыс аралығы

Соғыс аралығында Мейсон Макфарлейн 1919 жылдан 1920 жылға дейін Кветтадағы Штаб колледжінде оқыды. Кветтадағы бітіру емтиханындағы бағалауында оның қабілеті «бірқатар студенттерінен жоғары» екені айтылды, алайда оның шешімдері «жақсы, бірақ толыққанды емес және тепе-теңдіксіз» деп сипатталды. Соңынан ол 1935 жылы ең жақсы офицерлерге арналған беделді орын – Императорлық қорғаныс колледжіне оқуға түсті. 1931 жылы, алдыңғы он жылдың көп бөлігін Британдық Үндістанда өткізгеннен кейін, ол Венгрия, Австрия және Швейцарияға әскери атташе болып тағайындалды. Соғыс кеңсесінің Орталық Еуропамен айналысатын М3 барлау бөлімінің директоры Мейсон Макфарлейн туралы: «Ол жоғары деңгейдегі зиялылықты барлау жұмысына ерекше қабілетімен үйлестіреді. Оның юморы күшті және ол тілдерді жақсы біледі. Ақыл-ойы мен дене күшіне толы, бастамашыл жарасымды, одан үлкен жетістіктер күтілуде», – деп бағалады. Жылдам көліктерді ұнататын ол 1933 жылы автокөлік апатында ауыр жарақат алды, соның салдарынан қалған өмірі бойы омыртқасы ауырды. 1934 жылы Мейсон Макфарлейн Ұлыбританияға оралды. Мейсон Макфарлейн Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін, 1938 жылдың қаңтарынан бастап, елші сэр Невил Хендерсон басшылығымен Берлиндегі британдық әскери атташе болып қызмет етті. Ол сонымен қатар Венгрия, Австрия, Швейцария және Данияда әскери атташе болып жұмыс істеді. Өзінің сүйікті Ford V 8 купесінде Мейсон Макфарлейн Аншлюс құбылысын жеке бақылау үшін барды, себебі Вермахттың Жоғарғы Бас штабы оның орын алғанын жоққа шығарды, сондай-ақ мамыр айындағы дағдарыс кезінде Германия-Чехословакия шекаралық аймағын зерттеді. Оның мамыр айындағы дағдарыс кезінде Германияның Чехословакияға жақын арада шабуыл жасауына ешқандай дәлел таппағаны туралы баяндамалары 1938 жылдың 20-22 мамырындағы шиеленісті ахуалды демалысқа салуға көмектесті. Берлиндегі елшіліктегі әріптестері «эксцентричный» деп білген «Мейсон Мак» атымен танылған ол, Венадағы елші сэр Уолфорд Селби сияқтылар оның «тұрақты түрде жақсы кеңестері» үшін мақтаған, ал Сыртқы істер министрлігінің тұрақты орынбасары сэр Александр Кадоган сияқтылар оны бейсақтыққа және оңай қозғыштыққа бейім деп есептеді. Британдық тарихшы Д. К. Уатт Мейсон Макфарлейнді Гитлерді өлтіруге құштар «батыл эксцентричный» деп атады. 1938 жылдың 27 шілдесінде Мейсон Макфарлейн Хендерсонға Вермахттың Чехословакияға қарсы соғысқа дайындалып жатқанын хабарлады, сонымен қатар неміс армиясының генералдары «қажетті жағдай туындаса, олардың дайындықтары жетіспейтінін» қамтамасыз етіп жатыр деді. Хендерсон Мейсон Макфарлейннің баяндамасын Лондонға жеткізді, бірақ Гитлер Чехословакияға шабуыл жасауға дайындалып жатыр деп сенбеді. Галифакс Мейсон Макфарлейннің Гитлерге жеке хабарламасын жеткізуін қалады, бірақ ол бұл әрекетті «уақытты ысырап ету» деп санады. 1938 жылдың 8 тамызында Берлинде болған Мейсон Макфарлейн Виктор фон Кербермен кездесті, ол зейнеткер офицер және «Wiener Journal» газетінің Берлиндегі тілшісі, неміс әскери штабымен жақсы байланыстарға ие болды. Бірінші рет Мейсон Макфарлейн Гитлердің 1938 жылдың 1 қазанында Чехословакияға шабуыл жасауды жоспарлап отырғанын және Ұлыбритания мен Францияның шабуыл жағдайында ештеңе істемейтініне сенімді екенін білді. Тамыз айының соңында Мейсон Макфарлейн Хендерсонға есеп берді, егер Ұлыбритания Чехословакиямен одақтас болса, бұл «біз апатты болдырмауға немесе кейінге шегеруге мүмкіндік береді» деді. 1938 жылдың 23 қыркүйегінде Чемберлен мен Гитлердің Бад-Годесбергтегі саммиті Гитлердің Судет аймағын беру жөніндегі ағылшын-француздық жоспарын тым ұзақ деп есептегенімен аяқталды және аймақтың «Рейхке оралуын» талап етті, бұл талап Чемберлен тарапынан қабылданбады. Германия мен Ұлыбританияның соғысқа жақын тұрған шиеленісті жағдайында Уилсон Чемберленмен бірге Берлинде байланыс желілерін ашық ұстау үшін қалды. Мейсон Макфарлейн Хендерсон мен Уилсон тарапынан Гитлердің Бад-Годесберг ультиматумының мәтінін Прагаға жеткізу үшін жіберілді, бірақ неміс-чехословакия шекарасы жабылып, оны ормандық жолмен шекарадан өтуге мәжбүр етті. Шекарадан өтіп бара жатқанда ол тікенді сымға ілініп қалды, ал Чехословакия армиясының жас сарбазы оны тексермей, сымнан босатуға көмектесті, бұл оның чех моралінің нашар екеніне көз жеткізді. Судет аймағы арқылы сапар шеккен кезінде ол нацистік Судет-Германиялық ерікті жасақтары мен Чехословакия полициясы мен армиясы арасындағы қақтығыстарға куә болғандықтан оқтан қашуға мәжбүр болды. Прагаға жеткеннен кейін және президент Бенешке хабарды жеткізгеннен кейін Мейсон Макфарлейн Лондонға телеграмма жіберіп, Судет аймағындағы жағдайға сүйене отырып, Чехословакия армиясының моралі төмен екенін және Германия басып кірсе тез құлап қалатынын мәлімдеді. Прагадағы британдық әскери атташе полковник Х. С. Т. Стронг Мейсон Макфарлейннің Чехословакия армиясы туралы бағалауымен күрт келіспеді. Уилсон Мейсон Макфарлейннің Чехословакия Вермахтқа қарсы бірнеше күн тұра алатыны туралы баяндамасын Германиямен соғысқа түспеудің себебі деп қарастырып, Уайтхолл дәліздері бойынша кеңінен таратты. Берлиннен Уилсон Чемберленге телеграмма жіберді: «Әскери атташе Чехословакиядан оралды және қарсылықтың әлсіз болатынына сенімді. Бұл француздықтар мен чехтік генералдарға да белгілі болуы керек, өйткені бұл туралы мұнда анық белгілі». Уилсон 1938 жылдың 27 қыркүйегінде Лондонға оралғанда, Мейсон Макфарлейнді 10 Даунинг-стриттегі кабинет отырысына бірге алып келді. Мейсон Макфарлейн кабинетке: «Чехтер жолбарыс сияқты күреседі деген болжамға сүйену өте қауіпті болар еді», – деді. Кадоган Мейсон Макфарлейннің кабинеттегі баяндамасының әсері туралы күнделігіне: «Өкінішке орай, Мейсон Макфарлейн (Берлиндегі MA) де мұнда, ол чех моралі туралы көңіл көншітпейтін сурет салды. Ол осы туралы не біледі? Сонымен қатар, Штаб бастықтарымен де кездесу болды, олар шақырылды. Бәрі де тым алаңдатарлық болды, бұл министрлердің әрекетінде мұңайғандық тудырды». Әскери операциялар және барлау директоры генерал сэр Генри Поуналл күнделігіне: «Біз Берлиннен келген Мейсон Макфарлейннің пікірлеріне көп көңіл бөлдік – ол ұлық жұмыс істеді», – деп жазды. 1938 жылдың 30 қыркүйегінде Мюнхен келісімі Еуропаны соғысқа жеткізген дағдарысқа нүкте қойды. Мюнхен келісімінен кейін Мейсон Макфарлейн Судет аймағының қанша бөлігі Германияға берілетінін шешетін ағылшын-неміс-француз-итальян комиссиясының құрамына кірді. Айлар бойы...

Between the wars, Mason MacFarlane attended the Staff College, Quetta from 1919 to 1920. At Quetta, his evaluation upon graduation declared his ability as "above that of any of his fellow students", though his judgement was described as only "fairly good rather immature and lacking balance". Afterwards, he served on regimental duties, before attending the Imperial Defence College, a prestigious posting for the most promising officers, in 1935. In 1931, after spending most of the preceding ten years in British India, he was appointed military attaché to Hungary, Austria and Switzerland. The director of M3, the intelligence section of the War Office dealing with Central Europe wrote in an evaluation of Mason MacFarlane: "He combines a first class brain with a remarkable flair for intelligence work. He has a keen sense of humour and is an excellent linguist. Full of mental and physical energy and with great initiative he should go far". A lover of fast cars, he was badly injured in a car crash in 1933 that left him with spinal pain for the rest of his life. In 1934, Mason MacFarlane returned to Great Britain. Mason MacFarlane served as Britain's military attaché to Berlin prior to the Second World War, under the ambassador Sir Nevile Henderson starting in January 1938. Additionally he served as military attaché to Hungary, Austria, Switzerland and Denmark. In his favourite Ford V 8 coupe, Mason MacFarlane went out to personally observe the Anschluss after the Oberkommando der Wehrmacht denied to him that it was happening and to investigate the German Czechoslovak border region during the May Crisis. His reports during the May Crisis that he found no evidence of an imminent German invasion of Czechoslovakia did much to cool down the heated atmosphere during the weekend of 20–22 May 1938. "Mason Mac" as he was known to his colleagues in the embassy in Berlin was viewed as an eccentric with some like Sir Walford Selby, the ambassador in Vienna, praising him for his "consistently good advice" while others like Sir Alexander Cadogan, the Permanent Undersecretary at the Foreign Office, regarded him as reckless and too easily excited. The British historian D. C. Watt called Mason MacFarlane a "courageous eccentric" who very much wanted to assassinate Hitler. On 27 July 1938, Mason MacFarlane reported to Henderson that the Wehrmacht was preparing for a war against Czechoslovakia, stating in a report that the German Army generals were "seeing to it that if the emergency arises their preparations shall not be found wanting". Henderson passed on Mason MacFarlane's report to London, but stated he did not believe that Hitler was preparing to invade Czechoslovakia. Halifax wanted Mason MacFarlane to take back a personal message to Hitler, a course of action which he rejected as a "waste of time". Upon his report to Berlin, on 8 August 1938, Mason MacFarlane met Victor von Koerber, a retired officer and Berlin correspondent of the Wiener Journal, who had excellent contacts with the German General Staff. For the first time, Mason MacFarlane learned that Hitler planned to invade Czechoslovakia on 1 October 1938 and of his belief that neither Britain nor France would do nothing in the event of the invasion. In late August, Mason MacFarlene submitted a report to Henderson declaring that if Britain made an alliance with Czechoslovakia that this offered 'an outside possibility that we might avert or at any rate postpone catastrophe". On 23 September 1938, the outcome of the Chamberlain Hitler summit at Bad Godesberg ended with Hitler rejecting the Anglo French plan for the cession of the Sudetenland as taking too long and demanded the region "go home to the Reich" immediately, a demand that Chamberlain in turn rejected. In the tense atmosphere with Germany and Britain on the verge of war, Wilson was left behind by Chamberlain in Berlin to try to keep the lines of communication open. Mason MacFarlane was sent by Henderson and Wilson to deliver a message to text of Hitler's Bad Godesberg ultimatum to Prague but the German Czechoslovak border was closed, forcing him to cross the frontier by a forest path. While crossing the frontier, he was caught up in the barbed wire, and a nervous young Czechoslovak Army soldier helped untangle him instead of challenging him, an experience that left with the conviction that Czech morale was poor. During his journey through the Sudetenland, he had to dodge bullets as he witnessed fighting between the Nazi Sudetendeutsches Freikorps and the Czechoslovak police and army. Upon reaching Prague and after delivering the message to President Beneš, Mason MacFarlane telegraphed a cable to London stating based upon what he had seen in the Sudetenland that the Czechoslovak Army was suffering from low morale and would swiftly collapse if Germany invaded. Colonel H. C. T Stronge, the British military attache in Prague very strongly disagreed with Mason MacFarlane's assessment of the Czechoslovak Army. Wilson saw Mason MacFarlane's report predicating that Czechoslovakia would last a few days against the Wehrmacht as a reason not to go to war with Germany and circulated it widely through the corridors of Whitehall. From Berlin, Wilson telegraphed Chamberlain: "Military attache has just returned from Czechoslovakia and is convinced that resistance will prove feeble. This must be known to the French too and to the Czech General Staff as it is clearly known here". When Wilson returned to London on 27 September 1938, he took Mason MacFarlane with him, straight to a cabinet meeting at 10 Downing Street. Mason MacFarlane told the cabinet: "It would be very rash to base any policy on the assumption that the Czechs would fight like tigers". Cadogan wrote in his diary about the impact of Mason MacFarlane's presentation to the cabinet: "Unfortunately Mason Macfarlane (MA in Berlin) also here and he painted a gloomy picture of Czech morale. What does he know about it? Also meeting with Chiefs of Staff who were called in. Not very reassuring all this produced a glacial period in Ministerial feet". General Sir Henry Pownall, the Director of Military Operations and Intelligence wrote in his diary: "We were much influenced by the views of Mason Macfarlane who flew over from Berlin that afternoon [27 September] – he has done noble work." On 30 September 1938, the Munich Agreement put an end to the crisis which had pushed Europe to the brink of war. After the Munich Agreement, Mason MacFarlane served as part of the Anglo German French Italian commission which had the duty of deciding how much of the Sudetenland would go to Germany. In the months

From October 1938 to February 1939, Henderson was in London being treated for the cancer which was to kill him in 1953. The chargé d'affaires, Sir George Ogilvie Forbes, took over the British embassy in Berlin during this time. He, too, disagreed with Henderson's views of the Nazi regime, andallying with Mason MacFarlane used his position to "educate" the British cabinet about Germany. On the night of 9 November 1938, Mason MacFarlane witnessed the Kristallnacht ("night of broken glass") pogrom in Berlin, where the homes and businesses of Jews were looted and vandalised while Jews were beaten up and sometimes killed. Kristallnacht repulsed and disgusted him, adding to his dislike of the Nazi regime. Mason MacFarlane stated the German economy was on "full throttle" for war and Hitler would probably invade an Eastern European state in 1939, through he also stated there was a strong possibility of Hitler attacking a Western European state. The possibility of Hitler attacking the Low Countries and/or France that Mason MacFarlane had warned about had more impact on the British cabinet than did his warnings of aggression in Eastern Europe, and changed Britain's policies towards France. Henderson upon his return to the British Embassy on 13 February 1939 stated that henceforward all dispatches from Berlin had to conform to his views. Mason MacFarlane added greatly to Colvin's credibility when he endorsed his reports, saying Colvin was a reliable source of information about Germany. In a letter to his sister, Chamberlain wrote that it was the "Colvin report" together with information from other sources that led him to agree to Lord Halifax's idea of the "guarantee" of Poland. Mason MacFarlane proposed the assassination of Adolf Hitler, an offer turned down by his superiors. The Foreign Secretary, Lord Halifax said of Mason MacFarlane's plan to assassinate Hitler while he was on a stand reviewing the Wehrmacht for his 50th birthday celebrations on 20 April 1939: "We have not reached that stage when we have to use assassination as a substitute for diplomacy." Hitler for his part regarded Mason MacFarlane as a personal enemy. To try to resolve the Danzig crisis, in May 1939, Pope Pius XII sent the Papal Nunico to Germany, Monsignor Cesare Orsenigo, to meet der Führer at Berchtesgaden to discuss a possible peaceful resolution to the crisis. General Gerhard von Schwerin, seeing Mason MacFarlane's remarks as a way to persuade Hitler not to launch a "premature" war in 1939, met him to ask if he was speaking on behalf of himself or the British government. However, Schwerin offended "Mason Mac" with his question, which he regarded as questioning his honour as an officer, and the meeting ended badly. In late May 1939, Mason MacFarlane was recalled from Berlin and promoted to the rank of Brigadier General of Royal Artillery at Aldershot. By this time, he had ceased to be a source of information about Germany and more of an advocate of the particular policies he wanted Britain to follow, as he ventured into grand strategy, stating what policies he favoured as the best way of defeating Germany. The Canadian historian Wesley Wark wrote: " Mason Macfarlane represents the extreme case of a military attache who abandoned the uses of ambiguity in favour of single minded and reductive reporting that made no effort to balance the strengths and weaknesses inherent in a military situation, or the gains and losses implied by a British response He was influential, as we have seen, in the British decision not to back Czechoslovakia at the height of the Munich Crisis. He was equally influential in the British decision to support Poland and create an Eastern Front on her borders in March 1939. An Eastern Front designed to deter Hitler, based on Czechoslovakia and with the possibility of Russian assistance, had some chance of success. Such a front based on Poland and without Russian participation had not whatsoever".

Екінші дүниежүзілік соғыс

1939 жылы Жаңа жылдық құрмет көрсету шарасында Бат орденінің серігі атағын алған Мейсон МакФарлейн 1939–1940 жылдары Британ экспедициялық корпусының (БЭК) әскери барлау басқармасының директоры болды. Дюнкерк шайқасы кезінде ол британдық оң фланкті қорғаған «Мак Форс» жедел әскер тобының командирі болды. Осы қызметтері үшін ол «Еңбегі үшін» орденімен марапатталды. 1940 жылдың шілдесінен 1941 жылдың наурызына дейін, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Мейсон МакФарлейн Гибралтар қаласы мен гарнизонының екінші командирі болды. Бұл лауазым оған Біріккен барлау орталығын басқаруға мүмкіндік берді. Ол британдық армия, Корольдік теңіз күштері және Корольдік әуе күштерінің өкілдерінен құралған бірлескен топтың басшысы болды. Олардың міндеті Испанияға Германия шабуыл жасаған жағдайда генерал Франкоға қолдау көрсету болды. Олар испан қорғанысына көмек көрсетуге және егер испандықтар қарсылық көрсетпесе, мүмкіндігінше зиян келтіруге тиіс еді. 1941 жылдың сәуірінен маусым айына дейін Мейсон МакФарлейн Германияның Кеңес Одағына шабуыл жасауынан кейін Мәскеудегі британдық әскери миссиясының басшысы болып тағайындалғанға дейін, Аумақтық армияның (ТА) 44-ші (Үй округтері) дивизиясының бас офицері (GOC) қызметін атқарды. 1941 жылдың 24 маусымында тағайындалып, 1941 жылдың 14 шілдесінде Мәскеуге келген Мейсон МакФарлейн Кремльде Иосиф Сталиннің құрметті қонағы ретінде қарсы алынды. Ол ағыл-совет ынтымақтастығына үлкен үміт артып, бірақ ксенофобиялық кеңес режимі оны тыңшы деп санағанын білгеннен кейін үміттері күңкіреп қалды. 1941 жылдың жазында немесе күзінде Кеңес Одағы құлайды деп күткен басқа британдық генералдардан айырмашылығы, Мейсон МакФарлейн Қызыл Армияны жоғары бағалады және кеңестік армияның тұруға қабілетті екенін үнемі болжады. Мейсон МакФарлейн 1942 жылдың 31 мамырынан 1944 жылдың 14 ақпанына дейін Гибралтар губернаторы болды және 1943 жылдың 4 шілдесінде оның досы, поляк премьер-министрі Владислав Сикорскийдің өмірін қиған әуе апатына куә болды. 1943 жылдың тамызында Мейсон МакФарлейн Бат орденінің кавалер-командующийы болды, сол айда АҚШ үкіметі оны Құрмет легионының командующийы етіп тағайындады және қазан айында Польшаның Polonia Restituta орденінің Ұлы крестімен марапатталды. Мейсон МакФарлейн 1944 жылы Италия үшін одақтас бақылау комиссиясының (ОБК) бас комиссары, соғыстан кейінгі уақытша үкіметтің басшысы болды. Патшаның британдық армияның генерал-майордың толық салтанатты киімін киіп қайтуын талап еткеніне жауап ретінде Мейсон МакФарлейн британдық армияның генерал-майоры ретінде Италияның билігіне бағынбайтынын және қалаған киімін киетінін мәлімдеді. 1944 жылдың қаңтарында ол одақтастарға итальян халқының өте танымалды емес король Виктор Эммануэль III-ді ұлы мұрагер ханзада Умбертоның пайдасына орнынан түсуге мәжбүрлеуді ұсынды. АҚШ президенті Франклин Д. Рузвельт те, одан да көп британ премьер-министрі Уинстон Черчилль де итальяндық қарулы күштердің қалған бөлігінің адалдықтарын әлі де қолдайтынын айтып, патшаны орнынан түсуге тым қатты қысым жасағысы келмеді. 1944 жылдың қаңтар айында британдық психолог И. Г. Гринфилд Бариге барып, нацистік пропаганданы Германия басып алған Италияға тарату үшін радиостанцияны құрды және Бариде болған кезінде, азаматтық ретінде заңсыз болғанына қарамастан, алты негізгі итальяндық саяси партиялар ұйымдастырған Бари конгрессіне қатысты. Гринфилд конгресске қатысқанда «бостандық болашағы бізді үмітке бөледі» деген ойға таң қалды және конгресске қатысқандардың бәрі фашизмнің аяқталуы тек Италияда ғана емес, бүкіл әлемде «демократиялық құндылықтар жеңіске жететін жаңа және жақсы әлемнің басталуын білдірді» деп сезінді. Гринфилд Бари конгресінде оптимистік көңіл-күй туралы айтқаннан кейін, Мейсон МакФарлейн күлімсіреп, «осылай істеген болар еді» деп, Гринфилдке оған қарсы ешқандай айып тағылмасын деді. 1944 жылдың ақпан айынан бастап Мейсон МакФарлейн Италияға қатысты американдық көзқараспен толығымен келісіп, Лондонға берген баяндамаларында Италияның әлеуметтік реформаларға мұқтаж екендігін және ескі итальяндық билеуші таптың фашизмге моральдық жағынан өте бейімделгені туралы жазып, қажетті басшылықты қамтамасыз ету үшін кеңес берді, бұл кеңес Черчилльге ұнамады. Патша патшаның барлық өкілеттігімен патшаның генерал-лейтенанты болуға мұрагер ханзада Умбертоға рұқсат беруге келісті, бірақ алмасу үшін ОБК Савой үйіне сын-пікірдің цензурасын енгізетінін уәде етті, бұл талапты Мейсон МакФарлейн түбегейлі қабылдамады. 1944 жылдың маусымында, одақтастар Римді азат еткеннен кейін, Италияда балама үкіметтің пайда болуын болдырмау үшін Ұлттық азаттық комитетінің (Comitato di Liberazione Nazionale CLN) өкілдері премьер-министр Пьетро Бадольо кабинетіне кіруіне келісілді, бұл CLN жаңа премьер-министрді талап еткен кезде қиындық тудырды. CLN басшыларын Римде кездесуге рұқсат беру арқылы, Черчилль қалағандай, оларды «мәңгілік қаладан» шетте ұстамай, Мейсон МакФарлейн дағдарысты әдейілеп шешуге тырысты. Черчилль бастапқыда Бадольоны премьер-министр ретінде қайта орнатуға тырысты, Сталинге жіберген телеграммасында оның қолдауын сұрады: «Қашаннан бері итальяндықтар өздеріне қанағаттандыратын үкіметті құру құқығына ие екендігімізді мойындадық?». Рузвельт, Бадольо премьер-министр ретінде ұзақ уақыттан бері алаңдап жүргендіктен, Мейсон МакФарлейнге қолдау көрсетті және президент премьер-министрге 1944 жылдың 15 маусымында одақтастар Бадольоны қайтадан таңуға тырысса, бұл «ауыр қате» болады деген телеграмма жіберді, өйткені итальяндықтардың басым көпшілігі оны премьер-министр ретінде қаламайды. «Жарсымалық жазбаларда» Мейсон МакФарлейн Бадольоның естеліктерінде жазылған барлық нәрсе жалған екенін жазды және Черчилльке қарсы, Бадольо Италияда соншалықты беделсіз тұлға екенін, оның басшылығындағы кез келген үкімет итальян халқы үшін моральдық жағынан заңсыз болар еді деп мәлімдеді. 1953 жылдың 24 тамызында Time журналында «Британның ең қабілетті әскери әкімшілерінің бірі» артрит және сынған аяқтан туындаған асқынулар салдарынан қайтыс болды деп хабарланды.

Appointed a Companion of the Order of the Bath in the 1939 New Year Honours, Mason MacFarlane was Director of Military Intelligence with the British Expeditionary Force (BEF) in 1939–40 and during the Battle of Dunkirk was operational commander of "Mac Force," an improvised formation covering the British right flank. For his services, he was awarded the Distinguished Service Order. From July 1940 to March 1941, during the Second World War, Mason Macfarlane was second in command of Gibraltar City and Garrison. This position allowed him to head the Joint Intelligence Centre. He was the head of a joint group of British Army, Royal Navy and Royal Air Force personnel whose role it would be to support General Franco if Spain were to be invaded by Germany. They were to assist the Spanish defence and, if the Spanish did not resist, then they were to create maximum damage. Mason MacFarlane briefly served as General Officer Commanding (GOC) of the 44th (Home Counties) Division, a Territorial Army (TA) formation, from April to June 1941, before being appointed Head of the British Military Mission in Moscow, shortly after the German invasion of the Soviet Union. Appointed on 24 June 1941 and arriving in Moscow on 14 July 1941 to be greeted as a guest of honour by Joseph Stalin at the Kremlin, Mason MacFarlane had great hopes of Anglo Soviet cooperation, which were soon dashed as he learned that the xenophobic Soviet regime regarded him as a spy. Unlike the other British generals who expected the Soviet Union to collapse in the summer or autumn of 1941, Mason MacFarlane had a higher opinion of the Red Army and consistently predicted that the Soviets would hold out. Mason MacFarlane was Governor of Gibraltar from 31 May 1942 to 14 February 1944, and witnessed the air crash there on 4 July 1943, which took the life of his friend the Polish Prime Minister Władysław Sikorski. Advanced to Knight Commander of the Order of the Bath in August 1943, Mason MacFarlane was appointed a Commander of the Legion of Merit by the United States government the same month and made a Grand Cross of the Polish Order of Polonia Restituta in October. Mason MacFarlane served as Chief Commissioner of the Allied Control Commission (ACC) for Italy in 1944, effectively head of the interim post war government. In response to the king's demand that he came back wearing the full ceremonial uniform of a British Army general, Mason MacFarlane stated as a British Army general that he was not subject to the authority of Italy and would wear whatever clothing he liked. In January 1944, he recommend that the Allies force King Victor Emmanuel III, who was extremely unpopular with the Italian people, to abdicate in favour of his son Crown Prince Umberto. Both the U. S. President Franklin D. Roosevelt and even more so the British Prime Minister Winston Churchill did not wish to press too strongly for the king to abdicate on the grounds that he still commanded the loyalty of what was left of the Italian armed forces. In January 1944, the British psychologist I. G. Greenfield went to Bari to set up a radio station broadcasting anti Nazi propaganda into German occupied Italy and during his time in Bari, attended the Congress of Bari organised by the six main Italian political parties despite the fact that, as a civilian, this was illegal. Attending the congress, Greenfield was struck by how the prospect of "liberation filled us with hope" and that the people attending the congress all felt the end of Fascism not just in Italy but all over the world "meant the beginning of a new and better world in which democratic values would reign triumphant". After Greenfield talked about the optimistic mood at the congress of Bari, Mason MacFarlane smiled, said he "would had done the same thing", and told Greenfield that no charges would be pressed against him. From February 1944 onward, Mason MacFarlane increasingly aligned himself with the American viewpoint on Italy, writing in his reports to London that Italy desperately needed social reforms and that the old Italian ruling class was too morally compromised with Fascism to provide the necessary leadership, advice that did not sit well with Churchill. The king very reluctantly agreed to allow Crown Prince Umberto to become the lieutenant general of the realm with all the powers of the king, but sought in exchange a promise that the ACC impose censorship of criticism of the House of Savoy, a demand that Mason MacFarlane rejected outright. In June 1944, after the Allies liberated Rome, to prevent the emergence of a rival government in Italy, it was agreed that representatives of the National Liberation Committee (Comitato di Liberazione Nazionale CLN) should enter the cabinet of Prime Minister Pietro Badoglio, which proved to be a problem when the CLN demanded a new prime minister. By letting the CLN leaders meet in Rome, instead of keeping them out of the Eternal City as Churchill wanted, Mason MacFarlane was quite consciously settling the crisis in motion. Churchill initially tried to restore Badoglio as prime minister, writing in a telegram to Stalin, seeking his support: "Since when have we admitted the right of Italians to form any government they please?" Roosevelt, who had long been uncomfortable with Badoglio as prime minister, backed Mason MacFarlane with the president sending the prime minister a telegram on 15 June 1944 saying it would be a "grave mistake" for the Allies to try to reimpose Badolgio given the fact that the vast majority of Italians did not want him as their prime minister. In the "Draft Notes", Mason MacFarlane wrote that virtually everything Badoglio wrote in his memoirs was a lie, and argued, contra Churchill, that Badoglio was such a discredited figure in Italy that any government headed by him was morally illegitimate to the Italian people. It was reported in Time magazine on 24 August 1953 that "one of Britain's ablest soldier administrators" had died of arthritis and complications from a broken leg.