Бенкесток әулеті: Норвегияның ежелгі тарихы мен ақсүйектері

Кіріспе

Бенкесток отбасы (Benkestokk, Benchestoch сияқты) - Норвегияның ең көне ақсүйек отбасыларының бірі және Орта ғасырлардан сақталған санаулы отбасының ішіндегі бірі. Өкіметінің ең жоғары шағында, отбасы Бахусленде (қазіргі Швецияның бөлігі), Батыс Норвегияда, Солтүстік Норвегияда, Фарер аралдарында және Шетландта кең аумақтарды басқарды.

Тарих

Отбасының түп атасы – Торд Бенкесток, ол Норвегияның сол кездегі бөлігі болған Бохуслендегі Форшелладағы Страндта өмір сүрген. Ол 14 ғасырдың соңында Осло епискобы Ойстейн Алакссонның шіркеу мүліктерінің тізілімінде есімдері тіркелген. Отбасы басқа ескі отбасылардың мүшелерімен, соның ішінде Смөр, Гальте және Кейн отбасыларымен некелескен. Атақты ата-бабасы шамамен 1100 жылы туған Гардангердегі Энес ауылындағы Гаут болды. Ол лендман (барон) болды, ал оның ұлы Йон Гаутссон Магнус Эрлингссонның қызметінде лендман болған. Бенкесток отбасы Гауттан тараған сегізінші буын еді. Йон Тордссон Бенкесток сол кездегі Норвегияның ең ірі және маңызды қаласы – Бергенге көшіп келген алғашқы отбасы мүшесі болды. 1435 жылғы құжатта ол бейбіт судья қызметін атқағанда Йон Тордассон Бенкиасток деп аталды. Тронд Тордссон Бенкесток Талгойдан 1444 жылы Патшалық кеңесінде болғандығы айтылған. 4 желтоқсанда ол Копенгагендегі кеңес отырысына қатысты, онда король Кристофер Норвегиядағы Ганза саудагерлерінің құқықтары туралы шешімін бекітті. Отырысқа барлығы он екі кеңес мүшесі қатысты: бесеуі шіркеудің иелері және жетісі патшаның иелері, олардың ішінде Тронд Бенкесток алтыншы болып, рыцарь атағын алды. Тронд, сол кезде 20 жасқа жуық болған, кездесуге қатыспаған Бохуслен иесін өкілдік еткен болуы мүмкін. 1472 жылы ол әлі де рыцарь болды және Тронхеймдегі мұрагерлік ісін қараған сот отырысында бейбіт судья ретінде есімдері тіркелді. Кейінірек отбасы мүшелері Рифюлькеде, Сьорнарёйдағы Талгой мен Скьольдтағы Харальдсейде, сондай-ақ Согндағы Йордангерде тұрды. Отбасы мүшесінің бірі солтүстікке қарай Нордландтағы Мелойдегі Мелой шаруашылығына көшіп барды, бұл отбасының Солтүстік Норвегияда кеңеюінің бастауы болды. 1532 жылдың шілде айында король Кристиан II тұтқындалып, Копенгагенде қамауға алынды. Тронд Торлейвссон Бенкесток Дания мен Норвегия тағына Фредерик I-ді отырғызуды қалаған Йохан Круковты белсенді түрде қолдады. Тронд кейіннен рыцарь атанды. Клаус Билль оны «таулардың солтүстігіндегі ең құрметті және дана дворян» деп сипаттады. Тронд, шамамен 1537 жылға дейін Рим католик шіркеуінің жақтасы болды, содан кейін соңғы католик архиепискобы Олав Энгельбректссон елден қашып кетті. Трондтың үлкен ұлы Йон Трондссон Бенкесток Мелой (1530 – шамамен 1593) 1591 жылы Норвегия дворяндары Акершюс қамалында король Кристиан IV-ке адалдық серт бергенде қол қойды. Ол құжатқа отбасының гербі бар сақинамен қол қойды. Йон Бенкестоктың еркін емес әйел саналған Биргитт Нильсдоттерге үйленгеніне байланысты олардың балалары дворяндық мәртебесінен айырылды. Белгілі балалары: Торольф († 1622; баласыз), Андерс († 1630 жылдан кейін; үйленген, балалары белгісіз), Тронд († 1626; қызы бар), Йохан (қызы бар), Торд, Кристофер († 1618 жылдан кейін; екі ұлы бар), Нильс († 1599 жылдан кейін), Анна († 1599 жылдан кейін) және Маргрете Бенкесток (көптеген ұрпақтары бар). Тронд Бенкестоктың қызы Эрмегаард Бенкесток († 1696) болды, оның ұрпақтары бар. Йохан Бенкестоктың Анна Бенкесток есімді қызы болды. Кристофер Бенкестоктың екі ұлы болды: Йенс Кристоферсен Бенкесток († 1665 жылдан кейін) және Андерс Бенкесток († 1672). Екі бауыр да отбасының соңғы еркек мүшелері болды. Жас Бенкесток отбасын Гундер Амундсен Бенкесток және оның балалары құрады. Ол Эрмегаард Бенкестоктың қызы Магдалена Йонсдаттердің ұлы болды. Гундер Бенкесток 1753 жылы Копенгагенге сапар жасады, онда ол ескі Бенкестоктардан туысқандық байланысы негізінде отбасы үшін дворяндық мәртебе алуға тырысты. Алайда ол сәттілікке жете алмады. Сонымен қатар, тағы бір туысқан ұрпағы, Гундер Бенкестоктың інісі Йон Гундерсен Бенкесток та осы есімді қолданды.

The family's progenitor is Tord Benkestok, who lived in Strand in Forshälla, Bohuslän, then a part of Norway. He was in the end of the 14th century mentioned in the Church Property Register by Øystein Aslaksson, Bishop of Oslo. The family was married with members of other old families, among others Smør, Galte and Kane. The legendary ancestral father was Gaut at Ænes in Hardanger, born circa 1100. He was a lendmann (baron), and his son Jon Gautsson was a lendmann in the service of Magnus Erlingsson. The Benkestok family was allegedly the eighth generation descending patrilineally from Gaut. Jon Tordsson Benkestok was the first known family member to move to Norway's largest and most important city at the time, Bergen. In a document of 1435, he was called Jon Þordasson Benkiastok when serving as a Judge of Peace. Trond Tordsson Benkestok of Talgøy was in 1444 mentioned as he attended the Council of the Kingdom. On 4 December, he took part in a council meeting in Copenhagen, where a ruling by King Christopher on the right of Hanseatic merchants in Norway was confirmed. At the meeting, only twelve council members were present; five Lords of the Church and seven Lords of the Realm, of which Trond Benkestok was number six and with the title of knight. Trond, then in his late 20s, probably represented the Lord of Bohuslän, who was not present at the meeting. In 1472, he was still a knight and mentioned as a Judge of Peace at a court session in Trondheim concerning an inheritance. Later members of the family lived in Ryfylke, where Talgøy in Sjørnarøyane and Haraldseid at Skjold were their seat farms, as well as at Jordanger in Sogn. A family member moved north to Meløya Farm in Meløy, Nordland, which marked the beginning of the expansion of the family in Northern Norway. In July 1532, King Christian II was arrested and imprisoned in Copenhagen. Trond Torleivsson Benkestok actively supported Johan Kruckow, who wanted Frederik I on the Danish and the Norwegian throne. Trond was later a knight. Claus Bille describes him as the ‘most respected and wise nobleman north of the mountains’. Trond was probably a supporter of the Roman Catholicism until the last Catholic archbishop, Olav Engelbrektsson, in 1537 fled the country. Trond's oldest son, Jon Trondson Benkestok of Meløy (1530–ca. 1593), was a signatory when the Norwegian nobility in 1591 paid homage to King Christian IV at Akershus Castle. He signed the document using a signet ring with the family's arms. Due to Jon Benkestok's marriage to a so called unfree woman, Birgitte Nilsdotter, their children lost their noble status. Known children were Torolf († 1622; without children), Anders († after 1630; married, no known children), Trond († 1626; had a daughter), Johan (had a daughter), Tord, Christopher († after 1618; had two sons), Niels († after 1599), Anna († after 1599), and Margrethe Benkestok (several descendants). Trond Benkestok had the daughter Ermegaard Benkestok († 1696), who had descendants. Johan Benkestok had the daughter Anna Benkestok, who was married. Christopher Benkestok had presumptively two sons: Jens Christophersen Benkestok († after 1665) and Anders Benkestok († 1672). The two brothers were the last known male members of the family. The younger Benkestok family was formed by Gunder Amundsen Benkestok and his children. He was a son of Ermegaard Benkestok's daughter Magdalena Jonsdatter. Gunder Benkestok arranged in 1753 on a voyage to Copenhagen, where he attempted to receive noble status for his family based on his cognatic descent from the old Benkestoks. However, he did not succeed. Additionally, another cognatic descendant, Jon Gundersen Benkestok, a first cousin of Gunder Benkestok, used this name.

Атауы

Отбасының атының шығу тегі, "ағаш діңіне отыру" деген мағынаны білдіретін болса да, нақты анықталған жоқ. Аңыз бойынша, отбасының алғашқы атасы Норвегия королін швед әскерлерінен құтқарып, оны ағаштан жасалған төсекке жасырған. Осының орнына ол ақсүйектік дәреже, тегі және қару-жарақпен марапатталды.

Елтаңба

Отбасы гербі тік бойымен екіге бөлінген. Оң жақ бөлігінің көк түсті фонында күміс түсті жартылай лилия бейнеленген. Сол жақ бөлігі диагональ бойынша екіге бөлінген, төменгі бөлігі күміс, ал жоғарғы бөлігі көк түсті. Бұл бөлік ағаш діңгегін еске түсіреді, бұл отбасының атына жасалған сілтеме болуы мүмкін.