Кіріспе

IPA фонетикалық бейнелеу жүйесінің тарихы

Халықаралық фонетикалық әліпби 19 ғасырдың соңында Халықаралық фонетикалық қауымдастық құрылғаннан кейін көп ұзамай жасалды. Ол ауызша тілдерді фонетикалық транскрипциялаудың халықаралық жүйесі ретінде, бастапқыда оқыту мақсатында көзделіп құрылды. Қауымдастық 1886 жылы Парижде француз және британ тілдерінің мұғалімдері, Пол Пасси басшылығымен құрылды. Әліпби прототипі Қауымдастықта пайда болды. Олар Генри Свиттің ромикалық әліпбиіне сүйенді, ол өз кезегінде Исаак Питманның фонотиптік әліпбиі мен Александр Джон Эллистің палеотипіне негізделген. Әліпби тарихында бірнеше рет қайта қаралып келді, ең маңыздысы 1989 жылғы Киль конвенциясында жасалған өзгерістер болды. Әліпбиге енгізілетін өзгерістер Қауымдастықтың органы – Халықаралық фонетикалық қауымдастықтың журналында (бұрын Le Maître Phonétique және одан бұрын The Phonetic Teacher деп аталған) ұсынылып, талқыланады, содан кейін Қауымдастық Кеңесінде дауысқа салынады. 1990 жылы сөйлеу бұзылыстары үшін IPA-ға қосымшалар жасалды, ал 2015 жылы олар кеңінен қайта қарастырылды.

1938 жылғы кесте

1938 жылы бірнеше өзгерістермен жаңа кесте пайда болды. , жыл басында мақұлданған , ал компромистік шешім де балама ретінде мойындалды. Африкаттардан өзге синхронды артикуляцияда, мысалы, бір уақытта және , 1937 жылы бекітілген, байланыстырғыш таяқшаларды қолдануға рұқсат берілді. Ескертпелердегі , тоналды нотацияға қатысты сілтеме алынып тасталды.

1951 жылғы кесте

1951 жылғы кесте 1950 жылы мақұлданғаннан кейін, "r" түсіне тағы бір нұсқа ретінде қосылды. Джон С. Кенион жасаған бұл әріп, 1927 жылы Халықаралық фонетикалық альянс (IPA) мақұлдаған ретрофлекстік дауыстарға арналған ілгек пен оның комбинациясынан тұрды. 1935 жылы қолданысқа енгізілгеннен бері бұл әріп американ тіл білімі мамандары тарапынан кеңінен қабылданып, IPA-дан оны әліпби құрамына қосуды сұрады.

Жаңа қағидалар

1888 жылы белгіленген алты принцип жеті абзастан тұратын әлдеқайда ұзын мәтінмен алмастырылды. Алғашқы екі абзац алфавиттің мақсатын анықтады, атап айтқанда, ол "әлемдік тілдердің барлық мүмкін дыбыстарын көрсететін белгілер жиынтығы" және "дыбыс сапасының нақты айырмашылықтарын көрсететін, сөйлеу дыбыстарын бейнелеу қажет болатын барлық салаларда IPA-ны пайдалануға ыңғайлы" екенін білдірді. Екінші абзацта сондай-ақ, "дауыссыз, екі ерінді және жарылыстық категорияларының қиылысын белгілеудің қысқа жолы; дауысты, екі ерінді және мұрындық категорияларының қиылысы; және т.б." делінген, бұл бұрынғы, нашар анықталған принцип #2-ні ерекше белгі теориясын қолдану арқылы жетілдірді. Диакритикалық белгілерді қолдануға қойылған шектеулер жеңілдетілді, бірақ оларды қолдануды шектеу ұсынылды: "(i) Ұзақтығын, екпінін және тонын көрсету үшін. (ii) Дыбыстардың ең ұсақ өзгешеліктерін бейнелеу үшін. (iii) Бір диакритикалық белгіні енгізу бірнеше жаңа символдарды жасау қажеттілігін жойса (мысалы, мұрынды дауыстыларды бейнелеуде)". Принциптер 1940 жылдары пайда болған фонетикалық транскрипцияларды тік жақшалармен [ ] және фонемикалық транскрипцияларды көлбеу сызықтармен / / арасында белгілеу туралы ұсынысты да қабылдады. Бұл принциптер 1999 жылғы нұсқаулықта қайта басылды.

1993 жылғы қайта қарау

1989 жылғы қайта қараудан кейін, IPA журналында түзетулер бойынша бірнеше ұсыныстар жарияланды, олар IPA кеңесіне ұсынылды. 1993 жылы Кеңес төмендегі өзгерістерді бекітті: дауыссыз имплозивтер алынып тасталды. Өкпелік емес дауыстар (эжективтер мен имплозивтер) негізгі кестеден шығарылып, кликтермен бірге жеке бөлімге орналастырылды, эжективтер үшін тәуелсіз модификатор ретінде мойындалды (соның арқасында диаграммада жоқ тіркестерге мүмкіндік туды). Субдиакритикалық белгілер әріптің төменгі бөлігімен араласпау үшін әріптің үстіне жылжытылуы мүмкін екендігі айтылды. 1921 жылғы кестедегі орта дауыстылар қалпына келтіріліп, жалпы саны беске жетті: шва, ашық орта және , және жақын орта және . Фарингиялық жарық дауыстарының жасушасының оң жағы көлеңкеленді, бұл дауысты фарингиялық жарық дауысының мүмкін еместігін көрсетеді. Осыған орай, және типографиялық баламалар екендігі қайта расталды. Түзетілген кесте енді портреттік бағдарламада жасалды. және дауыстылар кестесінің орталық сызығына жылжытылды, олардың міндетті түрде дөңгелектелмегені білдірілді. «Дауысты» сөзі «эпиглоттальды жарық» анықтамасынан алынып тасталды. «Басқа белгілер» мен диакритикалық белгілер сәл өзгертілді. Екі ерін клигінің сыртқы сызығы біркелкі қалыңдығы бар шеңберден үлкен O пішініне өзгертілді.

1996 жылғы жаңарту

1996 жылы 1993 жылғы диаграммадағы ашық ортаңғы дөңгеленген дауыстының формасы баспа қатесі екені және оны өзгерту қажеттігі жарияланды. Бұл соңғы форма "Дж. С. Кэтфорд 1990 жылы орталық дауыстыларды өзгертуді ұсынғанда ойда болған" делінді, сондай-ақ және авторлары да еске алынды. Алайда, Кэтфорд 1990 жылы ұсынған әріп шын мәнінде (сызығы бар әріп) болды, ал басқа нұсқасы да бар еді, бірақ 1992 жылы түзетулер (Errata) жарияланбады, керісінше, баспа нұсқасы қайтадан өзгертілді және түзетулерге осы әріп қосылғаны Дэвид Аберкромби тарапынан назарға алынды. 1999 жылғы Халықаралық фонетикалық альянстың (IPA) нұсқаулығының кіріспе бөлімінде жарияланған жаңартылған диаграммада кіші бөлімдер қайта орналастырылды, нәтижесінде дауыстылар диаграммасының сол жақ шеті тілдік жоғары жағының астында пайда болды, бұл тілдік артикуляцияны білдіреді, 1989 жылға дейінгі барлық диаграммаларда болғандай, бірақ кеңістік артқы дауыстыларды жоғары жақтан төменге орналастыруға мүмкіндік бермеді. Әріптердің астына , , сияқты байланыстыру сызықтары қайтадан еске салынды. енді алдыңғы әріпке тіркелді. Диаграммада бірнеше иллюстрация өзгертілді: ротиканы көрсету үшін әріптері қосылды, ал "көтеріңкі" және "төменгі" тон контурларының мысалдары (4–5) және (1–2) -ден (3–5) және (1–3) -ге ауыстырылды. "С.с." деген сөз контурлар тізімінен алынып тасталды, бірақ 1999 жылғы нұсқаулық диаграммада көрсетілмеген контурларды пайдалануды жалғастырды.

1999 жылғы нұсқаулық

1999 жылғы Халықаралық фонетика қауымдастығының нұсқаулығы 50 жыл ішінде әліпбидің сипаттамаларын баяндайтын алғашқы кітап болды және 1949 жылғы IPA қағидаларын ескірді. Ол 200-ден астам беттен тұратын, бұл Principles кітабынан төрт есе көп. 1996 жылғы кестеде көрсетілгеннен өзге, кітап "IPA символдарының компьютерлік кодталуы" бөлімінде ортаңғы орталық дауыстының жіктелуі, дауыссыз тіс тілдік ұсынысы және дауыссыз көмейлік ұсынысын ресми IPA құрамына қосты. Бөлімде сондай-ақ дауысты ретрофлекстік жарылысы да енгізілді, оның "IPA-мен нақты бекітілмегені" айтылды. Кітапта сондай-ақ "еріннің ашылуын азайту, сонымен бірге ілгерілеу немесе көмейлік тарлу болмаған жағдайда" үшін "пайдаланылуы мүмкін" делінген. Ол 1949 жылғы қағидалардың қарапайым және кеңейтілген көмейлік жарылыстар үшін кезектесіп қолдану туралы ұсынысын тоқтатты және екі түрін де қабылданды.

ХХІ ғасырдағы өзгерістер

2005 жылы лабиодентальді жапсырма үшін [символ] қосылды. 2011 жылы ашық орталық дөңгеленбеген дауыстыны көрсету үшін [символ] қосу ұсынылды, бірақ келесі жылы Кеңес оны қабылдамады. 2012 жылы IPA диаграммасы мен оның бөлімдері Creative Commons Attribution ShareAlike 3.0 Unported License лицензиясымен жарияланды. 2016 жылы 2015 жылғы қайта қарастырылған кестелердің үш нұсқасы онлайн желіде жарық көрді, олардың әрқайсысында символдар әртүрлі қаріптерде көрсетілген (Linguist's Software, Doulos SIL және DejaVu Sans әзірлеген IPA Kiel/LS Uni). Ешбір символ қосылмаған немесе алынып тасталмаған, бірақ кейбір түсіндірмелер мен олардың пішіндері сәл өзгертілген. Атап айтқанда, [символ] жалғасты, көлбеу сызықпен [символ] ауыстырылды, ал "көтеріліп-төмендеу" тон контурының мысалы (4–5–4) – (3–4–3) –ге өзгертілді. 2018 жылы тағы бір сәл өзгертілген диаграмма әртүрлі қаріптерде жарияланды, бұл жолы Рей Фукуи әзірлеген TeX TIPA Roman қаріпінде де болды, ол өткен жылы құрылған Ассоциацияның Әліпбе, диаграммалар және қаріптер комитеті IPA символдары жиынтығын ең жақсы бейнелейтін деп таңдады. "Көтеріліп-төмендеу" тон контурының мысалы (3–4–3) – (3–4–2) –ге қайта өзгертілді. 2020 жылы тағы бір кестелер жинағы жарияланды, онда тек орналасудағы шағын түзетулер және авторлық құқық белгісін алмастырған Creative Commons белгішелері болды.