Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1921 жылғы Сергей Прокофьевтің фортепиано концерті.
1921 piano concerto by Sergei Prokofiev
До мажор, Op. 26 нөміріндегі фортепиано концерті – Сергей Прокофьевтің шығармасы. Ол 1913 жылы бастау алған эскиздер негізінде 1921 жылы аяқталды.
Piano Concerto No. 3 in C major, Op. 26, is a piano concerto by Sergei Prokofiev. It was completed in 1921 using sketches first started in 1913.
Құрамы мен орындалуы
Прокофьев концертке жұмысты 1913 жылы бастады, ол кейін жинап қойған вариациялары бар тақырыпты жазды. 1916-17 жылдары эскиздерге қайта оралса да, 1921 жылы Бретаньде жазды өткізгенге дейін толыққанды түрде жобаға берілмеді. Прокофьев өзі 1921 жылғы 16 желтоқсанда Чикагодағы премьерада Фредерик Стоктың дирижерлігімен Чикаго симфониялық оркестрімен бірге солистік бөлімді орындады. Бұл туынды бірден танымал болмады және 1922 жылға дейін күтуге тура келді, одан кейін Серж Кусевицкий Парижде жоғары бағаланған қойылым өткізгеннен соң 20 ғасырдың канонында бекітілді. Советтік алғашқы орындалуы 1925 жылғы 22 наурызда Константин Саражевтің жетекшілігімен Революция театрының оркестрімен Самуил Файнбергтің орындауында болды.
Prokofiev began his work on the concerto as early as 1913 when he wrote a theme with variations which he then set aside. Although he revisited the sketches in 1916–17, he did not fully devote himself to the project until 1921 when he was spending the summer in Brittany. Prokofiev himself played the solo part at the premiere on 16 December 1921 in Chicago with the Chicago Symphony Orchestra conducted by Frederick Stock. The work did not gain immediate popularity and had to wait until 1922 to be confirmed in the 20th century canon, after Serge Koussevitzky conducted a lavishly praised performance in Paris. The first Soviet performance was on 22 March 1925, by Samuil Feinberg, with the Orchestra of the Theatre of the Revolution under Konstantin Saradzhev.
Талдау
Концерт шамамен бірдей ұзындықтағы үш бөлімнен тұрады, жалпы ұзақтығы 30 минутқа жуық.
The concerto consists of three movements of roughly equal length which last just under 30 minutes in total.
И. Анданте Аллегро
Бірінші бөлім анданталық кларнет солосымен басталады, бұл ұзақ, лирикалық әуенді оркестр біртіндеп қабылдап, кеңейтеді. Струналар allegro бөлімін скалярлық пассажбен бастайды, ол жоғары қарай жылдамдап, жарқыраған кульминацияға жетеді. Осы сәтте соло фортепианоның күтпеген allegro кірісі лирикалық көңіл-күйді жарқын, гармониялық ағыммен, бірінші тақырыптың фрагменттерін пайдаланып, қуатты ырғақпен бұзады. Фортепиано мен оркестр екінші тақырыптың гармониялық құрылымын күтпеген, марш сияқты биік кульминациямен ұсынатынға дейін диалогты жалғастырады. Екінші тақырып, тоналдығы жағынан айтарлықтай диссонансты және екіұшты, алдымен оркестрмен, содан кейін солистпен дамытылады. Бұл бірінші бөлімнің ең танымал пианинолық шешіміне алып келеді: бірнеше октавалар қатары, үстіне немесе астына жақын дыбыстармен (триплет ритмімен) араластырылып, екі қолдың әдетте бірін-бірің жоғары жауып, клавиатураны жоғары-төмен қозғалтады. Мұнан кейін толық оркестрде күшті ойналатын ашылу кларнет тақырыбының қайталануы, сосын соло фортепианоның тақырыптың әсерлі вариациясына өтеді. Бөлімнің ең қиын пассажы – фортепианоның бастауынан басталатын жылдам скалярлық өту, ол саусақ қою және фразировка жағынан үлкен қиындық тудырады. Бұл фортепианоның кірісін дәл қайталауға әкеледі, ол октавалық триплет идеясының әртүрлі фигурацияларымен және фортепианодағы өрбуге ұмтылған параллель триадалар мен глиссандолардан тұратын керемет кодаға бастайды. Екінші тақырып фортепианоның жоғары регистрінде қайта жаңғырылады, алдымен блокталған аккордтармен, содан кейін қарбалас он алтыншы ноталы арпеджиолармен. Мелодиялық емес бірнеше гаммалар музыканың оркестрде диссонансты C A♭ D аккордымен тыныш соғуға дейін баяулауына мүмкіндік береді. Содан кейін оркестр төменгі C-ні қайтадан ойнатады; фортепиано рекапитуляцияға әкелген скалярлық пассажды қысқа қайталайды, ол енді бөлімді аяқтау үшін қолданылады, диссонансты гармониямен, сосын саркастикалық түрде тоналды ашық C октаваларымен.
The first movement opens with an andante clarinet solo, a long, lyrical melody that the whole orchestra eventually picks up and expands. The strings begin the allegro section with a scalar passage which seems to accelerate towards an upwards glissando climax, at which point the allegro entry of the solo piano unexpectedly breaks the lyrical mood in an exuberant, harmonically fluid burst of brilliance and rhythm, utilizing fragments of the first theme. Piano and orchestra continue in dialogue until the piano introduces the harmonic structure for the second theme with a loud, unexpected march like climax. The second theme, considerably more dissonant and ambiguous in tonality, is first taken by the orchestra, then expanded upon by the soloist. This leads into what is perhaps the most recognizable pianistic feat of the first movement: several lines of octaves interspersed with close tones either above or below (in a triplet rhythm), moving up and down the keyboard with the hands usually on top of one another. This is followed by a restatement of the opening clarinet theme, played loudly in the full orchestra, which transitions to a haunting variation of the theme by the solo piano. A quick, scalar passage from the movement's beginning is now taken up by the piano, in what is arguably the most difficult passage in the first movement for its challenges of fingering and phrasing. This leads into an exact recapitulation of the piano's entrance, which now leads into a brilliant coda involving various figurations of the octave triplet idea, as well as runs on the piano consisting entirely of ascending parallel triads and glissandi. The second theme is restated in the high register of the piano, first as blocked chords, then as frenetic sixteenth note arpeggios. Several non melodic scales allow the music to wind down to a quiet throb in the orchestra on a dissonant chord, C A♭ D. The orchestra then resumes the pulsating low Cs; the piano makes a shortened restatement of the scalar passage that led to the recapitulation, which is now used to end the movement, with a dissonant harmony followed sarcastically by barely tonal open C octaves.
III. Қуаныш, бірақ тым емес
Үшінші бөлім, Прокофьевтің өзі "солист пен оркестр арасындағы пікір-таласты" деп атаған, бас тақырыптың А минорлық фаготтар мен пиццикатолы скрипкалармен орындалуымен басталады, оны фортепианоның қарама-қарсы тақырыппен күшті кірісуі үзеді. Фортепиано мен оркестрдің өзара әрекеттесуі қарқынды күшейеді, ұзақ коданды болжайтын қысқаша темптің жылдамдауынан кейін, жырлы тақырыптарда баяу, лирикалық екінші тақырыпқа (C-диез мажор/минор) жетеді. Фортепиано қынжырлы жауап береді, ал баяу тақырып Рахманинов стиліндегі тағы бір қайталану және тағы бір көктемгі зерттеу (солистің жұмсақ диссонанстық өшірілген жырлы аспаптардың үстінен пернетақта бойымен жылдам қозғалысы) арқылы фортепиано мен скрипкалардың біріккен кульминациясына жетеді, содан кейін коданға көшеді. Бұл концерттің ең виртуоздық бөлігі, негізгі тақырыптың фаготтармен, бірақ Ми минорында қайта орындалуымен басталады. Фортепиано бастапқыда оны Ре мажорда жаңғыртады, содан кейін скрипкалардың G мажорлық негізімен қатар битональді облигатоға өтеді. Содан кейін кода солист пен оркестр арасындағы музыкалық шайқасқа ұшырап, оркестр үстінен фортепианоның әшекейлерімен (оның ішінде өте қиын қос ноталы арпеггиолар, кейде пианистер пернетақтадағы сырғанау арқылы саусақтарымен орындайды), ақырында C мажор тональдығын орнатып, C тоникалық тоғызыншы аккордымен гүлденген аяқтайды.
The third movement, which Prokofiev himself called an "argument" between soloist and orchestra, begins with an A minor statement of the main theme in bassoons and pizzicato strings, interrupted by the piano's assertive entrance with a conflicting theme. Interplay between the piano and orchestra builds up steam, with a brief quickening of tempo (foreshadowing the lengthy Coda) before arriving at a slow, lyrical secondary theme (C♯ major/minor) in woodwinds. The piano offers a rather sarcastic reply, and the slow theme develops, through another Rachmaninoff esque restatement and another ethereal exploration (the soloist running up and down the keyboard softly over gently dissonant muted woodwinds), into a united climax with piano and strings in unison, then fading into the Coda. This is the most virtuosic section of the concerto, with an allegro restatement of the main theme, again in bassoons, but in E minor. The piano reframes it initially in D major, then slides into a bitonal obbligato against a G major underpinning in strings. Then the coda explodes into a musical battle between soloist and orchestra, with prominent piano ornamentation over the orchestra (including famously difficult double note arpeggi, sometimes approximated by pianists with keyboard glissandos using the knuckles), eventually establishing the ending key of C major and finishing in a flourish with a fortissimo C tonic ninth chord.
Жазбалар
Бұл танымал шығарманың 120-дан астам коммерциялық жазбасы бар. Прокофьевтің өзі 1932 жылғы маусым айында Пьеро Копполаның жетекшілігімен Лондондағы Абби-роуд студиясында Лондон симфониялық оркестрімен алғашқы жазбасын жасады; бұл композитордың өзінің концерттерінің бірін орындауының жалғыз жазбасы. Марта Аргерих 1967 жылы Клаудио Аббадомен бірге Deutsche Grammophon үшін жазба жасады; ол 1997 жылы Чарльз Дютойтпен бірге EMI үшін қайтадан жазды, бұл жолы «Грэмми» сыйлығын жеңіп алды. Евгений Киссин үш жазба жасады: 1985 жылы, 13 жасында, дирижер Андрей Чистиаковпен ресейлік экспорттық лейбл Mezhdunarodnaya Kniga үшін, ал батыста RCA арқылы жарық көрді; 1993 жылы Берлинде Аббадомен бірге Deutsche Grammophon үшін; және 2008 жылы Лондонда Владимир Ашкеназидің жетекшілігімен EMI үшін Филармония оркестрімен жазба жасады, бұл жұмысы да «Грэмми» сыйлығын жеңіп алды. Аббадоның бұл шығарманы соңғы рет жазғаны 2009 жылы Люцерн фестивалінде пианист Южа Ванмен бірге болды. Пианист Хорасио Гутьеррестің 1990 жылы Неме Ярви мен Корольдік Концертгебоу оркестрімен бірге жазған жазбасы алғашқы шығарылымында да, 2009 жылы қайта шығарылғанда да мақтауға ие болды. Бірақ International Piano Quarterly журналының 70 жазбаны қамтитын сараптамасы бойынша, 1996 жылы Александр Торадзе Киров оркестрімен және Валерий Гергиевпен бірге жазған жазбасы «Тарихи тұрғыдан ең жақсы жазба» деп танылды. Теренс Джадд, Джулиус Катчен, Ланг Ланг, Николай Луганский, Ван Клибурн, Михаил Плетнев, Ефим Бронфман, Кун Ву Пайк және соңғы кезде Бехзод Абдураимов та жазбалар жасады.
There are more than 120 commercial recordings of this popular work. Prokofiev himself made the first in June 1932 with the London Symphony Orchestra conducted by Piero Coppola at Abbey Road Studios in London; it is the only recording that exists of the composer performing one of his concertos. Martha Argerich famously recorded the work in 1967 with Claudio Abbado for Deutsche Grammophon; she recorded it again in 1997 with Charles Dutoit for EMI, this time winning a Grammy Award. Evgeny Kissin has made three recordings: in 1985, when he was 13 years old, with conductor Andrei Tchistiakov for the Russian export label Mezhdunarodnaya Kniga, released in the West on RCA; in 1993, live in Berlin, with Abbado for Deutsche Grammophon; and in 2008, live in London, with Vladimir Ashkenazy conducting the Philharmonia Orchestra for EMI, an effort that also garnered a Grammy Award. Abbado's final recording of this piece is with pianist Yuja Wang at the Lucerne Festival in 2009. Pianist Horacio Gutiérrez’s 1990 recording with Neeme Järvi and the Royal Concertgebouw Orchestra received acclaim upon its first release and again when reissued in 2009. But a survey of 70 recordings by International Piano Quarterly chose the 1996 live recording by Alexander Toradze with the Kirov Orchestra and Valery Gergiev as “Historically the Best On Record.” Other recordings have been made by Terence Judd, Julius Katchen, Lang Lang, Nikolai Lugansky, Van Cliburn, Mikhail Pletnev, Yefim Bronfman, Kun Woo Paik and more recently Behzod Abduraimov.