Кіріспе

1919 жылғы Лу Сюньнің "Конг Идзи" әңгімесі – қазіргі қытай әдебиетінің көрнекті өкілі Лу Сюньнің әңгімесі. Бұл әңгіме алғаш рет 1919 жылғы сәуір айында "Жаңа жастар" (қытайша: 新青年) журналында жарияланып, кейіннен Лу Сюньнің "Қоралға шақыру" (қытайша: 吶喊) атты әңгімелер жинағына енгізілді. Әңгіменің баяндаушысы Конг Идзи есімді, педантикалық ғалымды еске алады, ол баяндаушы жұмыс істеген тавернаның күлкісіне айналған еді. Оның бейнесі – жоғары топқа жатса да, көп жыл бойы классикалық шығармаларды оқыған, бірақ мемлекеттік қызметке қабылдау емтихандарын үздіксіз тапсырып, сүре алмаған көптеген төмен дәрежелі ғалымдардың тағдырын көрсетеді. Конг Идзи сияқты осы ғалымдар да басқалардың немқұрайлылығы мен сықақтарына ұшырады. Бұл әңгіме Конг Идзи сияқты адамдарды өндіріп шығарған, көне Қытайдың императорлық емтихан жүйесін сынап бағалайды. 2023 жылдың наурыз айында қытайлық интернет қолданушылары көптеген қытай жастарының жұмыссыздық мәселесін сатиралық түрде бейнелеу үшін "Happy Sunshine Kong Yiji" әнін жасады. Әңгімеге негізделген бұл ән жұмыссыз қытай жастары тарапынан мем ретінде қолданылып, олар өздерін Конг Идзидің қазіргі заманғы нұсқасы деп есептейді.

Сюжет

Оқиға 19 ғасырдың соңында, Лу Сюньнің көптеген әңгімелері орын алған, Лушен (қытайша: 鲁镇) атты ойдан шығарылған қаладағы Сианьхен қонақүйінде болды. Ол қарызын төлей алмаса да, сол күні арағына ақы төлеп, қалғанын кейін төлеймін деп уәде берді. Ақы төлеген кезде баяндаушы оның қолының сазға толы екенін байқады. Ол осы қолмен келген екен. Біраз уақыттан соң ол ішіп бітіріп, осы қолымен баяу қозғалып отырады.

1911 жылғы Синхай төңкерісінен кейін Юань Шикай император болуға тырысты. Реставрациялық күштер күшейді, төңкерістің нәтижелері тоналды. 1905 жылғы соңғы Цин реформаларында императорлық емтихан жүйесі жойылды, бірақ дәстүрлі мәдениет пен білім әлі де тереңге сіңген еді. 1917 жылы Қазан төңкерісі болды. Ли Дажао сияқты қытай революциялық зиялылары Жаңа мәдениет қозғалысын бастап, Конфуций мәдениеті мен біліміне қарсы күшті шабуыл жасады. Лу Сюнь осы қозғалыста конфуцийшіл мәдениетті жою және "оқырманға өмірді немесе қоғамдағы өмірді көрсету" үшін күшті дауыс болды.

Жаратылыс тарихы

"Конг Иджи" 1918 жылдың қысында жазылды, дәл сол кезде "Жаңа жастар" Жаңа мәдени қозғалысының бастауын берді, бірақ керітартпалықтың күші әлі де зор болды. 1906 жылы императорлық емтихан жүйесі жойылғанымен, Конг Иджи сияқты адамдарды өсіруге қажетті әлеуметтік орта әлі де сақталған еді. Конфуций мен Менций әлеуметтік білім берудің басты құндылықтары болып қала берді. Жас буынды ояту мақсатымен Лу Сюнь Лучжэньдегі Сяньхэн тавернасын жасап, 20 жылдан астам бұрынғы қоғамдағы кедей зиялылардың өмірін көркемдік тұрғыдан бейнеледі. Ол оқырмандарды қоғамдық жағдай туралы ойлануға және императорлық емтихан жүйесін сынауға бағыттады. Лу Сюньнің романдарының негізгі ниеті – адамдарды императорлық емтихан жүйесі кезіндегі қарапайым халықтың әлеуметтік жағдайы мен төмен деңгейдегі өмір сүруі туралы ойға жеңілдету және сынға алуға ынталандыру еді. Лу Сюнь романдарды жеке шабуыл үшін пайдалануға қарсы болды. Ол әлеуметтік шындықты көркем суреттеу арқылы адамдарды Қытайдың феодалдық мәдениеті мен императорлық емтихан жүйесін талдап, сынауға шақыруды үміттенеді.

Сики

Конг Иджидің прототипі Сики деп аталады. Ол ішімдікке және опиумға тәуелді болған, бірақ қалымы жақсы жазылған. Ол көбінесе тозығы жеткен, жыртық киім киіп, басына тымақ киіп аралап жүретін. Ол тілдесуге және қара сөздерге құмар болғандықтан, көбінесе ұрысып, сақадақ жейтін. "Таңғы асын сатқаннан кейін, Иран мырза ақырында Xianheng тавернасына баяулап жетіп, бірнеше тиынды алып, шарап пен қызыл бұршақ сұрады. Ол қызыл бұршақты дәмді етіп шайнап, шарабын баяу ішті. Балалар "Иран мырзаның" ішіп жатқанын көргенде, қызыл бұршақ сұрап жүгіріп келді. Ол әр балаға бір-бірлеп берді, табақта қызыл бұршақ азайып қалғанда, табақты қолымен жауып, "Аз қалды. Аз қалды" деп айтатын. Осының салдарынан көптеген адамдар императорлық емтиханға үміт артып, уақыттарын бекерге жоғалтты, бірақ кедейлікте өмір сүрді. Конг Иджи – төменгі таптағы зиялылардың символы. Бұл кейіпкер осындай ғалымдардың психологиялық халi мен трагикалық соңы туралы айтады. Лу Сүн бұл кейіпкерді императорлық емтихан жүйесімен білім алған адамдардың іздегеніне жетпеуін және Цин әулетінің соңғы кезеңіндегі қытай зиялыларының трагедиясын көрсету үшін пайдаланады.

Адамдардың бір-біріне деген бей-жайлығының көрінісі

Конг Идзидің бақытсыздығы оқшауланған жағдай емес, ескі қоғамдағы кең таралған құбылыс еді. "Сянхен" мейрамханасындағы клиенттердің ұшқынсыз әзілдері сол заманғы трагедияны одан әрі тереңдетті. Адамдар төмен дәрежелі зиялыларды қысымға алып, олардың қиын жағдайларына немқұрайлылық танытпай, тек уақытша ләззат алу үшін келекеледі. Олардың күйзелісі басқалар үшін күлкі ошағына айналды. Лу Сюнь осы кейіпкер арқылы қоғамның бейжайлығын және адам санасының сезімсізденуін көрсеткісі келді. Бұл шығарма бірден танымал болды, себебі жастар Конг Идзимен өзін-өзін салыстырып, өз білім деңгейін Конг Идзидің "ұзын көйлегімен" теңестірді. Бүгінгі қоғамда қытай жастары академиялық жетістіктерге жету үшін тырысады, бірақ барлық күш-жігеріне қарамастан, жоғары жалақылы және лайықты жұмыс табу қиын. Олардың мұндай бейшаралық жағдайы Қытай білім беру жүйесінен туындайды, ол бала кезінен бастап барлық оқушыларды бір-бірімен бәсекелесуге мәжбүрлейді, оларды үлкен қысыммен, бірақ ешқандай нәтижесіз оқуға итермелейді. Осының салдарынан көптеген қытай жастары Конг Идзиге жаны ашиды және өздерін заманауи Конг Идзи деп санайды.

Анықтамалар және қосымша оқу

Лу, Сюнь, редактор: Кевин Надольный, суреттерді Бейди мен Геге салған. Лү Сунның "Нахан" кітабынан алынған қысқа әңгімелер. "Қытайларды ұстап алу", 2009 жылғы 1 шілде. , 9780984276202. , бб. 32-36.