Кіріспе

Римнің айналасында 3 ғасырда салынған қорғаныс бекіністері – Аврелиан қабырғалары. Бұл Италияның Рим қаласында Рим императоры Аврелианның тұсында 271 және 275 жылдар аралығында салынған қала қабырғаларының жүйесі. Олар б.з.б. 4 ғасырда салынған Сервий қабырғасын ығыстырды. Қабырғалар Римнің жеті төбесін, Марс алабын және Тибрдің оң жағалауындағы Трастевере ауданын қоршап алды. Қала шекарасындағы өзен жағалаулары бекітілмеген, бірақ Марс алаңы бойында бекіністер болған. Бүкіл қоршалған аумақтың мөлшері – қабырға халық тығыз қоныстанған аймақтардан өтті: шындығында, қала сол кезде Платонийдің 1 ғасырда айтқанынша, тығыз халқы бар аймақтар, "экстрема текторум" ("шатырлы аудандардың шегі") Форумдағы Алтын Тастан басталып созылған (Табиғи тарих 3.67).

Құрылыс

Толық қоршау аймақты қоршалап өтті. Қабырғалар кірпішпен қапталған бетоннан, қалың және биік салынған, әр 100 римдік фут сайын төртбұрышты мұнаралармен жабдықталған. IV ғасырда жаңарту қабырғалардың биіктігін екі есеге арттырды. 500 жылға қарай, қоршау 383 мұнара, 7020 тік тік бұрыштар, 18 басты қақпа, 5 кішкентай қақпа, 116 дәретхана және 2066 үлкен сыртқы терезеге ие болды.

Тарих

Біздің заманымыздың үшінші ғасырына қарай Римнің шекарасы ежелгі Сервий қабырғасымен қоршалған аумақтан әлдеқайда кеңейді, ол республикалық кезеңде б.з.д. IV ғасырының соңында салынған еді. Рим келесі ғасырлардағы кеңею мен консолидация кезінде қалаға қарсы жаулық қауіп-қатерлердің болмауына байланысты бекініссіз қалды. Рим азаматтары Римнің бекіністерге мұқтаж болмағанымен мақтанатын, себебі Рим тыныштығы мен рим әскерінің қорғауы орнатылған еді. Алайда, үшінші ғасыр дағдарысы кезінде, варвар тайпалары германдық шекарадан өте бастағанда және рим әскері оларды тоқтатуға күш жібергенде, жаңартылған қорғаныс қажеттілігі өте шұғыл болды. 270 жылы варвар ютунгтер мен вандалдар Солтүстік Италияға басып кірді, Placentia (қазіргі Пьяченца) қаласының түбінде римдіктерге ауыр жеңіліс сыйлады, бірақ ақырында кері қайтарылды. 271 жылдың жазында Римнің өзінде де қайтадан қиындықтар туындады, мұнда монета цехының жұмысшылары көтеріліс жасады. Нәтижесінде болған қатал шайқаста бірнеше мың адам қаза тапты. Аурелианның қабырғаларды төтенше шара ретінде салуы 270 жылғы варварлардың шабуылына жауап болды; тарихшы Аурелий Виктор бұл жобаның қаланың осалдығын азайтуға бағытталғанын нақты айтады. Бұл сондай-ақ Аурелианның рим халқының адалдығына сенгенін көрсететін саяси сигнал ретінде де, императордың билігіне берік қол жеткізгендігінің жариялануы ретінде де қарастырылуы мүмкін. Қабырғалардың құрылысы Римде ондаған жылдар бойы жүзеге асырылған ең ірі құрылыс жобасы болды және олардың құрылысы Римнің үздірілмейтін күшін көрсететін нақты мәлімдеме болды. Максенций б.з. 306-312 жылдары қабырғаның кейбір бөліктерін екі есеге дейін биіктетті және күзет мұнараларын жақсартты. 401 жылы, Гонорий тұсында қабырғалар мен қақпалар жаңартылды. Осы кезде Тибрдің арғы жағындағы Адрианның мазары қаланың қорғанысына бекініс ретінде қосылды.

Кейінгі пайдалану

Аурелий қабырғалары 846 жылы Римге жасалған араб шабуылын тоқтатты және шабуылшылардың талан-таражға салуын, тарихи қазыналарды тонауын Рим қабырғаларының сыртындағы нысандармен, соның ішінде Ескі Санкт-Петер және Санкт-Павел базиликаларымен шектеді. Бұл осалдық 848-852 жылдар аралығында Ватикан төбесін қоршау үшін Леонин қабырғаларын салуға себеп болды. Аурелий қабырғалары Рим қаласы үшін маңызды әскери қорғаныс құрылысы болып 1870 жылдың 20 қыркүйегіне дейін сақталды, сол күні Италия Корольдігінің Берсальери әскері Порта Пия маңындағы қабырғаны бұзып, Римді басып алды. Қабырғалар 19 ғасырға дейін Рим қаласының шекарасын анықтады, ал құрылыс аймағы қабырғалармен шектелді. Аурелий қабырғалары бүгінгі күні өте жақсы сақталған, бұл негізінен 19 ғасырға дейін Римнің басты бекінісі ретінде үздіксіз пайдаланылуының нәтижесі. Порта Сан-Себастьяноның жанындағы Музео делле Мура қабырғалардың құрылысы және қорғаныс жүйесінің жұмыс істеуі туралы ақпарат ұсынады. Қабырғалардың ең жақсы сақталған бөліктері Мюро Тортодан (Вилла Боргезе) Корсо д'Италияға, Кастро Преториоға дейін; Порта Сан-Джованниден Порта Ардеатинаға дейін; Порта Остиенседен Тибр өзеніне дейін; және Порта Сан-Панкрацио төңірегінде орналасқан.