Кіріспе

Сергей Прокофьев 1912 жылы G минор тонындағы, Op. 16 нөміріндегі екінші фортепиано концертін жазуға кірісті және келесі жылы аяқтады. Алайда, концерттің бұл нұсқасы жоғалып кетті; ноталар орыс революциясынан кейін болған өртте қирады. Прокофьев 1923 жылы, үшінші фортепиано концертін аяқтағаннан екі жыл өткен соң, осы шығарманы қайта жазды және оны "толыққанды жаңадан жазылғандықтан, дерлік төртінші фортепиано концерті деп санауға болады" деді. Шындығында, оның оркестрлеуі 1921 жылғы концерттен кейін жазылған ерекшеліктерге ие. Прокофьев солист ретінде осы "екінші" концертін 1924 жылдың 8 мамырында Парижде Серж Кусевицкий дирижерлігімен тұңғыш рет орындады. Ол Санкт-Петербург консерваториясында Прокофьевтің досы, 1913 жылдың сәуір айында Прокофьевке қоштасу хаты жазғаннан кейін өз-өзіне қол жұмсаған Максимилиан Шмидтхофтың естелігіне арналған.

Премьера және қабылдау

Прокофьев бұл шығарманы алғаш рет 1913 жылғы 5 қыркүйекте (сол кезде Ресейде қолданылған күнтізбе бойынша 23 тамызда) Павловск қаласында, өзі фортепиано партиясын орындап, таныстырды. Көпшіліктің көп бөлігі қатты реакция білдірді. Концерттің құйыртқы мінезі кейбір тыңдаушыларға ұнады, ал енді біреулері оның өткір және модернистік дыбысына қарсы болды ("Осы футуристік музыканы тозаққа жіберу керек!", "Бізді мазақтап бақты ма?", "Шатырдағы мысықтар жақсырақ музыка жасайды!"). Орыс революциясынан кейін оркестрлік партитураның түпнұсқасы өртте жойылған соң, Прокофьев 1923 жылы концертті қайта құрап, маңызды өзгерістер енгізді; ол концертті, өзінің айтуынша, "төртбұрыштылығын азайтып", "контрапункттік құрамында сәл күрделірек" етті.

Талдау

Бірінші және соңғы бөлімдер шамамен он екі минуттық болып, Прокофьевтің барлық фортепиано концерттеріндегі ең драматизмге толы музыканы құрайды. Екеуінде де ұзақ әрі дамыған каденциялар бар, ал бірінші бөлімнің каденциясы ғана бөлімнің дерлік жартысын алып жатыр.

Фильм

Концерттің шеркецосы швейцариялық аниматор Жорж Швейцгебельдің "Jeu" атты қысқаметражды анимациялық фильмі үшін музыкалық қосымша болып табылады.