Кіріспе

1936 жылы шыққан Анаис Ниннің "Инцест үйі" атты кітабы – Анаис Нин жазған прозалық өлең. 1936 жылы жарық көрген бұл кітап, Анаис Ниннің көркем әдебиеттегі тұңғыш жұмысы болып табылады. Оның күнделіктері мен эротикалық шығармаларынан өзгеше, "Инцест үйі" автордың Генри Миллер сияқты белгілі ғашықтарымен болған қарым-қатынастарын толыққанды баяндамайды, сондай-ақ жыныстық жағдайлардың тікелей суреттемесін де қамтымайды. Керісінше, "Инцест үйі" – баяндаушының өзінің санасына жасаған сюрреалистік саяхат, онда ол тұтқындалған арманнан құтылуға тырысады, немесе Ниннің сөзімен айтқанда, "әйелдің тозақтағы маусымынан" қашуға ұмтылады.

Сюжетке кіріспе

Бұл жерде Ниннің инцест сөзін қолданғаны тура мағынада емес, метафоралық мағынада. Яғни, бұл кітапта "инцест" сөзі өзімшіл махаббатты білдіреді, онда адамда басқа біреуде тек өзіне ұқсас жақтарын ғана бағалау қабілеті болады. Осылайша, адам тек өзін жақсы көреді, барлық ерекшеліктерден бас тартады. Бастапқыда мұндай өзіне деген сүйіспеншілік идеалды көрінуі мүмкін, себебі ол қорқынышсыз және қауіпсіз. Бірақ, соңында ол сүректенген азапқа айналады. Кітаптың соңында "қазіргі заманғы Христос" деп аталатын кейіпкер Ниннің сөз қолданысын түсіндіріп, былай дейді: "Егер біз бәріміз осы инцест үйінен құтыла алсақ, онда біз тек өзімізді басқада жақсы көреміз". Нин "Инцест үйі" романын жазған кезде Отто Ранктің талдауында болды. Ранк – Фрейдтің ерте шәкірттерінің бірі, оның Веналық тобының хатшысы және ең жас мүшесі болған, бірақ ол Фрейдтің дәстүрлі көзқарастарынан көп бұрын бас тартып, өзінің жеке теориялық мектебін құрды. "Инцест: Махаббат күнделігінен" – Анаис Ниннің өңделмеген күнделігі (1932–1934) олардың арасында қарым-қатынас болғанын көрсетеді. Ранк Анаиске "Инцест үйі" романын редакциялауға көмектесті. Ол бұл тақырыпта тәжірибелі болды, себебі Отто Ранктің ең танымал кітабы – "Туу травмасы". "Инцест үйі" – баяндаушының туған кездегі жарақаттың ауыртпалығына төтеп беру әрекеті. Анаис Нин бұл процесті "[ө]те үнсіз жұмақтан шығарылып, тасқа лақтырылған, өз желкендерінде тұншыққан кеме қаңқасы" деп сипаттайды.

Әдеби мәні және сын

Анаис Нин: Кіріспеде авторлар Дюан Шнайдер мен Бенджамин Франклин V екеуі де "Инцест үйі" кітабының негізгі тақырыбы – ләззат пен азабы бар нағыз өмір, тек ләззаттан ғана тұратын, өздігінен құрылған әлемге қарағанда жоғарырақ екенін айтады. Франклин мен Шнайдер тек ләззаттан тұратын әлемнің ақырында сүректенген, зиялы, эмоционалды және рухани дамуға мүмкіндік бермейтін, тоқтап қалған адамдарды тудыратынын дәлелдейді. Осы тұста, олар "Инцест үйі" кітабынан Анаис Ниннің "Өзін-өзі жасаған және өзін-өзі бағалаған әлемдер арбақтар мен құбыжықтарға толы" деген сөзін келтіреді.

Инцест үйінің прозасы

Көптеген адамдар "Инцест үйі" романының прозасын туындының ең маңызды қиындықтарының бірі деп санайды. Бұл туындының прозасы мен стилі тура емес, күнделікті тілде жазылмаған. Керісінше, кітап көбінесе сюрреалистік немесе символистік деп сипатталатын прозада жазылған. "Жерді алғаш рет су жамылған күйде көрдім. Мен барлық нәрсені осы теңіздің көмекейі арқылы көретін ерлер мен әйелдер руынанмын, ал менің көздерім судың түсімен тең. Мен әлемнің өзгеретін бейнесін хамелеон сияқты, өз толық еместігімді анонимді көзбен қарадым" (15-бет).

Дюан Шнайдер мен Бенджамин Франклин V "Инцест үйі" романының прозасы оқырманның толық назарын қажет ететіндей қиынға толы екенін жазады.

Нин отбасындағы инцест

А.Ниннің күнделіктерінің тазаланбаған нұсқалары жарияланғанда, А.Ниннің 20 жасының соңында өз әкесімен инцесттік қарым-қатынаста болғанын айтады. Бұл инцесттік қарым-қатынасты оның терапевтерінің бірі көтермелеген, ол бала кезінде әкесі тастап кеткені үшін жаза ретінде Анаис Нин ересек кезінде әкесіне азғырып, одан бас тарту керек деп ұсынған. Теориялық тұрғыдан алғанда, Анаис Ниннің өзін күшті сезінуіне көмектесу керек еді. "Инцест үйі" кітабы жарық көрген кезде, Анаис Ниннің әкесімен инцест қарым-қатынаста болғаны туралы білетін Нин отбасының кейбір мүшелері Анаис Ниннің осы тақырыпта кітап жазып жатқанын білгенде "ордақтап" қалды. Олар кітапта әке мен қыз арасындағы қандас қарым-қатынас туралы баяндалады деп ойлады. Жоғарыда айтылғандай, кітапта айтылған "адамгершілік" - бұл көбінесе өзін-өзі сүюдің бір түрі немесе өзіне ұқсас немесе ұқсас нәрсеге деген құмарлық. Алайда, Ниннің әкесімен қарым-қатынасы кейбір жағдайларда байқалады, мысалы: "Мен бөлмеден бөлмеге сүрініп, суреттер бөлмесіне кірдім, Лот қызының көкірегіне қолын қойып отырды, ал қала олардың артында жанып, жарылып, теңізге құлады". (52-бет) Кітаптың өзі, оның мағыналары мен нәзік тұстары, тікелей өзі мен әкесі арасындағы тәжірибелерден алынған. Бір-біріне деген сүйіспеншілік сезімі мен бірлік, шын мәнінде, тек өздерін және олардың ұқсастықтарын көрсететін махаббаттың бетпердесі болды. Оның "инцест" сөзін қолдануы тек қана метафоралық емес, бұл күйлер арасындағы өзара байланысты сипаттайды, бірақ психологиялық аспектілер мен олардың құрамында болуы мүмкін физикалық өзара әрекеттесулер.