Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Португалиялық теңіз офицері және зерттеуші (1841–1917)
Portuguese Naval officer and explorer (1841–1917)
Герменгильдо де Брито Капело (1841–1917) – Португалия теңіз күштерінің офицері және зерттеуші. 1870-ші және 1880-ші жылдары еуропалықтарға белгісіз болған Ангола мен Мозамбик арасындағы аумақты картаға түсіруге көмектескен. Роберто Ивенспен бірге ол Ангола мен Мозамбик арасындағы Орталық Африканы теңізден теңізге кесіп өткен алғашқы еуропалық ретінде танымал. Герменгильдо Капело кейін Португалия королі Луи I-нің, содан кейін король Карлос I-нің жеке көмекшісі болды, ал кейін вице-адмирал дәрежесіне жетті. Оның әскери қызметі 1910 жылы Португалия королі Мануэль II елден қуылғанда аяқталды.
Hermenegildo de Brito Capelo (1841–1917) was a Portuguese officer in the Portuguese Navy and an explorer, who helped to chart territory between Angola and Mozambique that was unknown to Europeans in the 1870s and 1880s. Alongside Roberto Ivens, he is famous for being the first European to cross Central Africa from coast to coast between Angola and Mozambique. Hermenegildo Capelo later rose to become aide de camp to King Luis I of Portugal and afterwards to King Carlos I and, later still, vice admiral. His military career ended in 1910, when King Manuel II of Portugal was exiled.
Ерте өмір
Герменгильдо де Брито Капело Лиссабонның оңтүстігінде орналасқан Португалияның Пальмела қаласында дүниеге келді. Ол алты бауырдың бірі еді, ал әкесі – майор Феликс Антонио Гомес Капело. 1860 жылы Капело Оңтүстік-Батыс Африкадағы Анголаға теңіз жолымен сапар шекті және Португалия Әскери-теңіз күштерінің құрамында D Estefânia кемесінде қызмет етті, оған Луис ханзадасы басшылық етті. Ол үш жыл теңіз базасында болғаннан кейін 1863 жылы Лиссабонға оралды. 1866 жылы ол тағы да Африкаға сапар шекті, Анголаға барды және 1869 жылға дейін онда қалды. 1876 жылы Лиссабонға қайтып келгенге дейін ол Мозамбик, Кабо-Верде, Гвинея және Цин империясының Қытайына саяхаттар жасады.
Hermenegildo de Brito Capelo was born in Palmela, Portugal, a town about south of Lisbon. He was one of six brothers and his father was Major Félix António Gomes Capelo. In 1860, Capelo sailed to Angola, in southwest Africa, and served on board the D Estefânia as a member of the Portuguese Navy, which was commanded by Prince Luís, staying for three years at a naval station before returning to Lisbon in 1863. He sailed to Africa again in 1866, visiting Angola, where he remained until 1869. Before returning to Lisbon in 1876, his travels took him to Mozambique, Cape Verde, Guinea and Qing Dynasty China.
Барлау сапарлары
1875 жылы Лиссабон географиялық қоғамының (Sociedade de Geografia de Lisboa) негізін қалаушы Лучано Кордейро Африканы зерттеу және өркениеттеу жөніндегі португалиялық ұлттық комиссияны (Comissão Nacional Portuguesa de Exploração e Civilização da África) құрды, ол көбінесе Африка комиссиясы деп аталады. Кордейроның мақсаты – Португалияның Африкадағы колониялары туралы халықтың санасын ояту және Африкадағы біртұтас португалиялық саяси аумақты анықтау үшін қажетті ғылыми-географиялық экспедицияларды қаржыландыру үшін халықтан жазылымдар жинау болды. Осы экспедициялар Кванго өзенін және оның Заир өзенімен байланысын анықтауға, сондай-ақ Замбези өзенінің су алабының картасын жасауға мүмкіндік берді, бұл Оңтүстік Африка картасын толықтыруға көмектесті. Португалияның Африкадағы ұстанымын қорғап, ол Еуропалық экспансиялық қозғалыстың, Лиссабон географиялық қоғамын құруға ықпал етті. Бұл экспедициялардың саяси мақсаты 1885 жылы өткен тарихи Берлин конференциясына дейін болды. Еуропалық елдердің барлық зерттеушілері аумақтық пайдалар үшін бәсекеге түсті, бұл Португалияны өз отарлық позициясын және Африкадағы қатысуының тиімділігін жедел түрде қайта қарауға мәжбүр етті. Португалияның Ангола мен Мозамбик арасындағы аймақты үлкен португалиялық аумаққа қосу ниеті 1890 жылы Ұлыбританияның Португалияға британдық ультиматумын беруіне әкелді.
In 1875, Luciano Cordeiro, the founder of the Lisbon Geographic Society (Sociedade de Geografia de Lisboa) created the Portuguese National Commission of Exploration and Civilization of Africa (Comissão Nacional Portuguesa de Exploração e Civilização da África), more commonly known as the Commission of Africa. Cordeiro's aims were to awaken public awareness of Portugal's African colonies and to raise funds by public subscription for the scientific geographic expeditions necessary to define a single political Portuguese territory in Africa. These expeditions led to the recognition of the Kwango River and its relations with the Zaire River. They led also to the charting of the hydrographic basin of the Zambezi River, which helped to complete the map of southern Africa. By writing in defense of the Portuguese position in Africa, he helped to create a European expansionist movement, the Sociedade de Geografia de Lisboa. The political motivation of these expeditions anticipated the historic Berlin Conference which took place in 1885. Explorers of all European nations had launched themselves into rivalry for territorial gains, compelling Portugal to urgently review its own colonial position and the effectiveness of its presence in Africa. Portuguese ambitions to incorporate the area between Angola and Mozambique into a larger Portuguese territory led to Britain issuing the British Ultimatum to Portugal in 1890.
Жоспарлау
1877 жылы 11 мамырда Герменгильдо Капело теңіз қызметкері Роберто Ивенс пен Серпа Пинтомен бірге Орталық Африкаға ғылыми экспедицияны жетектеуге тағайындалды. Лиссабон географиялық қоғамының қолдауымен бұл экспедицияның мақсаты "Кванго өзенін және оның Заир [Конго өзені] мен батыс жағалаудағы португалдық территориялармен байланысын зерттеу", сондай-ақ Замбези және Кунене өзендерінің бастауынан оңтүстік және оңтүстік-шығысқа қарай жатқан аймақты зерттеу болды.
Hermenegildo Capelo was chosen on May 11, 1877, to direct a scientific expedition into Central Africa alongside the marine official Roberto Ivens and Serpa Pinto. Under the auspices of the Sociedade de Geografia de Lisboa, this expedition aimed at " the study of the Kwango river and its relations with the Zaire [Congo River] and with the Portuguese territories of the west coast ", as well as exploration of the region south and southeast of the source of the Zambezi river and the Kunene river.
Экспедиция
1877 жылы 7 шілдеде Эрменгильдо Капело, Роберто Ивенс және Серпа Пинто сапарға шықты, бірақ кейін экспедицияның мақсаттары бойынша араларында келіспеушілік туды. Серпа Пинто үшін мақсат – Мозамбикке жеткенше шығысқа қарай зерттеулер жүргізу еді. Ал Капело үшін Преторияға, тіпті Оңтүстік Африкадағы Дурбанға жету мақсат болып көрінді. Соның салдарынан экспедиция екіге бөлінді. Капело мен Ивенс Биэ аймағын және Иака жерлерін зерттеді, Луандо, Кубанго және Тохикапа өзендерінің бағытын анықтады. 1880 жылы 1 наурызда Лиссабонға Эрменгильдо Капело мен Роберто Ивенстен жеңіс туралы хабар жетті. Экспедицияның табысы "Де Бенгела ас Террас де Яка" ("Бенгеладан Яка жерлеріне") кітабында баяндалған.
On July 7, 1877, Hermenegildo Capelo, Roberto Ivens and Serpa Pinto set out, but later disagreed over the aims of the expedition. For Serpa Pinto it was to explore eastwards until they reached Mozambique. Capelo, however, saw it as an objective to reach Pretoria and possibly Durban in South Africa and the expedition divided. Capelo and Ivens explored the region of Bié and up to the lands of Iaca, having delimited the course of the Luando, Kubango and the Tohicapa rivers. On March 1, 1880, Lisbon received a triumphant communication from Hermenegildo Capelo and Roberto Ivens. The success of the expedition was recorded in the book De Benguela às Terras de Iaca (From Benguela to the Lands of Iaca).
Анголадан Мозамбик жағалауына дейін
Бие жазығы және Замбези өзені аймағында қол жеткізген табыстарын нығайтып, Виктория сарқырамасына жеткен соң, Герменгильдо Капело мен Роберто Ивенс екінші, жолбасшылыққа толы экспедицияға ұмтылыс жасады.
Following a consolidation of gains in the region of the Bié Plateau and the Zambezi river and reaching the Victoria Falls, Hermenegildo Capelo and Roberto Ivens were stimulated and keen to embark upon a second, ambitious expedition.
Жоспарлау
Португалиялық колониялардың жалпы атласын жасау қажеттілігі, сол кездегі Теңіз Асты Министрі Пинейру Шагасты 1883 жылғы 19 сәуірде картографиялық комиссия құруға басты. Комиссияның мақсаттарының бірі – Ангола мен Мозамбик арасындағы сауда жолын картаға түсіру еді. Бұл мақсат 5 қарашада бекітілді және комиссия қажетті дайындықтарды бастады. Осы маңызды миссияны орындау үшін екі теңіз офицерін таңдау қиын болды, себебі олар алда не күтіп тұрғанын білмеді, сондықтан жасқа қоса, карта жасау дағдылары мен ынта да маңызды рөл атқарды. Герменгильдо Капело мен Роберто Ивенс Африканы жаңадан зерттеу миссиясын жүзеге асыру үшін таңдалды.
The necessity of creating a general atlas of the Portuguese colonies led Pinheiro Chagas, at the time Overseas Minister, to create, on April 19, 1883, a Commission of Cartography. One of its intentions was to map a commercial route between Angola and Mozambique. This objective was decided upon on November 5 and the commission proceeded to make the necessary arrangements. The choice of two marine officials for this important mission was complicated by the uncertainty of what they would have to face, thus making age, as well as mapping skills and enthusiasm, an important factor in the choice. Hermenegildo Capelo and Roberto Ivens were chosen to carry through this new exploration of Africa.
Экспедиция
1884-1885 жылдары Капело мен Айвенс Ангола жағалауы мен Хуила жазығы арасын, содан кейін Мозамбиктегі Квилиманның ішкі аймақтарын зерттеді. Олар гидрографиялық зерттеулерін және өзен ағыны мен су желісінің үлгілерін қадағалап отырып, кездескен халықтың этнографиялық және тілдік ерекшеліктерін де жазып, Ангола мен Мозамбик жағалаулары арасындағы ұзақ іздеген құрлық жолын ашты. Осы екі аймақ арасындағы кең байтақ ішкі аймақтарды зерттеді. Олардың еңбектері екі томдық «Анголадан қарсы жағалауға дейін» (De Angola à Contra Costa) атты кітапта баяндалған. Капело мен Айвенс экспедицияны 1884 жылдың 6 қаңтарында бастап, 1886 жылдың 20 қыркүйегінде Лиссабонға оралды, онда Португалия королі Луис I оларды құрметпен қарсы алды.
Between 1884 and 1885, Capelo and Ivens explored between the coastline of Angola and the Huila plain and later through the interior of Quelimane in Mozambique. As they continued their hydrographic studies and observations of river flow and drainage patterns, but also taking notes on the ethnographic and the linguistic characters of the people they encountered, they established a long sought after route via land between the coasts of Angola and Mozambique, exploring the vast regions of the interior located between these two territories. Their achievements were recorded in a two volume book titled: De Angola à Contra Costa (From Angola to the Other Coast). Capelo and Ivens began this expedition on January 6, 1884, and returned to Lisbon on September 20, 1886, where they were triumphantly received by King Luís I of Portugal.
Кейінгі мансап
Герменгильдо Капело «Оверсиз институтының» вице-президенті болды, оның алғашқы президенті королева Дона Амелия болған. Оның көрегендігі және ұйымдастыру және басқару дағдылары Португалияға Роберто Ивенс, Андраде Корво, Лучано Кордейро, Пиньейро Чагас, Антонио Энес және Оливейра Мартинспен бірге зор қызмет етті. Португалия үкіметі Португалияның жетістіктеріне осы маңызды үлес қосылғанын мойындады. Капело Португалия королі Луис I және король Карлос I-нің жеке көмекшісі, король Мануэль II-нің әскери үйінің басшысы, Занзибар сұлтанымен Португалияның толық өкілетті министрі болды және Ангола провинциясының географиялық картасын жасады. Капело 1902 жылдың 17 мамырында контр-адмирал, ал 1906 жылдың 18 қаңтарында вице-адмирал шеніне көтерілді. Король Мануэль II-ге адал болған Капело 1910 жылдың 5 қазанында жер аударылғанға дейін Оның Маjestісімен бірге болды. Сол айдың 24-і күні Капело қызметтен босатылып, әскери мансабы аяқталды.
Hermenegildo Capelo was made vice president of the Overseas Institute, of which the first president was Queen Dona Amélia. His vision and his eminent skills at organization and direction were of great service to Portugal, alongside Roberto Ivens, Andrade Corvo, Luciano Cordeiro, Pinheiro Chagas, António Enes and Oliveira Martins. The Portuguese government recognized the value of these important contributions to Portuguese achievement. Capelo became aide de camp to King Luis I and King Carlos I of Portugal and chief of the military house of King Manuel II, Plenipotentiary Minister of Portugal with the Sultan of Zanzibar and created a geographical map of the province of Angola. Capelo was promoted to rear admiral on May 17, 1902, and to vice admiral on January 18, 1906. Dedicated to King Manuel II, Capelo accompanied His Majesty until he was exiled on October 5, 1910. On the 24th of the same month, Capelo was dismissed and his military career ended.
Құрметтер
Портода оның құрметіне көше және метро станциясы аталған. Сондай-ақ ол 1956 жылы басылған 1000 анголалық эскудо банкнотасында бейнеленген.
In Oporto, a street and a metro station are named after him. He also appeared on the 1000 Angolan escudo banknote issued in 1956.