Кіріспе

Калифорния мен Орегондағы тарихи жаяу жол

Сискию жолы Калифорнияның Орталық аңғарынан Орегонның Уилламет аңғарына дейін созылған; бүгінгі күнгі 5 қарамағындағы тас жол осы пионерлік жолмен өтеді. Бұл жол бастапқыда өзен аңғарларымен иіліп-буралып өтетін, бұрыннан бар жергілікті американдықтардың жаяу жолдары негізінде салынған. Сискию жолы Калифорния мен Орегонның алғашқы елді мекендері арасындағы ең ыңғайлы және қысқа саяхат жолын ұсынып тұрды.

Даму

Сискию жолындағы ең алғашқы еуропалық немесе еуропалық америкалық саяхатшылар, әдетте, 1820 жылдары Оңтүстік Орегон мен Солтүстік Калифорния өзендерін тері және терілерді іздеу үшін саяхаттай бастаған Гудзон шығанағы компаниясымен (HBC) байланысты аңшылар мен тұмсықтар болды. HBC Колумбия өзенінде бекініп, 1824 жылы өңірлік штаб-пәтері – Форт Ванкуверді салды. 1825 жылы HBC тобы Калифорнияға қарай барлауды бастады. Александр МакЛеод 1826 жылы басталган барлау және тұзақ қою экспедицияларын оңтүстікке жетектеп, 1827 жылы Кламат өзеніне, ал 1828 жылы Сакраменто өзеніне жетті. 1829 жылы ол Сакраменто аңғарына HBC-нің алғашқы тұзақтау экспедициясын ұйымдастырды, бұл кейінгі экспедицияларға бүгінгі Стоктон маңындағы Француз лагеріне дейін оңтүстікке жетуге мүмкіндік берді. МакЛеодтың барлау және тұзақтау экспедициялары іс жүзінде Форт Ванкуверді Сакраменто аңғарымен байланыстыратын Сискию жолын құрды. Бастапқыда бұл жол Калифорния бригадасы жолы және Оңтүстік партия жолы сияқты атаулармен белгілі болды. МакЛеод және оның тобының басқа мүшелері Ампква өзенінің оңтүстігіндегі, Кламат және Сиуслау өзендері бойындағы жергілікті халықтың бұрын ешқашан ақ адамды көрмегенін хабарлады. 42-ші параллель (қазіргі Калифорния мен Орегон арасындағы шекара) Мексиканың Калифорниясының солтүстік шекарасын белгілесе де, мексикалықтар аймақтың ішкі бөлігі туралы көп білмеді, ал HBC тұмсықтары қалағанда оңтүстікке қарай еркін саяхаттады. Сискию жолын ерте пайдаланған басқа HBC тұмсықтарының ішінде Питер Скене Огден мен Мишель Лафрамбуаз да болды. 1834 жылы Юинг Янг Калифорниядағы миссиялардан жылқы мен есектерді Орегондағы британдық және американдық поселеністерде сату үшін Сискию жолы арқылы әкелді. Бұл бастапқы әрекет Орегондағы Гудзон шығанағы компаниясының шенеуніктерінен күдікпен қабылданғанымен, Янг 1837 жылы Калифорнияға қайта оралып, 700 бас ірі қара мал сатып алып, оларды Сискию жолымен Орегонға айдап әкелді. Шамамен үш айға созылған бұл ауқымды жұмыс жолды кеңейтіп, бекітуге көмектесті, соның арқасында Орегондағы жаңа американдық поселеністер нығайды. 1841 жылы АҚШ-тың барлау экспедициясының құрлықтағы тобы аймақтағы алғашқы ғалымдар мен картографтармен бірге Сискию жолымен түсті. 1848 жылы Калифорнияда алтын асығысы басталып, Сискию жолын пайдалану күрт өсті. 1851 жылы Сискию округінде, әсіресе Калифорния штатының Ерка қаласында алтынның табылуы байлық іздеушілердің мыңдағандарын жолға түсірді. Жолдың таулы жерлері соншалықты қиын болғандықтан, саяхат тек қашырлар мен жылқылармен ғана жүзеге асырылды. Ертедегі саяхатшылар күніне шамамен 32 шақырым жол жүріп, Солтүстік Калифорниядағы Португалиялық Флат, Верхний Сода Спрингс және Сисон сияқты жол бойындағы қонақ үйлерде және жатақханаларда тоқтады. 1860 жылдары ғана Солтүстік Калифорния таулары арқылы эстакадаларға жарамды ақы төлеу жолдары салынды, бұл Сискию жолының бойымен үздірілмейтін эстакадалық саяхатқа мүмкіндік берді. Алғашқы телеграф желісі 1864 жылы жол бойындағы алғашқы қалаларды байланыстырды. 1887 жылы аяқталған Орталық Тынық мұхиты темір жолының құрылысы дамуды жеделдетті, ол Сискию жолының бағытын ұстанды.

Бағыт

Сискию жолының тарихи бағыты Гудзон шығанағы компаниясының Колумбия округінің штаб-пәтерінен, Вашингтон штатының оңтүстігіндегі Форт-Ванкуверден Сан-Франциско шығанағына дейін созылған. Калифорнияда жол қазіргі Рединг, Дунсмуир және Ирека қалаларынан өтіп, олардың жанынан өткен. Орегон штатында маршрут қазіргі Эшленд, Грантс-Пасс, Розбург, Юджин, Салем және Портленд қалалары арқылы немесе олардың жанынан өтті. Жол Вилламет, Умпква, Рог, Кламат, Шаста және Сакраменто өзендерінің аңғарларын пайдаланып, Орегон мен Калифорнияны байланыстырды, сондай-ақ Солтүстік Калифорния мен Оңтүстік Орегонның (Сискию таулары) қиын өткелді тауларын кесіп өтті. Жол Сискию шыңына (теңіз деңгейінен 1314 метр биіктікте) Орегон мен Калифорния шекарасының солтүстігінде жетті және Шаста тауы, Жоғарғы Сода Спрингс, Касл Крэгс және Саттер Ботт сияқты маңызды жерлерден өтті.

Қазіргі заманғы жолдар

1869 және 1887 жылдар аралығында Орегон және Калифорния теміржол компаниясы осы маршрут бойынша теміржол салып, 1887 жылы Сискию жотасын кесіп өтті. 1910-шы жылдардың ортасында, кейіннен АҚШ 99-шы бағыты ретінде саналған, алғашқы Тынық мұхиты тас жолы бұл жолмен алғашқы оңай автомобиль қатынасын қамтамасыз етті. 1960 жылдары 5-ші тас жолы 1820 жылдардағы Сискию жолының бағытымен салынды. Калифорния шекарасынан шамамен 6 километр (4 миль) солтүстікке және Орегон штатының Ашленд қаласынан оңтүстікке қарай магистраль Сискию жотасын кесіп өтеді, бұл I-5 тас жолының ең биік нүктесі (теңіз деңгейінен 1314 метр, 4310 фут). Теміржол және тас жол құрылысшыларының қажеттіліктері мен қолдаған инженерлік шешімдеріне байланысты бастапқы жолдан шамалы өзгешеліктер бар.