Кіріспе

Отон өнері – романға дейінгі неміс өнерінің стилі, сонымен қатар Төмен елдер, Солтүстік Италия және Шығыс Франциядағы кейбір туындыларды қамтиды. Оны өнер тарихшысы Хуберт Яничек 919 және 1024 жылдар аралығында Германия мен Солтүстік Италияны Генрих I, Отто I, Отто II, Отто III және Генрих II патшалары басқарған Оттон әулетінің атымен атады. Отон сәулет өнерімен бірге, ол Отон Ренессансының (шамамен 951–1024) маңызды құрамдас бөлігі болып табылады. Дегенмен, стиль әулеттің билігімен дәл келіп басталмады және аяқталған жоқ. Ол олардың билігінің басындағы бірнеше онжылдықтарда пайда болды және Отон императорларынан кейін, өзінің көркемдік «стильдік белгісі» жоқ ерте Салиан әулетінің билігіне дейін жалғасты. Өнер тарихының дәстүрлі схемасында Отон өнері Каролинг өнерінен кейін келеді және Роман өнерiне дейiн жетедi, бірақ кезеңнiң екі шетiндегi өзгерістер кенеттен емес, бiртiндеп болады. Бұрынғысы сияқты, кейiнгiсiнен айырмашылығы, бұл стиль сол кездегi шағын қалалардың және маңызды монастырлардың, сондай-ақ императордың және оның жетекші вассалдарының сарай орталарының шеңберiмен шектелген. Каролингтер империясының құлдырауынан кейін, Киелі Рим империясы саксондық Отон әулетімен қайта құрылды. Осыдан кейін Империя идеясына және реформаланған Шіркеуге деген сенім жаңадан туды, мәдени және көркемдік құлшыныстың артуына әкелді. Осы атмосферада Отон суретшілері шабыттанған дәстүрлерді біріктірген шедеврлер жасалды: соңғы антикалық, каролингтік және византиялық үлгілер. Сақталған Отон өнерi көбiнесе діни сипатта, жарықтандырылған қолжазбалар және металл бұйымдар түрінде, императорлық сарай шеңберіндегі меценаттар мен Шіркеудегі маңызды тұлғалардың тар шеңберi үшiн шағын орталықтарда жасалған. Дегенмен, оның көп бөлігі кеңірек аудиторияға, әсіресе паломниктерге көрсету үшін арналған. Стиль әдетте зор және ауыр, кейде шамадан тыс, бастапқыда Каролингтік өнерге қарағанда аз күрделі, Византия өнерiнен тікелей әсері аз және оның классикалық үлгілерін толық түсінбеген, бірақ 1000 жылға қарай көптеген туындыларда керемет қарқындылық пен көркемдік пайда болды, себебі «қасиетті монументальдық жанды iшкi сезiммен, дүниеден тыс, көрегендiк сапамен, нақтылыққа, ағынмен өтетін сызықтар мен бай, жарқын түстермен, құштарлықпен бiрге үйлеседi».

Контекст

Каролингтердің соңғы стильдерінен кейін, қолжазбалардың меценаттарының «таныстыру портреттері» Оттон өнерінде кеңінен таралған, ал Оттон өнерінің көп бөлігі династияның Константин, Теодорих және Юстиниан сияқты Кейінгі Антиканың христиан басшыларымен, сондай-ақ олардың Каролингтерден алдыңғыларымен, әсіресе Карл Великиймен, визуальды байланыс орнатуға деген ниетін көрсетеді. Бұл мақсатқа түрлі жолдармен қол жеткізілді. Мысалы, көптеген Оттон басшыларының портреттерінде провинциялардың бейнеленуі немесе императордың екі жағынан әскери және шіркеу өкілдері сияқты элементтер жиі кездеседі, бұл ұзақ императорлық иконографиялық тарихқа ие. Ескі императорлық өнердегі мотивтерді қайта пайдаланумен қатар, Рим мен Равеннадағы Кейінгі Антикалық құрылыстардан сполиялардың алынып, Оттондық ғимараттарға енгізілуі императорлық үзіліссіздікті көрсетуге бағытталған тәсіл болды. Бұл Отон I-нің Равеннадағы Теодорих сарайынан бағаналарды, соның ішінде порфирді және басқа құрылыс материалдарын алып, Магдебургтегі жаңа кафедралық соборында қайта пайдаланғанынан анық көрінеді. Басшылардың портреттерінде сирек кездесетін нәрсе – басшының жеке ерекшеліктерінің дәл кескіні; Отон III қайтыс болғанда, оның кейбір қолжазбалық бейнелері Генрих II-нің портреттері ретінде қайта қолданылды, ерекшеліктерді өзгерту қажеттігі туындамады. Кейінгі Каролингтік тенденциялардың жалғасы және күшеюі ретінде, көптеген миниатюраларда шіркеуге қолжазбаларды табыс ететін меценаттарды – епископтарды, аббаттарды және аббатиссаларды, сондай-ақ императорды бейнелейтін таныстыру миниатюралары бар. Кейбір жағдайларда, кезекті миниатюралар эстафета тәрізді бейнеленген: Хорнбах сакраментарийінде жазушы кітапты аббатына ұсынады, ол оны Хорнбах аббаттығының негізін қалаушы Санкт-Пирминге ұсынады, ол оны Санкт-Петерге ұсынады, ол оны Христианға ұсынады, бұл жерде және көкте шіркеу мен мемлекетті байланыстыратын «басқару құрылымының» бірлігі мен маңыздылығын көрсету үшін сегіз бет (қарсы жарықтандырылған тақташалармен) қолданылады. Византия өнері де әсер етті, әсіресе грек ханшайымы Феофаноның Оттон II-ге үйленуінен кейін, және импортталған византиялық элементтер, әсіресе эмальдар мен пил сүйегі, жиі кітап мұқабалары сияқты Оттондық металл бұйымдарына енгізілді. Алайда, егер Германияда сол кезеңде грек суретшілері жұмыс істесе, олар Каролингтер дәуіріндегі өздерінің алдыңғыларына қарағанда аз із қалдырды. Қолжазбалар монахтармен жазылып, арнайы дағдылары бар суретшілермен безендірілді, олардың кейбіреулерінің есімдері сақталған, бірақ металл, эмаль және пил сүйегімен жұмыс істеген суретшілер туралы ешқандай мәлімет жоқ, олар әдетте діннен тыс адамдар болған деп есептеледі, бірақ ерте орта ғасырларда монастырлық алтын шеберлері, сондай-ақ монастырлармен жұмыс істеген діннен тыс бауырлар мен көмекшілер болды. Дүниежүзілік зергерлік бұйымдар алтын шеберлерге тұрақты жұмыс ағынын қамтамасыз еткенімен, осы кезеңде пил сүйегінен жасалған мүсін көбінесе шіркеу үшін жасалған және монастырларда орталықтандырылған болуы мүмкін, бірақ (төменде қараңыз) қабырға суреттері көбінесе діннен тыс адамдармен жасалған сияқты.

Қолжазбалар

Оттондық монастырлар ортағасырлық көптеген керемет жарықтандырылған қолжазбаларды жасады. Олар сол кездегі маңызды өнер түрі болды, ал монастырлар императорлар мен епископтардан тікелей қолдау алды, соның арқасында ең жақсы жабдықтар мен таланттарға ие болды. Жарықтандырылған мәтіндердің ауқымы (каролингтік қайта жаралудан айырмашылығы) көбінесе негізгі діни кітаптармен шектелді, ал тұрмыстық туындылар сирек жарықтандырылды. Керемет жарықтандырылған қолжазбаларға құнды мұқабалар жасалды және олардың беттерін азаматтардың өте аз бөлігі көруі мүмкін еді. Оттондық шіркеулердегі салтанатты шерулерде олар кітапты жабық күйде алып жүргеніне қарай, мұқабасын көрсету үшін осылай істеген болар. Оттон стилі 960 жылдарға дейін сақталған қолжазбаларды жасаған жоқ, сол кезде "Жарлы топ" деп аталатын кітаптар жасалды, мүмкін Лоршта, өйткені топтың ең ерте және ең әсем туындысы – Gero Codex (қазіргі Дармштадт) – Каролингтік Лорш Ізгі хабарларындағы миниатюраларды көшірді. Бұл дәстүрлі "Райхнау мектебінің" алғашқы стильдік тобы. Топтың тағы екі маңызды қолжазбасы – Хорнбах және Петерсхаузеннің атымен аталатын сакраментарийлер. Жоғарыда сипатталған төрт миниатюралық топта "біз кең таралған каролингтік стильден ауытқуды, одан да анық Оттондық стильге қарай бет бұруды көре аламыз". Осы кезеңнен бастап ерекше стильдер тобында жасалған көптеген маңызды қолжазбалар, әдетте, Констанц көліндегі Райхенау аралы монастырының скрипторийіне жатқызылады, бірақ оларды сол монастырмен байланыстыратын нақты дәлелдер жоқ. К.Р. Додвелл осы мәселеде көптеген қарсы пікір білдіргендердің бірі болды, ол осы туындылар Лоршта және Трирде жасалғанына сенді. Олар қай жерде жасалған болса да, "Райхнау мектебі" евангелие кітаптары мен басқа да діни кітаптарға маманданған, олардың көптеген туындылары, мысалы, Отон III-нің Мюнхен Ізгі хабарлары (шамамен 1000) және Генрих II-нің Перикоптары (Мюнхен, Bayerische Nationalbibl. clm. 4452, шамамен 1001–1024) императорлық тапсырыстар болды. Керемет сапасының арқасында Рейхнау қолжазбалары 2003 жылы ЮНЕСКО-ның "Дүниежүзілік естелік" халықаралық тізіміне енгізілді. "Райхнау мектебінің" ең маңызды қолжазбалары үш ерекше топқа бөлінеді, олардың барлығы кітаптарында есімдері жазылған жазушылардың есімдерімен аталады. Жоғарыда талданған "Eburnant тобынан" кейін "Ruodprecht тобы" Egbert Psalter жазушысының есімімен аталады; Додвелл бұл топты Трирге жатқызады. Отон III-нің Аахен Ізгі хабарлары, сондай-ақ Лиутар Ізгі хабарлары үшінші "Лиутар тобы" қолжазбаларына атын берді, олардың көпшілігі 11 ғасырдан бастап, өте контрастты стильде, бірақ көптеген ғалымдар оларды Рейхнауға, ал Додвелл Трирге жатқызады. "Ruodprecht тобының" ең көрнекті миниатюрисі – Registrum Gregorii немесе Грегори Мастер, оның туындылары кей жағдайларда соңғы антикалық қолжазбалар кескіндемесіне қайта оралады, ал оның миниатюралары "тоналды градиенттерге және үйлесімдерге деген нәзік сезімталдықтарымен, композициялық ырғақтарға деген жақсы сезімімен, кеңістіктегі фигуралардың қарым-қатынасына деген сезімімен және ең бастысы, олардың тыныш және тепе-теңдік сезімімен" ерекшеленеді. Ол 970 және 980 жылдары негізінен Трирда жұмыс істеді және Трир архиепископы Эгберт үшін жасалған евангелиелік лексионер, ықпалды Codex Egberti-дегі бірнеше миниатюралар үшін жауапты болды. Алайда, осы кітаптағы 51 суреттің басым көпшілігін, батыс Еуропа қолжазбасындағы Мәсіхтің өміріндегі оқиғаларды бейнелейтін суреттердің алғашқы кең ауқымды циклын Рейхнаудан шыққан екі монах жасаған, олар шағын суреттердің бірінде аталған және бейнеленген. "Лиутар тобының" стилі өте өзгеше және классикалық дәстүрлерге қайта оралудың орнына одан да алыстайды; ол "трансцендентализмді шектен тыс деңгейге жеткізді", "формалар мен түстердің айқын схемалануы", "жазық пішін, тұжырымдалған киімдер және кеңістікке жасалған ишаралар" сипаттайды. Фондар көбінесе табиғи емес, символдық негіздемесі бар түсті жолақтардан тұрады, фигуралардың мөлшері олардың маңыздылығын көрсетеді, ал оларда "жестке және көзқарасқа қарағанда қозғалыс аз", әңгімелі көріністер "квази литургиялық акт ретінде ұсынылады, құдайлық диалогтар". Бұл ишаралы "күлкілі көрініс" көп ұзамай бүкіл ортағасырлық Еуропаның көрнекі тіліне айналды. Бұл топ батыс иллюминациясына таза алтынның аясын енгізді. 975 жылы Егмонд Ізгі хабарына қосылған екі арнау миниатюрасы Оттон стиліне қарағанда төмен голландтық нұсқаны көрсетеді. Регенсбургтегі Сент-Эммерам аббаттығында Каролингтік Сент-Эммерамның алтын кітабы сақталған, ол "кескіш сызық пен беттің жоғары формалды ұйымдастырылуымен" сипатталатын стильге ықпал еткені мүмкін, нәтижесінде шамамен 1020 жылғы Uta Codex-та "алтын жолақтармен белгіленген қалың квадраттар, шеңберлер, эллипстер және ромбылар фигураларды қоршайды", ал жазулар оның күрделі теологиялық символизмін түсіндіретін дизайнға енгізілген. Бұл стиль кейінгі Романдық өнерге бірнеше салаларда үлкен әсер етті. Эхтернах аббаттығы аббат Гумберт басшылығымен 1028 жылдан 1051 жылға дейін маңызды болды, ал Эхтернахтың алтын кітабының беттері (мұқабасы емес) онда жасалды, содан кейін 1045–46 жылдары Генрих III-нің Алтын Ізгі хабарлары жасалды, оны Генрих Шпейер соборына (қазіргі Эскориал) сыйлады, мектептің маңызды туындысы. Генрих сондай-ақ ондағы университет кітапханасында сақталатын собор үшін Уппсала Ізгі хабарларын тапсырыс берді. Оттон дәуірінде гүлденген басқа да маңызды монастырлық скрипторийлерге Зальцбург, Хильдесхайм, Корвей, Фульда және Кельн кіреді, онда Хитда кодексі жасалған.

Исаның дауылды тыныштағаны

Бұл көрініс Отон дәуіріндегі Мәсіх өмірінің суреттерінде жиі кездеседі. Көптеген суреттерде Иса (қайыстырылған нимбпен) екі рет бейнеленген, бірде ұйықтаған күйінде, екіншіде дауылды басаңдатады.

Металлдан жасалған бұйымдар және эмальдар

Шіркеулерді безендіруге арналған кресттер, реликтілер, алтардың алдыңғы жақтары және кітаптарға арналған қазыналық мұқабалар алтыннан жасалған немесе алтынмен қапталған, асыл тастармен, эмальмен, кристалдармен және камеолармен әшекейленген. Бұл өте ерте заманғы стиль, бірақ Оттондық үлгісінің ерекше белгілері бар: беттердің тығыз безендірілуі, көбінесе алтын мұнаралардағы негізгі беттен көтерілген асыл тастар, алтын сымнан жасалған "ұялы" өрнектер және эмаль мен асыл тастар арасындағы кеңістіктердегі бейнелі рельефтер. Осы кезеңде реликтілердің маңызы артты, кейде саяси мәні де болды, сондықтан оларды сақтау үшін әсем реликтілер жасалды. Мұндай туындыларда асыл тастар байлықтың әсерін ғана емес, сонымен қатар Аспан қаласының асыл тастармен жарқылдаған табиғатын алдын ала көрсету үшін де қолданылды. Сонымен қатар, әртүрлі асыл тастардың белгілі бір түрлері "ғылыми", медициналық және магиялық тұрғыдан белгілі бір күшке ие деп есептелді, бұл туралы танымал лапидарий кітаптарында жазылған. Сақталған шамалы ғана әйелдер әшекейлері де осы стильде жасалған, соның ішінде Оттон III бала кезінде киген тәж, одан кейін ол оны Эссеннің Алтын Мадоннасына сыйлаған. Crux gemmata немесе процессиялық кресттердің мысалдары Эссен соборының қазыналық қорындағы ерекше жиынтықта сақталған; Эссен аббаттығының бірнеше әйел аббаты Оттондық ханшайымдар болған. Отто мен Матильданың кресті, Матильданың кресті және үлкен эмальді Эссен кресті Матильда, Эссен аббаты (1011 жылы қайтыс болған) берген болуы мүмкін, ал төртінші крест, Теофан кресті, елу жылдан кейін пайда болды. Лотарь (Аахен) және Императорлық крест (Вена) императорлық мүліктер болды; Вена сонымен қатар Киелі Рим империясының Императорлық тәжінде сақтайды. Эхтернах кодексінің (Germanisches Nationalmuseum, Нюрнберг) кітап мұқабасы да осы стильде жасалған. Басқа да маңызды заттарға Трирдегі аяқпен әшекейленген Әулие Андрейдің реликтісі, Аахендегі сарай шіркеуі мен Базель соборының (қазір Париж) алтын алтарлық жақтары жатады. Сарай шіркеуінде Генрих II-нің амбоны да бар. Линдау Ізгі хабарларының (Морган кітапханасы, Нью-Йорк) каролингтік кезеңдегі жоғарғы мұқабасы және Мюнхендегі Арнульф цибориумы осы стильдің маңызды алдағы туындылары болды, олар бірнеше онжылдық бұрын жасалған және, мүмкін, бір цехтан шыққан. Бағалы емес металдардан жасалған ірі заттар да жасалды, кезеңнің соңында сақталған ең ерте дөңгелекті шамдар, Эссендегі үлкен шамдық, және одан да маңыздысы, епископ Бернвардтың (1022 жылы қайтыс болған) кезеңіндегі Хильдесхайм соборындағы амбициялық үлкен қола және кішкентай күміс туындыларының тамаша жиынтығы, өзі суретші болған, бірақ оның өмірбаяны оның "жетілудің шыңына" жетпегенін айтуда ерекше адалдық танытқан. Осы туындылардың ең танымалдары – Бернвард есіктері, қола рельефінде бейнеленген библейлік сахналары бар шіркеу есіктері, олардың әрқайсысы бір бөлікке құйылған, композицияларының қарапайымдылығы және айқын ишараттары арқылы мағынасын жеткізеді, бұл осы кезеңдегі Рейхенау миниатюраларымен салыстыруға болады. Сонымен қатар, Бернвард бағанасы, биік, бастапқыда айқышқа тіреу болған, бірнеше бөлікке құйылған қола бағана бар. Бұл ерекше нысанда Исаның өмірінен жиырма төрт көрініс белді суреттермен безендірілген, олар Траян бағанасы және басқа римдік үлгілер сияқты бағананың айналасында оралған. 980 жыл шамасында Трир архиепископы Эгберт Германияда клоизон эмальді өндіретін ірі Оттондық шеберхананы құрған, ол басқа орталықтарға тапсырыстарды орындады деп есептеледі, ал 993 жылы қайтыс болғаннан кейін Эссенге көшіп кеткен болуы мүмкін. Осы кезеңде шеберхана Византиялық дамуды (көптеген онжылдықтар бұрын) пайдаланып, senkschmelz немесе "құмған эмаль" техникасын қолданды. Өсімдік пішіндерінен алынған сәндік мотивтері бар шағын тақташалар полшмельцті қолдануды жалғастырды, эмаль тақташаның барлық бетін жабады, ал бейнелер енді әдетте сенксмельцте жасалды, олардың айналасында қарапайым алтын беті болды, оған бейненің контуры ойылып салынған. Жоғарыда көрсетілген үлкен эмальді Эссен кресті осы екі техниканы да көрсетеді.

Құс сүйегін ою

Оттон дәуірінде піл сүйегінен жасалған көптеген өте жақсы, ұсақ мөлшерлі мүсіндер жасалды. Милан, мүмкін, Трьер және басқа да неміс және француздық орталықтармен бірге, осы өнердің негізгі орталығы болған болуы мүмкін. Көптеген тіктөртбұрышты панельдер сақталған, олардың кейбіреулері кітап мұқабаларын әшекейлеген, ал кейбіреулері әлі де әшекейлеп тұр. Ең көп таралған сюжет – Исаның айқышқа асылуы. Бұл және басқа да сюжеттер көбінесе Каролингтер дәуірінің иконографиясын жалғастырады, бірақ мүлдем басқа стильде. Төрт Оттондық піл сүйегінен жасалған ситулалар піл сүйегінен өнер жасаудың жаңа бағытын көрсетеді, және осы кезеңнен кейін осындай үлгілер сирек кездеседі. Ситула – қасиетті суды сақтауға арналған діни ыдыс. Бұрын олар көбінесе ағаштан немесе қоладан жасалып, тік қабырғалы және тұтқасы бар болатын. Аспергиллийді ситулаға малып, қауымға немесе басқа да заттарға шашыратын суды алған. Дегенмен, 10 ғасырға жататын төрт Оттондық үлгісі бірнеше фил тісінен жасалған, және жоғарғы жағында сәл кеңейген. Олардың барлығы әртүрлі деңгейлердегі суреттермен және бейнелермен әшекейленген: 920 жылғы Базилевский ситуласы (Виктория және Альберт мұражайында), Мәсіхтің өмірінен екі деңгейдегі көріністермен безендірілген, шамамен 980 жылғы "Готофредо ситуласы" (Милан соборында), Аахен соборының қазынасындағы және Нью-Йорктегі Метрополитен өнер мұражайындағы ситулалар. Бәрі Оттондық сарайдың ортасынан шыққан: бір жазуда архиепископ Готфред императордың келуін күтіп, Милан үлгісін сыйға тартқаны айтылған, бұл аталған Лондон үлгісінде де кездеседі, және бұл екі жұмыс та бір шеберханадан шыққан болуы мүмкін. Соңғы және ең сәндісі – Аахендегі үлгі, ол асыл тастармен әшекейленген және папа мен архиепископтардың айналасында отырған императорды бейнелейді. Бұл шамамен 1000 жылы Трьерде жасалған болуы мүмкін. Әртүрлі стильдік топтар мен болжамды шеберханалардың арасында, Эхтернах кодексінің мұқабасынан алынған панельді және қазір Берлиндегі екі диптих қанатын (барлығы төменде суреттелген) жасағандар ерекше әдемі және ерекше жұмыс жасаған, мүмкін Трьерде, "адам денесін таңғажайып сезіну қабілетімен [және] материалды өңдеудегі шеберлікпен". Қазір бірнеше жинақта сақталған өте маңызды тақталар тобы, бәлкім Отто I-нің тапсырысымен Магдебург соборы үшін жасалған және "Магдебург піл сүйегі", "Магдебург тақталары", "Магдебург алтарь алды тақталары" немесе осы сияқты атаулармен белгілі. Олар, бәлкім, 970 жылы Миланда үлкен тегіс бетті әшекейлеу үшін жасалған, бірақ бұл есік, алтарь алды, алтарьдың алдыңғы жағы, ерекше үлкен кітаптың мұқабасы, уағыз айту орны немесе басқа нәрсе ме, бұл туралы көп пікірталас болған. Әрбір дерлік шаршы тақтаның өлшемі шамамен 13x12 см, ал ішінде Мәсіхтің өмірінен алынған рельефтік сурет бар; Нью-Йорктегі Метрополитен өнер мұражайындағы бір тақтада "сыйлау" көрінісі бейнеленген, онда тәж киген монарх Мәсіхке шіркеудің моделін ұсынады, бұл көбінесе Отто I және Магдебург соборы деп есептеледі. Барлығы он жеті дана сақталған, бұл бастапқы жиынтықтың жартысынан да аз. Тақталардың арасында алтынмен қапталған болуы мүмкін піл сүйегі арқылы толық кесілген жерлер бар. Ғимараттардың жанында қалған кеңістіктерден басқа, бұл ашық элементтер шахматтық немесе жапырақты үлгілерді қалдырады. Питер Ласко фигуралардың стилін "өте ауыр, қатаң және массивті, өте анық және тегіс драпировкамен, қарапайым бірақ күшті композицияда" деп сипаттайды.

Қабырғаға бояу

Көптеген шіркеулер қабырғаға сурет салумен безендірілгені құжаттамалық деректерге қарағанда анық болса да, сақталғандары өте сирек кездеседі және көбінесе бөлшекті және нашар жағдайда болады. Әдетте, олар донор портреттері сияқты мерзімін анықтауға көмектесетін дәлелдерден айырылып қалады, ал олардың жасалған уақыты жиі белгісіз; көптегендер бұрын қалпына келтірілген, бұл мәселені одан әрі қиындатады. Сақталғандардың көпшілігі Германияның оңтүстігінде және Гессендегі Фулда аймағында шоғырланған; бірақ солтүстік Италиядан да маңызды мысалдар бар. Констанц епискобы Гебхардтың Петерсхаузен аббаттығының жаңадан құрылған (983) кезінде жоғалған цикл үшін жалдаған суретшілер туралы жазба бар, және жамағат қабырғаға сурет салу өнерінде басымдық құрған болуы мүмкін, бірақ кейде монастырлық жарық түсірушілердің жобалары бойынша жұмыс істеген болуы да мүмкін. Суретшілердің өте жылдам жылжығандығы байқалады: «Оберцель суреттері жасалған шамада Германияда итальяндық қабырға суретшісі, ал Англияда неміс жұмыс істеген». Рейхнау аралындағы Оберцельдегі Санкт-Джордж шіркеуінде ең жақсы сақталған схема бар, бірақ түпнұсқа жұмыстың көп бөлігі жоғалып, қалған суреттер ғимараттың қабырғаларында уақыт пен қалпына келтірудің әсерінен зардап шекті. Ең ірі көріністерде Мәсіхтің кереметтері белгілі бір элементтерде византиялық ықпалын және Рейхнау қолжазбаларына, мысалы, Мюнхендегі Отто III-нің Ізгі хабарына жақындығын көрсететін стильде бейнеленген; сондықтан олар әдетте 980–1000 жылдар шамасында жасалған деп есептеледі. Шындығында, бұл суреттер Рейхнау аббаттығының қолжазба суреттерінің маңызды орталығы екенін дәлелдейтін негіздердің бірі болып табылады.

Үлкен мүсін

Бұл кезеңнен ағаштан жасалған өнер туындыларының өте аз бөлігі сақталған, бірақ Геро кресіндегі Мәсіхтің монументалды бейнесі (шамамен 965–970 жылдар, Кельн соборы) осы дәуірдің ең көрнекті шедеврлерінің бірі болып табылады. Шіркеутің дәстүрлі мерзімдемесі, бұрын тым ерте деп саналған, дендрохронология арқылы расталды. Эссеннің Алтын Мадоннасы (шамамен 1000 жыл, Эссен соборы, бұрынғы аббат) – бұл көптеген ірі шіркеулерде кездесетін бір типті нысанның сирек сақталған мысалы. Бұл – Құдай ана мен баланың кішкентай мүсіні, ол ағаштан жасалған және кейін гипстен (жессо) жабылып, содан кейін жұқа алтын жапырақпен қапталған. Солтүстікте монументалды мүсіндер сирек болды, бірақ Италияда олардың көбірек мысалдары бар, мысалы, Милан қаласындағы Сант-Амброджионың циборийындағы және Сан-Пьетро-аль-Монте, Сивате аббаттығындағы мүсіндер, олар сол дәуірдегі піл сүйегінен жасалған өнермен байланысты. Сонымен қатар, Павиядағы Сан-Микеле Маджоре базиликасындағы аббатисса Райнгарданың үлкен күміс кресі және тас мүсіндер де бар.

Тірі қалу және тарихнама

Оттон дәуірінен сақталған туындылардың көп бөлігі сол кезеңдегі патшалық және шіркеу тұлғаларымен байланысы үшін шіркеулерде сақталған және бағаланған. Көптеген металл бұйымдар ғасырлар бойы ұрланып немесе сатылып кеткен, сондықтан көптеген туындылар қазір әсемдік тастарындан айырылған немесе олардың орнына заманауи шыны пасталар қойылған. Басқа дәуірлердегідей, кітап мұқабаларына арналған піл сүйегінен жасалған панельдер (олардың материалының қайта пайдалануы көбінесе қиын) толық металл мұқабалардан гөрі көптеп сақталған, ал кейбір қалың піл сүйегі панельдер кейінірек артқы жағынан жаңа бейнелермен қайта өңделген. Жазбаша деректерде айтылған көптеген заттар мүлдем жоғалып кетті, сондықтан қазір бізде алғашқы реликвиарлар мен осы сияқты заттардың аз ғана бөлігі қалды. Адольф Голдшмидттың піл сүйегі және мүсіндік өнерге арналған зерттеулерінен басқа. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі жылдары Германияда өткен бірқатар көрмелер бұл тақырыпты кеңінен таныстыруға және қолжазба иллюстрациясынан өзге көркемдік материалдарды түсінуге көмектесті. 1950 жылы Мюнхенде өткен «Ars Sacra» («латын тілінде «қасиетті өнер») көрмесінде діни металл бұйымдары мен олармен байланысты піл сүйегінен жасалған бұйымдар мен эмальдер үшін бұл термин ойлап табылды, ал Питер Ласко өзінің «Pelican History of Art» кітабында оны қайта қолданды. Бұл тақырыпта ағылшын тілінде жазылған алғашқы зерттеу, дәстүрлі өнер тарихы термині «кәріс өнер» осы кезең үшін қолайсыз болғандықтан, олар қолжазба миниатюраларымен бірге ең маңызды өнер түрлері болды. 2003 жылы бір рецензент Оттон қолжазбаларының иллюстрациясы әлі де ағылшын тіліндегі өнер тарихы зерттеулерінде жеткіліксіз қарастырылған сала екенін атап өтті.