Кіріспе

Патристика немесе патрология – шіркеу әкелері деп аталатын ерте христиан жазушыларын зерттеу саласы. Бұл атаулар латын тіліндегі "pater" және грек тіліндегі πᾰτήρ (әке) сөздерінің біріктірілген түрінен шыққан. Шіркеу әкелерінің дәуірі, көбінесе Патристика дәуірі деп аталады, әдетте Жаңа Өсиеттің соңы немесе Апостолдар дәуірінің аяқталуынан (шамамен 100 жыл) басталып, 451 жылға (Халькедон соборының өтуі) немесе 787 жылғы Никеяның екінші соборына дейін созылады деп саналады.

Жарық

Шіркеу Әкелері әдетте Никей кеңесінен (325) бұрын өмір сүрген және жазған Никейге дейінгі Әкелерге және 325 жылдан кейін өмір сүрген және жазған Никейлік және Никейден кейінгі Әкелерге бөлінеді. Сонымен қатар, Әкелердің грек және латын жазушыларына бөлінуі де жиі кездеседі. Ең белгілі грек Әкелерінің ішінде Юстин Мученик, Александриялық Афанасий, Кесариялық Василий, Назианздық Григорий, Иоанн Златоуст, Александриялық Кирилл және Максим Исповедник бар. Латын Әкелерінің қатарында Тертуллиан, Киприан, Иероним, Миландық Амвросий, Гиппонийлік Августин және Ұлы Григорий кіреді. Грек немесе латын тілдерінен өзге копт, сирия, геэз, армян тілдерінде жазған Шіркеу Әкелері де болды. Тарихи тұрғыдан алғанда, Халкидондық христиандар осы авторларға аз қызығушылық танытты, себебі байланысты шіркеулер Халкидон (Шығыс Православиесі) немесе Ефес (Шығыс Шіркеуі) кеңестерін қабылдаудан бас тартты. Бірақ соңғы кезде бұл өзгеріп, христиандық бұл тармақтары мен Батыс және Византия арасындағы шиеленіс азайды. Римпен бірлікте бола тұрып, Шығыс обрядтарын сақтайтын Шығыс католиктері де бар.

Орналасқан жерлер

Ерте шіркеу әкелерінің маңызды орталықтары Рим, Константинополь, Александрия, Антиохия және Карфаген маңындағы Батыс Солтүстік Африка аймағы болды. Милан мен Иерусалим де осы орындардың қатарында еді.

Негізгі теологиялық өзгерістер

Бұл теологтардың осы кезеңдегі негізгі назар аударған мәселелері, хронологиялық тәртіппен, христиан дінінің яһудилікпен қарым-қатынасы; Жаңа өсиеттің канонының қалыптасуы; апологетика (христиан дінін "қорғау" немесе "түсіндіру"); және, әсіресе христиандыққа айналған Рим империясында, сенімнің үйлесімділігіне жетуге бағытталған доктриналық талқылаулар болды. Христиандықты зерттеуші Алистер Макграттың (1998) пікірінше, Патристикалық кезеңде теологияның бірнеше маңызды саласы дамыды: Жаңа өсиеттің канонының ауқымы, дәстүрдің рөлі, экуменикалық дін ұстанымдарының бекітілуі, Мәсіхтің екі жаратылысы, үштік туралы ілім, шіркеу туралы ілім және құдайлық рақым туралы ілім.

Патрология мен патристика

Кейбір ғалымдар, әсіресе Германияда, patrologia мен patristica-ны ажыратады. Мысалы, Йозеф Фесслер patrologia-ны Әкелердің еңбектерін пайдалану үшін қажеттінің барлығын қамтамасыз ететін ғылым ретінде анықтайды, демек, олардың билігімен, шынайылығын бағалау критерийлерімен, оларда кездесетін қиындықтармен және оларды қолдану ережелерімен айналысады. Бірақ Фесслердің Institutiones Patrologiae-сының көлемі кеңірек, сондай-ақ Отто Барденхейвердің (tr. Шахан, Фрайбург, 1908) еңбегі сияқты ұқсас жұмыстар да бар. Католик жазушысы Карл Китинг патрологияны – ертегі Әкелер мен олардың замандастарын адамдар ретінде және оларға жатқызылған еңбектердің нақтылығын зерттеу деп санайды. Ал патристика – олардың ойларын зерттеу. Екінші жағынан, Фесслер патристиканы Әкелердің жазбаларындағы сенім, мораль немесе тәртіпке қатысты барлық нәрсені жинап, жіктеумен айналысатын теологиялық ғылым деп сипаттайды. Әкелердің өмірі мен еңбектері арнайы емес ғылыммен де сипатталады: әдебиет тарихы. Бұл айырмашылықтар көбінесе байқалмайды, және олар аса қажетті болып көрінбейді; олар – негізгі теологияның, оң теологияның және әдебиет тарихының бір бөлігі болып табылатын патристикалық зерттеудің түрлі аспектілері ғана.