Кіріспе

Калифорния штатындағы су қоймасы, АҚШ

Берриесса көлі – Калифорния штатының Напа округындағы ең ірі көл. Бұл су қоймасы 1950 жылдары Путах өзенінде Монтичелло бөгеті салынғаннан кейін құрылды. 1960 жылдардың басынан бері бұл су қоймасы Сан-Франциско аймағының Солтүстік бөлігін сумен және гидроэлектр қуатымен қамтамасыз етіп келеді. Су қоймасы Калифорниядағы Берриесса әулетінің құрметіне аталған; Хосе Хесус және Сексто "Систо" Берриессаға 1843 жылы Лас-Путас ранчосы берілген еді.

География

Көл толып аққанда пайда болады. Ұзындығы шамамен және ені шамамен тең. Жағалау сызығының ұзындығы шамамен километрге жетеді. Су қоймасының оңтүстік-шығыс жағындағы бөгеттің жанында 22 метр диаметріндегі ашық қоңырау тәрізді төгілме бар, ол "Даңқ ойығы" деп аталады. Құбырдың тік құлауы 61 метрге жетеді, ал диаметрі шамамен 9 метрге дейін тарылады. Төгілменің максималды өткізу қабілеті 1360 м³/с. Су қоймасында артық су болған кезде төгілме жұмыс істейді; 2017 жылы мол жаңбырдан кейін ол 2006 жылдан бері алғаш рет ағып бастады. 2019 жылы да мол жаңбырдан кейін қайтадан ағып бастады. 1997 жылы бір әйел төгілмеге тартылып қаза тапты.

Тарих

Бұл аймақ Помо тайпасының дәстүрлі жері. Аңғар – егіншілік аймақ, оның топырағы елдегі ең жақсы топырақтардың бірі саналатын. Сиерра-Невада тауларының етегінде алтынның табылуы Орталық аңғарға адамдардың көптеп келуіне себеп болды. Солано округындағы қауымдастықтар алтын іздеу кезеңінде тез өркендеді. Бұл тастап кетуді фотографтар Доротея Ланге мен Пиркл Джонс 1960 жылы «Aperture» журналында жарияланған «Valley of Death» (Аңғардың өлімі) атты жұмысында баяндады. Кейбір сарапшылар бөгет сәтті болмайды және аңғар ешқашан толмайды деп болжады. Монтичелло бөгетінің құрылысы 1953 жылы басталды, 1958 жылы аяқталды, ал су қоймасы 1963 жылы толтырылды, сол кезде ол Шаста көлінен кейін Калифорниядағы екінші ірі су қоймасы болды. Монтичелло бөгеті мен Берриесса көлі, Путах бұрылыс бөгеті мен Солано көлі, сондай-ақ су тарату жүйелері мен жерлері бірлесіп «Солано жобасы» деп аталады, ол Калифорниядағы басқа су жобаларынан, мысалы Орталық аңғар жобасынан ерекшеленеді. Бөгет аяқталғаннан кейін бірнеше жыл өткен соң, губернатор Эдмунд Браун одан да үлкен бөгет және көл салу туралы жаңа жоба ұсынды. «Үлкен Берриесса жобасы» әлдеқайда ірі жоба болып көрінетін; 304 футтық бөгет 600 футтық бөгетке алмастырылып, он есе көп су сақтауға қабілетті болып, көлді қазіргі көлемінен үш есеге дейін кеңейтіп, өнімді егістік жерлерді су басатын еді. Жобаның басты мақсаты – солтүстік Калифорниядан алынған суды оңтүстік Калифорнияның кейбір аймақтарында пайдалану үшін сақтау. Бұл кішігірім салалар көбінесе қыс немесе жаңбырлы маусымда ғана су береді және жаз айларында әдетте құрғап қалады. Путах өзені жобадан тікелей зардап шеккен жалғыз өзен болмаса да, ол бөгеттелген жалғыз өзен. 1986 жылы жүргізілген зерттеулер Берриесса көлінің толып кетуінің ықтималы өте төмен екенін көрсетті. Су деңгейі 134 метрден асып кеткен жағдайлар болды, мысалы 2017 жылдың 17 ақпанында. Зерттеуде көл деңгейі 137 метрге (450 фут) жететін ықтималдық бір пайызға бағаланды, яғни жүз жылда бір рет болуы мүмкін. Берриесса көліндегі су деңгейінің ең жоғары көрсеткіші 136 метрді (446.7 фут) құрады. Монтичелло бөгетін көтерудің ықтималы төмен, бірақ көлдегі су қорын арттырудың бір жолы – Glory Hole биіктігін көтеру. Содан кейін SCWA және серіктес ұйымдар көлді пайдаланушыларға балама су көздерін табуға және көлдегі суды мүмкіндігінше ұзақ сақтауға тырысады. Бюроның бағалауынша, жеті курорттың жұмысын тоқтатудан кейін Берриесса көліне келушілер саны жартысына дейін азайды. 2015 жылы қайта құру бюросы Берриесса көлінде даму мүмкіндіктері үшін бизнеске ашық конкурс жариялады. 2016 жылдың басында Берриесса көліндегі концессиялық аумақтардың ешқайсысына табысты ұсыныстар түспеді. Берриесса көліндегі зебра және квагга мидиясының таралуы SCWA және оның стажерлерімен басқарылады. 15 жылдан астам уақыттан бері жүргізіліп келе жатқан бұл бағдарламаның мақсаты – қайық жүргізушілерге жағылған мидиялар туралы білім беру. Мидия бар белгілі суларда болған кез келген қайық тексеруден кейін 30 күн күтуі керек. Өкінішке орай, жеткіліксіз қаражат пен ресурстар жыл бойы қайықтарды тексеруді қиындатады. Бағдарлама тек маусымдық түрде жұмыс істейді. 2007 жылы SCWA көлдің төбесін зерттеу жүргізді, көлдің тұнбаға байланысты сыйымдылығы жоғалған-жоқтығын анықтау және жаңа технологиямен көлдің төбесінің мүмкіндігінше дәл картасын жасау үшін. Зерттеу нәтижесінде Берриесса көлінің су сақтау сыйымдылығы төмендемегені анықталды. Ол гидроұшақтардың қонуы және суға түсуі үшін қолданылады. Берриесса көлі – суға түсу және су шаңғысымен айналысуды ұнататын адамдарға арналған орын. Монтичелло бөгетіне жақын орналасқан су қоймасының тар бөлігі «Narrows» (Тарық) деп аталады және демалыс күндері мен мерекелерде қайықтармен айналысады. Көлде жағалауындағы мариналары бар бірнеше курорттар бар, сондай-ақ сол маңдағы Солано көлі округтік паркі, Калифорнияның Винтерс қаласының батысында орналасқан. Күндізгі демалыс аймақтарына Оук-Шорс және Смитл-Крик жатады. Суға жүзуге тыйым салынған аймақтар, сондай-ақ бірнеше жаяу жолдары бар. Напа округындағы көл жағалауындағы жерлер, нысандар мен концессиялар қайта құру бюросымен басқарылады. Алайда, 2009 жылы мерзімі біткен жеті курорттық концессияның бесеуі әлі толыққанды іске қосылмаған. Федералды демалыс жерлерін жеке пайдалануға қатысты ережелерге сәйкес, 50 жылдық концессиялық келісімшарттар аяқталғаннан кейін курорттардан 1300-ге жуық тұрақты тіркелген тіркемелер алынып тасталды. Келесі жылдары, болашақ жоспарды әзірлеуде үкіметтің кешігуі салдарынан көлді пайдалану азайды. Көзге көрінетін гидроұшақтардың қону алаңы бар, ол жалпы пайдалануға ашық. Ірі аралдардың бірінде шағын ұшақтардың қону алаңы болған, бірақ ол 1970 жылдардың басында Федералдық Әуе Қоры (FAA) ұсынған қауіпсіздік есебіне байланысты жабылды.

Балық аулау

Берриесса көлінде жыл бойы балық аулау сәтті болуы мүмкін, себебі көлде жылы және суық су балықтарының түрлері бар. Берриесса көлі күнбалықтан бастап, теңізге шықпайтын лососьқа дейін балықтардың алуан түрлерін ұсынады. Балық түрлерінің көптігіне байланысты, балық аулау әртүрлі әдістермен жүзеге асырылуы мүмкін: нәзік техникалардан, жеммен балық аулаудан бастап, терең суларда троллингке дейін. Берриесса көліндегі балық түрлері: үлкен ауызды басс (Micropterus salmoides), кішкентай ауызды басс (Micropterus dolomeiu), дақты басс, канал сом (Ictalurus punctatus), бұқа сом (Ictalurus dolomeiu), ақ сом (Ameiurus catus), сазан (Cyprinus carpio), Сакраменто пикеминносы (Ptychocheilus grandis), крэппи, көкқұйрық (Lepomis macrochirus), радуга форелі (Onchorhynchus mykiss), қоңыр және бұлақ форелі, Кокане, сондай-ақ Чинук лососі (Onchorhynchus tschawytscha). Радуга форелі бұл аймаққа тән, ал көптеген басқа түрлер әкелінген. Үлкен және кішкентай ауызды басс екеуі де 1950 жылдардың соңында көлге енгізілген, ал дақты басс 1980 жылдары пайда болды. Басс және лосось көбінесе спорттық балық аулауға арналған, көкқұйрық, қара және ақ крэппи, сомы көбінесе демалысқа және балық аулауды бастаушыларға арналған, ал сазан мен пикеминнос балықшылар арасында жиі танымал емес. Көлге әкелінген сазан да бар, ол органикалық заттармен, су құрттарымен, қан құрттарымен, тұщы су мидияларымен және тіпті өз жұмыртқаларымен қоректенеді. Балықтан басқа, Берриесса көлі рактар, моллюскалар және сусарлар сияқты басқа су жануарларын да қамтиды. Калифорния штатының Қоршаған ортаны қорғау басқармасы (OEHHA) Берриесса көлінде ауланған балықты жеу қауіпсіздігі туралы ескерту жасады, себебі сынаптың деңгейі жоғары. Осы ескертулердің көшірмесін Берриесса көлінің келушілер орталығында табуға болады. Берриесса көліндегі сынаптың деңгейі көтерілуде және OEHHA аптасына үш реттен артық жеуге кеңес бермейді. Сынапқа қатысты алғанда, қазіргі уақытта Берриессада форель жеуге ең қауіпсіз. Балық аулау ережелері Калифорния штатының Балық және жабайы табиғат департаментінің стандартты ережелеріне сәйкес келеді.

Аң аулау

Берриесса көлінде Bureau of Reclamation басқаратын жерлерде аң аулауға тыйым салынған. Бұл жерлерде қару-жарақтарды белгілі бір талаптарға сәйкес пайдалануға рұқсат етіледі; жасырын қару тасымалдау (CCW) сертификаты немесе егер қару-жарақтары бөлшектелген, қарусыздандырылған болса, сондай-ақ жарамды Калифорния аңшылық лицензиясы мен қару-жарақ тасымалдауға рұқсат болған жағдайда. Қару-жарақ тасымалдауға рұқсат болғанымен, демалыс кезінде Reclamation жерлерінде қару-жарақ ұстауға рұқсат жоқ. Аң аулау Reclamation жерлеріне жақын, басқа агенттіктер басқаратын жерлерде мүмкін, мысалы, Ноксвилл жабайы табиғат аймағы, Ноксвилл демалыс аймағы және Седар Рафс жабайы табиғат аймағы. Бұл аймақтар Калифорния Балық және жабайы табиғат департаментінің және/немесе Жерді басқару бюросының қарауында. Бұл аймақтарда адамдар да болады және аумақ салыстырмалы түрде кішкентай болғандықтан, сақтық пен қауіпсіздік әрқашан басты назарда болуы керек.

Седереңкесі бар шалғай дала

Берриесса көлі демалыс аймағына іргелес Седер Рафс жабайы табиғат аймағы орналасқан. 2006 жылғы Солтүстік Калифорния жағалауының жабайы мұралық аймақтары туралы заң, Бериесса көлінің Поп Крик саласындағы Поп Крик көпірінен 1,8 миль (3 км) қашықтықта орналасқан бұрынғы зерттеу аймағын бөліп шығарды. Бұл жабайы аймаққа көлікпен немесе қайықпен баруға болады, бірақ күтілген жолдар жоқ. Жалаңаш аймақтың жартысынан астамы Сарджент кипарисімен жабылған, ол генетикалық тұрғыдан біркелкі және таза. Бұл Калифорниядағы екінші ең көп таралған кипарис және Гарвард университетінің Арнольд Арборетумының негізін қалаушы және директоры, сондай-ақ Солтүстік Американың 14 томдық "Сильвасы" еңбегінің авторы Чарльз Спраг Сарджент (1841–1927) құрметіне аталған. Аймақтың басқаруын Жерді басқару бюросы мен Калифорния Балық және ойын департаменті бірлесіп жүзеге асырады.

Флора мен фауна

Бұл аймақтағы ерекше өсімдіктерге сержант кипарисі, ақ тал, былғары емен, Джепсонның наварретиясы және Бридждің бродиаясы кіреді. Көлдің шығыс жағында Калифорния Балық және аңшылық департаменті басқаратын жабайы табиғатты қорғау аймағы орналасқан, ол тау жолбарысы, қара құйрықты елік, батыс ұсақ тісті жылан, қарасора, скунк, балықшы, түйеқұс, қоян және алтын арқан сияқты түрлердің жабайы ортасын қорғайды.

1969 жылғы кісі өлтіру

1969 жылы көлде Зодиак жасаған кісі өлтірулердің бірі болды. 27 қыркүйек күні кешке Тынық мұхиты одағы колледжінің студенттері Брайан Хартнелл мен Сесилия Шепард Бериесса көлінде пикник жасап, құм тілімен Твин-Ок-Риджге жалғасқан шағын аралда болды. Оларға қара түсті палапан киген, көзге көзілдірік тағып, кеудесіне ақ айқыш белгісі бар алжапқыш сияқты құрылғы ілген бір адам жақындады. Ол оларға .45 калибрлі деп ойлаған тапаншамен келді. Адам Монтана штатының Дир-Лодж түрмесінен қашқан сотталған екенін, онда ол күзетшіні өлтіріп, көлік ұрлағанын, Мексикаға қашу үшін олардан көлік пен ақша қажет екенін айтты. Ол ізделген пластикалық кір жуу арқандарын алып келді және Шепардқа Хартнеллді байлап тастауын, содан кейін өзі Шепардты байлады. Кісі өлтіруші Шепардтың Хартнеллдің қолын дұрыс байламағанын байқағаннан кейін, оның байлауын тексеріп, нығайтты. Хартнелл бастапқыда бұл қарақшылық деп ойлады, бірақ ол пышақ шығарып, екеуін де бірнеше рет жаралады. Кейін ол Ноксвилл жолына қайтып, Хартнеллдің машинасының есігіне қара қалампен айқыш белгісін салды және оның астына: "Vallejo/12 20 68/7 4 69/Sept 27–69–6:30/пышақпен" деп, кісі өлтірушінің алғашқы екі қылмысының орны мен күнін, сондай-ақ ол жасаған қылмыстың күні мен уақытын жазды. Кешкі 7:40-та (19:40) кісі өлтіруші Напа округінің шериф кеңсесіне қоғамдық телефоннан қосылып, соңғы қылмысы туралы хабарлады. Телефон бірнеше минуттан кейін Нападағы Мейн-стриттегі Напа автожуу станциясынан табылды, ол шериф кеңсесінен бірнеше блок қашықтықта, бірақ қылмыс орнынан алыс емес еді. Детективтер телефоннан әлі ылғал қол ізін алып, оны күдіктілердің бірімен сәйкес келтіре алмады. Олардың көмекке шақыруларын естіген әкесі мен ұлы жақын маңдағы шығанақта балық аулап жүргенде құрбандарды тауып, орман сақшыларына хабарласып, көмек шақырды. Сесилия Шепард Напа округінің құқық қорғау органдары келгенде есінде болды, бірақ ауруханаға жеткізілгенде комаға түсіп, есін қайта таппады. Ол екі күннен кейін қайтыс болды, ал Хартнелл тірі қалды және оқиғаны баспасөзге айтып берді. Напа округінің шерифтік қызметінің детективі Кен Нарлоу, іске бастапқыда тағайындалған, 1987 жылы қызметтен кеткенге дейін қылмысты шешу үшін жұмыс істеді.