Австралиялық қабыршақты дельфин – жаңа түр

Кіріспе

сүтқоректілер түрі

Австралиялық снубфинді дельфин (Orcaella heinsohni) – Австралияның солтүстік жағалауларында таралған дельфин. Ол Иравади дельфиніне (сол тектес Orcaella туысынан) өте ұқсас және 2005 жылға дейін жеке түр ретінде сипатталмаған. Orcaella туысына ең жақын туыс – қасқыр кит, Orcinus orca. Австралиялық снубфиннің терісінде үш түс болады, ал Иравади дельфинінде тек екі түс қана болады. Бас сүйегі мен жүзбе қанаттары да екі түрдің арасында шамалы айырмашылықтарды көрсетеді.

Таксономия

Таксономиялық атау, heinsohni, Джеймс Кук университетінде жұмыс істеген австралиялық биолог Джордж Хайнсонның құрметіне таңдалды, «оның солтүстік-шығыс Австралияның тісті киттері (odontocetes) бойынша жасаған пионерлік жұмысы үшін, соның ішінде Orcaella heinsohni үлгілерін жинау және бастапқы талдау, бұл жаңа түр туралы біліміміздің көп бөлігінің негізін құрайды». Қазіргі кезде ірі сүтқоректілердің жаңа түрлерін сипаттау сирек кездеседі, және олар көбінесе саола сияқты шалғай аймақтардан табылады, немесе сирек кездесетін түрлер болып табылады, мысалы, Перриннің тұмсықты киіті немесе қашау тісті киіт, одан тек екі толық үлгі және жағалауға шашыраған бірнеше сүйек белгілі. Шын мәнінде, Австралиялық снубфин 56 жылдың ішінде сипатталған алғашқы жаңа дельфин түрі болды, бірақ 2011 жылы Австралия құрлығынан табылған Буррунан дельфинінің (T. australis) ашылуы және сипатталуы одан кейін болды. Австралиялық снубфин дельфинінің ерекшелігі – жақында сипатталған сүтқоректілердің арасында ғылыми зерттеулерге қолжетімді популяциясы бар. Дегенмен, солтүстік Австралия суларында снубфин дельфиндерінің бар екені батыс ғалымдарына 1948 жылы ғана белгілі болды, ол кезде Мелвилл шығанағында (Гоув түбегі, Солтүстік территория) бас сүйегі табылған. Бұл жеке адамды аборигендер аулап, жеген болуы мүмкін. Алайда, бұл жайт Джонсонның (1964) талқылауына дейін назардан тыс қалды, содан кейін голланд теңіз саяхатшысы сол кезде танылмаған түрге қатысты байқауларын жариялады. «Снубфин дельфин» деген жалпы атау 1981 жылы ұсынылды және диагностикалық сыртқы белгіні көрсетеді, бұрын анықтамалықтарда түрді анықтау үшін қолданылған. Джеймс Кук университетінің Изабел Бизли және Тропикалық Квинсленд мұражайының Питер Арнольд есімді екі ғалым Квинсленд штатының Таунсвилл қаласының жағалауындағы дельфиндердің ДНК үлгілерін алып, оларды Калифорния штатының Ла-Холла қаласындағы Ұлттық мұхит және атмосфера басқармасының Оңтүстік балық шаруашылығы ғылыми орталығына жіберді. Нәтижелер Джордж Хайнсонның Таунсвилл популяциясы жаңа түр екендігі туралы болжамының дұрыс екенін көрсетті. Голотипі QM JM4721 (JUCU MM61) – 1972 жылдың 21 сәуірінде Квинсленд штатының Horseshoe Bay қаласында акула аулау желісіне түсіп қайтыс болған ересек еркек дельфиннің бас сүйегі және басқа сүйектері. Ол қайтыс болған кезде шамамен 11 жаста болған. Австралиялық снубфин дельфиндерінің тамақтануы әртүрлі, олар балық, креветка және басбармақтылар (кальмар, сепия және осьминог) түрлерін жейді. Олар 2-6 басқа топтарда кездеседі, бірақ ірі топтар (14 жеке тұлғаға дейін) да байқалған. Популяциялардың саны әдетте 150-ден аз. Австралияның Квинсленд штатының жағалауында жеке тұлғалар арасында ұзақ мерзімді әлеуметтік байланыс жағдайлары байқалды. Топтық қарым-қатынастар еркектер арасында күштірек болып көрінеді, бұл олардың көбею стратегиясымен байланысты болуы мүмкін. Австралиялық снубфин дельфині мен Австралиялық дөңгелек мүңкілі Австралияның тропикалық солтүстік суларының көп бөлігінде кездеседі және кликтер тізбегі, импульстік шулар және сыбызғылар сияқты ұқсас дыбыс репертуарларына ие. Олар қысқа ұзақтылығы бар және жоғары амплитудалы кликтер шығарады, бұл олардың кликтерін басқа тісті киттерден ерекшелендіреді. Снубфин дельфиндері Австралиялық дөңгелек мүңкілімен өзара әрекеттесетіні байқалды, және 2014 жылы ДНК талдауы арқылы екі түрдің арасындағы гибридтің бір жағдайы құжатталды. Австралиялық снубфин дельфиндері тамақтанудың ықтимал стратегиясы ретінде судың бетімен су шашыратып жібергені байқалды. Кливленд шығанағының жағалауындағы өзендер мен аймақтарда тамақтану белсенділігі жоғары. Австралиялық снубфин дельфиндері жем іздеп, содан кейін балық аулайтын траулерлердің қасынан өтіп бара жатқанда, олжа табуға мүмкіндік алу үшін байқалады. Оларды мүмкіндікті пайдаланатын жемшілдер деп сипаттауға болады және топтасып тамақтануға жиналады. Су тасқыны снубфин дельфиндеріне уақытша қауіп төндіреді, себебі олар жағалау аймақтарында тұщы судың, ауыр металдардың, қоректік заттардың, шөгінділердің және пестицидтердің ағынын арттырады. Климаттың өзгеруі салдарынан су тасқынының жиілеуі, дауылдың күштілігінің артуы, дауыл толқындары және теңіз суының температурасының көтерілуі де дельфиндердің тіршілік ортасына және болашақтағы азық-түлікпен қамтамасыз етілуіне әсер етуі мүмкін. Суға батып, қосалқы аулаудың және тіршілік ортасының жоғалуы мен бүлінуінің жиынтық әсерінің нәтижесінде Австралиялық снубфин дельфинінің саны азайып барады деп есептеледі және жақын арада IUCN-нің «жою қаупі бар» мәртебесіне сәйкес келуі мүмкін. Түр туралы жеткіліксіз деректер қосымша қауіп тудырады, себебі олардың жалпы экологиясы толыққанды түсінілмеген.

The taxonomic specific name, heinsohni, was chosen in honour of George Heinsohn, an Australian biologist who worked at James Cook University, "for his pioneering work on northeast Australian odontocetes, including the collection and initial analysis of Orcaella heinsohni specimens which form the basis for much of our knowledge of the new species". New species of large mammals are quite rarely described nowadays, and those that are usually are from remote areas — such as the saola or are otherwise rarely encountered, see for example Perrin's beaked whale, or the spade toothed whale, which is only known from two complete specimens and a few bones cast ashore. In fact, the Australian snubfin was the first new dolphin species to be described in 56 years, but was followed, in 2011, by the discovery and description of the Burrunan dolphin (T. australis), also from the Australian continent. The Australian snubfin dolphin is unusual among recently described mammals in that a population is accessible for scientific study. Nonetheless, the existence of snubfin dolphins in the waters of northern Australia had only become known to western scientists in 1948, when a skull was collected at Melville Bay (Gove Peninsula, Northern Territory). This individual apparently had been caught and eaten by aboriginals. However, the discovery remained unnoted until discussed by Johnson (1964), and soon thereafter a Dutch skipper had his observations of the then unrecognised species published. The common name "snubfin dolphin" was suggested in 1981 and highlights a diagnostic external character and has previously been used in field guides for identification. Two scientists, Isabel Beasley of James Cook University and Peter Arnold of Museum of Tropical Queensland, took DNA samples from the population of dolphins off the coast of Townsville, Queensland, and sent them to the National Oceanic and Atmospheric Administration's Southwest Fisheries Science Center in La Jolla, California. The results showed George Heinsohn was correct in his hypothesis that the Townsville population was a new species. The holotype QM JM4721 (JUCU MM61) is the skull and some other bones of an adult male found drowned in a shark net at Horseshoe Bay, Queensland, on 21 April 1972. It was about 11 years old at the time of its death. Australian snubfin dolphins have a varied diet, eating a range of fish, shrimp, and cephalopods (squid, cuttlefish and octopus). They are found in small groups of about 2–6, but larger groups (up to 14 individuals) have also been observed. Populations are usually smaller than 150 individuals. Some instances of long term sociability have been observed among individuals off the coast of Queensland, Australia. Grouping associations seem to be strongest among male individuals implying some potential correlation to reproductive strategy. Both the Australian snubfin dolphin and the Australian humpback dolphin co occur throughout much of the tropical Northern waters of Australia, and have similar vocal repertoires consisting of click trains, burst pulses, and whistles. They produce clicks of short durations with high peaks, making their clicks distinguishable from other odontocetes. Snub fin dolphins have also been observed interacting with Australian humpback dolphins, and one case of a hybrid between the two species was documented using DNA analysis in 2014. Australian snubfin dolphins have been observed to spit jets of water across the surface of the water as a potential feeding strategy. There is a predominance of feeding activity by rivers and areas off the coast of Cleveland bay. Australian snubfin dolphins have also been seen foraging and then following passing by fish trawlers to capitalize on an opportunity for prey. They can be classified as opportunistic feeders and have been seen congregating to feed in groups. Periodic floods present a temporary threat to snubfin dolphins in that they result in an increase in freshwater discharge, heavy metals, nutrients, sediment and pesticides in coastal areas. Increases in floods, cyclone severity, storm surges and sea surface temperatures due to climate change will likely also affect the habitat and future food supply of snubfin dolphins. As a result of the cumulative effects of drowning as bycatch and habitat loss and degradation, the Australian snubfin dolphin population is believed to be decreasing and is likely to meet the criteria for IUCN's "endangered" status in the near future. The insufficient data on the species poses additional threat as their general ecology is not fully understood.

Қорғау

Австралиялық снубфинді дельфин жабайы жануарлардың көшпелі түрлерін қорғау туралы конвенцияның (CMS) II қосымшасына енгізілген. Ол II қосымшада тіркелген.

Австралиялық снубфинді дельфиндер IUCN бойынша "әлсіз" деп саналады.