Кіріспе

Испан отарларындағы мәжбүрлеу еңбегі

Репартименто (испанша, "бөлу, тарату немесе бөлісу") – испандық Америка және Филиппиннің жергілікті халқына таңылған отаршылдық еңбек жүйесі. Аталымы бойынша, бұл жүйе Инка империясының митасы немесе Францияның ежелгі режиміндегі корве сияқты басқа да міндетті еңбек жүйелеріне ұқсас болды: Пуэбло де индиос арқылы үндістер апталар, айлар немесе жылдар бойы шаруашылықтарда, кен орындарында, шеберханаларда (obrajes) және қоғамдық жобаларда жұмыс істеуге шақырылды.

Таратуды белгілеу және encomienda-ның төмендеуі

1542 жылғы Жаңа заңдармен repartimiento экономенда жүйесін ауыстырды, ол зорлық-зомбылыққа және адал емес мінез-құлықты ынталандыру ретінде қарастырылды. Испания королі жергілікті халықты басқаруды алып тастауды көздеді, енді олар Корольдің поддандылары саналды, саяси ықпалды және бай топқа айналған экономендорлардың қолынан, экономенда жүйесінен және жергілікті тайпаларды құлдыққа салудан бас тартумен. Мита деп аталатын жұмысқа тарту жүйесі, инкалардың мита деп аталатын ұқсас жұмысқа тарту жүйесінің әсерімен құрылды. "Испания республикасы" испан қалаларында тұратын және испан заңдарына бағынатын испандарды, ал "үндістер республикасы" жергілікті қауымдастықтарында тұратын, жергілікті заңдар мен жергілікті билік (егер испан нормаларына қайшы келмесе) үстемдік құрған жергілікті тұрғындарды қамтыды. Бұл америкалықтар еңбегі үшін жалақы алды, оны кейін Корольге салық төлеу үшін пайдалана алды. Жыл сайын 3-4 апта жұмыс істейтін жергілікті ер адамдарды жергілікті билік егін жинау, кен өндіру және инфрақұрылым сияқты қоғамдық жұмыстарға жұмысқа тартатын. Солтүстік Жаңа Испанияда күміс кендері көп болды, repartimiento еңбегі сенімді болмағандықтан, Жаңа Испанияда жалдамалы еңбек басым еңбек түрі болды.

Капиталистік даму

Репартимиенто, көбінесе, 17-ғасырдың басына таман Жаңа Испания вице-корольдігінде энкоменданы ығыстырды. Перуде мита еңбек жүйесі басым болды, себебі Инка империясы бұрыннан-ақ орталықтандырылған салық жүйесін және ортақ ұлттық сананы қалыптастырған, сондай-ақ Инка митасынан айналымды еңбекпен тәжірибе жинақтаған еді. Жаңа Испанияда айналымды жұмысқа тартудың азаюы әлемдегі алғашқы капиталистік қоғамдардың бірінің құрылуына жағдай жасады, себебі өздерінің индей ауылдарынан (pueblos de indios) кеткен үндістер жерсіз қалды және оның орнына еңбектерін сату арқылы тамақ пен баспана сатып ала бастады. Перуде осындай даму болған жоқ, өйткені үндістер ұзақ уақыт бойы жерге ие болып, өз өндіріс құралдарына қол жеткізе берді.