Кіріспе

1544 жылы салынған швед қамалы

Ваксгольм қамалы (Vaxholms fästning), сондай-ақ Ваксгольм бекінісі деп те аталады, Швецияның Ваксгольм қаласының шығысында орналасқан Стокгольм архипелагындағы Ваксгольмен аралындағы тарихи нығайтылған құрылыс. Мұнда Ваксхолмс фестингс мұражайы орналасқан. Қамалда Кастеллет паром арқылы жетуге болады, ол Ваксгольм қаласынан канал арқылы өтетін электр қуатымен жұмыс істейтін кабельдік паром. 1970 жылы қамал «Оңтүстік теңіздегі Пиппи» фильмінде қарақшылар бекінісі ретінде пайдаланылды. Ваксхольм мен Риндо аралы арасындағы қысқа қашықтықты жүзеге асыратын автомобиль паромынан қамалдың әдемі көрінісін тамашалауға болады.

Тарих

Қалашық 1548 жылы Густав Вазаның Стокгольмді шығыстан кемелермен болатын шабуылдардан қорғау үшін салған. Қалашықпен толығымен жабылған Ваксхольм аралы Коджупет бұғазында орналасқан. Коджупет бұғазы – ашық теңізден Стокгольмге кіретін екі басты жолдың бірі болатын. Сонымен қатар, Риндо аралының қарамағындағы балама Оксджупет бұғазының пайдаланылуын болдырмау үшін жасанды түрде тереңдігі кемітілді. Осылайша, қамал қаланың теңіз шабуылдарынан қорғаны үшін стратегиялық тұрғыдан тиімді жерге салынды. Густав I-нің ағаш бекінісі Иоган III (1569-1592) тұсында тас мұнарамен алмастырылды. Бұл қамалға 1612 жылы даниялықтар, ал 1719 жылы орыс флоты шабуыл жасады, бірақ екі шабуыл да тойтарылды. Қазіргі құрылыстың көп бөлігі 1833-1863 жылдар аралығында салынды. Оның дизайны француз инженерлері Марк Рене Монтальбер мен Лазар Карноның бекіністер жөніндегі идеяларынан шабыт алды. Қалашықтың құрылысында бір бөлігі ресейлік соғыс тұтқындары жұмыстандырылды. 19 ғасырдың екінші жартысында Коджупет бұғазы сол кезеңдегі үлкен кемелер үшін қиындық тудыратын болды, ал 1879 жылы Стокгольмге дейінгі басты кеме қатынасы жолы Оксджупет бұғазына ауыстырылды, ол бұрынғы жасанды кедергілерді жою үшін тереңдетілді. Бұл Ваксхольм қамалының әскери маңыздылығын азайтты. Форт соншалықты әлсіз болды, тіпті ұлы прусстық фельдмаршал фон Мольтке екі рет ғана күлімдеген деген әңгіме тарады – бірде оған анасының қайтыс болғанын айтқанда, екіншіде Vaxholm фортын көргенде. Vaxholm қамалы мұражайы 1964 жылы қамалға көшірілді, ол 1947 жылы Оскар Фредриксборг (befästning) ішінде құрылған болатын.