Кіріспе

АҚШ, Ұлыбритания, Австралия, Канада және Оңтүстік Африка елдерінде айқын өкілеттік (сондай-ақ "көзге көрінетін өкілеттік" деп аталады) агенттік құқығының доктриналарымен байланысты. Бұл, әсіресе, корпоративтік құқық және конституциялық құқық салаларында маңызды. Айқын өкілеттік – бұл жағдайда, ақылға қонымды үшінші тарап агенттің әрекет етуге өкілетті екенін түсінеді. Бұл, агенттің нақты өкілеттігі болмаған жағдайда да, тікелей немесе жанама түрде, бас тұлғаның агенттің іс-әрекеттерімен байланысқандығын білдіреді. Бұл эстоппел тудырады, себебі үшінші тарапқа сенім білдіретін кепілдік беріледі және бас тұлғаның берілген өкілеттілікті жоққа шығаруы теңсіз болар еді. Нақты өкілеттік берілмеген жағдайда да, заң бойынша айқын өкілеттік болуы мүмкін. Егер агенттің ғана әрекеті үшінші тарапқа осы қате әсер қалдырса, бас тұлға міндетті емес. Алайда, егер агент бас тұлғаның қатысуымен әрекет етсе және бас тұлға үнсіз отырып, үшінші тараптың агенттің бас тұлғаны міндеттеуге өкілетті екеніне сенуіне қарсылық танытпаса, онда бас тұлға міндетті болады. Айқын өкілеттік сондай-ақ, бас тұлға агенттің өкілеттігін тоқтатқанда, бірақ үшінші тараптарды осы тоқтату туралы хабардар етпегенде де пайда болуы мүмкін. Бұл – қалдық айқын өкілеттік деп аталады. Кәсіп иелері өкілеттілікті тоқтату туралы жария түрде хабарлап, сондай-ақ осындай өкілеттік туралы білуге негіз бар жеке үшінші тараптармен байланыс орнату арқылы жауапкершіліктен құтылуы мүмкін. Компанияларға қатысты:

Туркуанның ісі бойынша ереже

Туркуанның ісіндегі қағида үшінші тарапқа компанияны тікелей рұқсатсыз мәмілеге тартуға мүмкіндік бермейді. Ол үшінші тарапқа директорлардың құзыретіне жататын мәміле дұрыс бекітілген деп есептеуге мүмкіндік береді, бірақ бұл үшін үшінші тарап алдымен нақты немесе сырттай құзыреттіліктің фактісін дәлелдеуі керек.

Ратификациялау

Басшы агенттің рұқсатсыз жасаған келісімін бекітуге құқылы. Бекіту – бұл басшының агенттің рұқсатсыз әрекетінен кейін оның әрекетіне келісуінің нақты немесе түсініксіз жолымен жасалатын іс-әрекет. Басшының бекітуі осы әрекетті үшінші тарапқа міндетті етеді. Ескеріңіз, басшы бекітпесе, үшінші тарап агенттің нақты өкілеттігі жоқ кезде жасаған рұқсатсыз келісімге байланысты болмайды, басшы оны бекіткенге дейін. Ал егер агент өкілеттілікпен (немесе көрінетін) өкілеттікпен әрекет етсе, онда басшы мен үшінші тарап агент пен үшінші тарап келісімді жүзеге асырған сәттен бастап міндетті болады.