Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ахмаду Секу Талл (21 маусым 1836 – 15 желтоқсан 1897) (сондай-ақ Ахмаду Секу, Ахмад аль Мадани аль Кабир Тиджани) – Тукулер империясының (1864–93) билеушісі (Лаамдо Диоулбе) және 1864 жылдан 1884 жылға дейін Сегу (қазіргі Мали) Фаамасы болды.
Ahmadou Sekou Tall (June 21, 1836 – December 15, 1897) (also Ahmadu Sekou, Ahmad al Madani al Kabir at Tijani) was a Toucouleur ruler (Laamdo Dioulbé) of the Toucouleur Empire (1864–93) and (Faama) of Ségou (now Mali) from 1864 to 1884.
Өмірбаян
Ахмаду әкесі Ел-Хадж Умар Талл Сокото халифатында болған кезде дүниеге келді. Оның анасы хауса құлы болған. Ахмаду Секудің әкесі 1861 жылдың 10 наурызында Сегуді (сол кезде Бамбара империясының орталығы) жаулап алды. Содан көп ұзамай ол Массинаның фула империясын жаулап алуға кірісті, Ахмадуды Сегудің алмамиі қылып тағайындады. Оның билігі көбінесе фула аристократиясының қарсылығына қарсы көтерілістерді басудан және империяны орталықтандыру үшін күрестен тұрды. Осы мақсатта ол Сегудің бамбара тайпалары арасында қолдаушылар жинады. Үкімет жоғары деңгейде ұйымдастырылған, түрлі провинцияларда орталықтан тағайындалған губернаторлар, кадилер, әскери қолбасшылар және салық жинаушылар жұмыс істеді. Сегудегі министрлер әділет, Нигер өзені флоты, мемлекеттік қазына, еуропалықтармен және басқа шетелдік державалармен қарым-қатынас, сауда және т.б. сияқты салаларды басқарды. Ахмаду билік еткен көп жылдар бойы оның туысы Сиду Джелия премьер-министр болып қызмет етті. Моктар мен Агибу 1870 жылдары Ниоро-ду-Сахель мен Конякариді тәуелсіз билікке қол жеткізу үшін база ретінде пайдалануға тырысты, бірақ екеуі де жеңіліп, тұтқындалды. Ахмаду олардың орнына 1884 жылы көтеріліс жасаған тағы бір ағасы Мунтаганы тағайындады. Ахмаду сол көтерілісті басу үшін Сегуден Ниороға көшті. 1880 және 1890 жылдары француз отаршылдық әскерінің шабуылына қарсы тұрып, Ахмаду 1887 жылдың 12 мамырында Гури шарты арқылы француздармен қысқа мерзімді одақ жасасты.
Ahmadu was born during his father El Hadj Umar Tall's stay in the Sokoto Caliphate. His mother was a Hausa slave. Ahmadu Sekou's father conquered Ségou (then the heart of the Bambara Empire) on March 10, 1861. Not long afterwards, he began his conquest of the Fula empire of Massina, leaving Ahmadu as the Almami of Ségou. His rule consisted largely of suppressing rebellions and fighting to centralize the empire against the resistance of the Fula aristocracy. To that end he cultivated a base of support among the Bambara natives of Segou. The government was highly structured, with centrally appointed governors of the various provinces seconded by cadis, military commanders and tax collectors. Ministers based in Segou managed various portfolios such as justice, the Niger river fleet, the public treasury, relations with Europeans and other foreign powers, commerce, etc. For much of Ahmadu's reign his cousin Sydou Djelia served as prime minister. Moktar and Aguibu attempted to use Nioro du Sahel and Koniakary as bases for independent power in the 1870s, but were both defeated and imprisoned. Ahmadu replaced them with another brother, Muntaga, who in turn rebelled in 1884. In suppressing that rebellion Ahmadu moved his court from Segou to Nioro. Facing the advance of the French colonial army in the 1880s and 1890s, Ahmadu accepted a short lived alliance with the French through the Treaty of Gouri on 12 May 1887.
Мұра
Ахмаду Tall – салмақты, дана басшы болған және француз дипломаттарымен әдеппен қарым-қатынас жасаған. Ол тукулер тайпасынан болғанымен, Сегудің бамбара халқы оны шамамен 30 жыл бойы басқарғандығы үшін құрметпен еске алады.
Ahmadu Tall was an enlightened and wise ruler, who treated French diplomats courteously. Although he was a Toucouleur, he has been remembered fondly by the Bambara of Segou over whom he ruled for nearly 30 years.