Кіріспе

Руандалық әнші-күйші. Геноцид кезінде ол «танымал композитор және әнші, сондай-ақ «Ириндиро балет» тобының жетекшісі» болды. Оның әндері «эллипстік мәтіндер мен тартымды әуендер» ретінде сипатталды, ағылшын, француз және киньяруанда тілдерін үйлестіріп, рэп стиліндегі мәтіндерді дәстүрлі халық әндерінің үлгілерімен біріктірді. 1990 жылы шыққан алғашқы кассетасында дәстүрлі той әндері болды. Ол сонымен қатар Жастар және спорт министрлігінің мемлекеттік қызметкері және MRND партиясының мүшесі еді. Оның тутсилерге қарсы бағытталған әндерінің кейбіреулері Radio Télévision Libre des Mille Collines радиосында зорлық-зомбылыққа итермелеу үшін ойнатылды. Ол геноцид басталғанға бірнеше күн бұрын елден кетіп, маусым айында қайтып келді. Оның геноцидке қатысқандығы және оның көлемі күмәнді, бірақ Руанда үшін Халықаралық қылмыстық трибуналдың (ICTR) шешімімен, ол экстремистік Интерхамве жасақтарымен байланыста болғаны және 1994 жылдың маусым айында хутуларды барлық тутсилерді жоюға шақырғаны дәлелденді. Ол билікті басып алғаннан кейін елден қашып кетті. Оның әндері 1994 жылдан бері Руандада тыйым салынған. Айыптамада Бикинди «хутулардың бірлігін дәріптеген және тутсилерді хутуларды құлдыққа салуда айыптаған музыкалық шығармаларды жазған, орындаған, жазбаға түсірген немесе таратқандығы» айтылды. Прокуратура «Ояну» деп аталатын, бірақ көбінесе «Мен бұл хутуларды жек көремін» («Nanga Abahutu») деп танылатын әнді келтірді, ол «тутсиге жақын» хутуларға, әсіресе тутсилермен бірлесіп үкіметке қарсы көтеріліс жасаған хутуларға шабуыл жасады. Прокуратура сонымен қатар 1994 жылдың 7 сәуірінен 14 шілдесіне дейінгі 100 күндік геноцид кезінде Бикинди Кигалиде де, Гизеньи префектурасында да адам өлтіруге жеке қатысқан және Интерхамве жасақтарын жұмысқа алуға және ұйымдастыруға көмектескенін мәлімдеді. Қорғаушылар куәгерлердің көрсетулеріндегі қайшылықтарға назар салып, әндердің тутсилер туралы емес екенін айтып, Бикиндиге «өмірін сақтауға көмектескен» тутси куәгерлерін шақырды. Әндерге қатысты екі тараптың да сарапшылары болды, бірақ мәтіндерді түсіндіру қиын болғаны және демократия мен бейбітшілік туралы айтылғаны күмәндан тыс еді. Бикиндидің адвокаты Бикиндиді айыптау «өз ойын білдіру құқығын жоққа шығару» екенін мәлімдеді. Қорғаудың бас адвокаты прокуратураның айыптауымен келісіп, Бикиндидің одан әрі өкілдік етуден бас тартуына себеп болды. Кейіннен ICTR адвокатты бұл айыптан ақтап тастады. Бикиндидің ісінде прокуратура тобы өмір бойына бас бостандығынан айыруды сұрады, бұл соттың ең ауыр жазасы. Қорғаушылар ақтауды талап етті.

Үкім

2008 жылдың желтоқсанында Бикинди геноцидке қоқан-қастер ету үшін 15 жылға сотталды, оның ішінде 7 жылдан астам мерзімі ескерілді. Сотталу себебі, сот 1994 жылдың маусым айының соңында ол Интерхамве көлігінен, дауыс күшейткіш құрылғысы бар, хуту халқына тутсилерді – «жыландар» деп атап, оларды құртуға шақырып, содан кейін еске салғанын дәлелдегендігіне байланысты болды. Қалған барлық айыптар қабылданбады; атап айтқанда, сот кейбір әндердің қоздырыушылық сипаты бар екенін мойындаса да, олардың барлығы 1994 жылға дейін, яғни геноцидке дейін жазылған және Бикиндидің геноцид кезінде радио арқылы әндерін таратуға қатысқандығын немесе жеке өзі кісі өлтіруге немесе жасақтарды ұйымдастыруға қатысқандығын дәлелдейтін жеткілікті айғақ жоқ деп шешті.

Қабылдау

Сот процесі суретшінің туындылары үшін негізсіз қудалану мүмкіндігіне байланысты мәселелі деп есептелді, өйткені өнер түрлі интерпретацияларға ашық. Бірақ, сот шешімі Бкиндидің әндеріне негізделмегендіктен, осы даулы мәселенің алдын алуға мүмкіндік берді.

Жеке өмірі мен мінезі

Ұлт қырылуы кезінде Бикиндидің тутси болған Анжелина Мукабананамен қарым-қатынасы болды. 2008 жылы New York Times газетіне берген сұхбатында ол Бикинди ешкімді жек көрмейтінін және жай ғана мүмкіндікті пайдаланушы екенін, жағынуға тым құштар екенін айтты. Ол Бикиндидің тутси әкесі бар ұлын асырап алғанын және хуту кісі өлтірушілеріне қарсы тутси көршілеріне көмектескенін атап өтті. Мукабанана Бикиндидің "Мен хутуларды жек көремін" деп жазғаннан кейін, одан неге мұндай жазғанын сұрап, РПФ соғыста жеңіске жету мүмкіндігін көрсетті. Ол: "Мені үкімет осы әндерді жазуға мәжбүрлейді. Егер келесі айда РПФ Кигалиге келетінін естісем, олар үшін де ән жазамын" деді.