Кіріспе

Исландияның ферменттелген акуладан тұратын ұлттық тағамы – Hákarl (kæstur hákarl сөзінің қысқартылған түрі), ағылшын тілінде ферменттелген акула деп аталады. Ол Гренландия акуласы немесе басқа ұйықтайтын акуладан жасалады, белгілі бір ферментация процесі арқылы өңделіп, төрт-бес айға ілінеді. Hákarl аммиакқа толы күшті иіске және балықтың дәміне ие, сондықтан оған үйрену керек. Ферменттелген акула исландиялық дүкендерде кеңінен таралған және жыл бойы жеуге болады, бірақ көбінесе Þorramatur құрамында ұсынылады – бұл қысқы þorrablót фестивалінде берілетін дәстүрлі исландиялық тағамдардың жиынтығы.

Тұтыну

Ашытылған акуланың құрамында көп мөлшерде аммиак болады және оның иісі көптеген тазалау құралдарына ұқсас, өте күшті. Оны көбінесе тісқабыштарға қадалып, кішкентай кубиктер түрінде ұсынады. Алғаш рет жеушілер аммиактың жоғары концентрациясынан кейін рефлекстік түрде құсып жіберуі мүмкін. Hákarl екі түріне бөлінеді: ішек қуысынан алынған, шайнағыш және қызғылт glerhákarl ("шыны тәрізді акула") және денесінен алынған, ақ және жұмсақ skyrhákarl ("қымызды акула").

Дайындық

Гренландиялық акуланың еті, оның құрамындағы жоғары мөлшердегі мочевина мен триметиламин оксидінің салдарынан, жаңадан алынғанда улы болады. Дегенмен, дұрыс өңделген жағдайда оны қауіпсіз жеуге болады. Дәстүрлі әдіс акуланың ішегін алып, басын кесуден басталады. Содан кейін акула құмды-қиыршықты топыраққа қазылған ойыққа салынады, ал тазаланған ішкі кеңістігі құмның кішкентай төбесіне орналастырылады. Акуланың үстіне құм мен қиыршық тас жабылады, ал денеден сұйықтықты сығып шығару үшін тастар қойылады. Маусымға байланысты, акула осылайша алтыдан он екі аптаға дейін ашытылады. Осы емдеу кезеңінен кейін акула жолақтарға кесіліп, бірнеше ай бойы кептіріледі. Кептіру кезеңінде қоңыр қабық пайда болады, ол акуланы кішкентай бөліктерге кесіп, дастарханға бермес бұрын алынып тасталады. Дәстүрлі дайындау процесін Snæfellsnes түбегіндегі Бьярнарьёфн акула мұражайында көруге болады. Заманауи әдіс – акуланың етін үлкен пластик контейнерге салу, оған дренаж тесіктері жасалады.

Әсерлер

Гренландиялық акула жыныстық пісіп жетілуіне 150 жыл қажет, ал кейбір акулалар 400 жылға дейін өмір сүреді. Осы себепті Гренландиялық акулаларды аулау тым баяу жаңаруға мүмкіндік бермейді және түрдің жойылу қаупіне әкеліп соғады. Гренландиялық акула әлемдегі ең ұзақ өмір сүретін омыртқалы жануар болғандықтан, жергілікті популяциялардың қалпына келуіне көп уақыт талап етіледі, қазіргі уақытта IUCN оларды «қауіпті жағдайда» деп санайды, бұл негізінен кездейсоқ аулаудың салдарынан туындаған. Солтүстік Атлантикалық балық шаруашылығы ұйымы сияқты ұйымдар Гренландиялық акулаларды аулау мен өлтіруге тыйым салуға шақырып отыр.