Кіріспе

Чайтанья Махапрабхудың өмірбаяны
1557 жылы Кришнадаса Кавираджа жазған «Чайтанья Чартитамрита» (; ) бангли тілінде жазылған, оның рухани, поэтикалық құрылымында көптеген санскрит ғаналары бар, соның ішінде «Шикшаштакам». Бұл Гаудия Вайшнавизмінің негізін қалаушы Чайтанья Махапрабхудың өмірі мен үйретулерін толық баяндайтын маңызды өмірбаянның бірі. Чайтаньяның өмірінен алынған әңгімелер, бақти-йоганың жолын егжей-тегжейлі түсіндіретін философиялық сұхбаттармен үйлеседі, Кришна есімдерін бірге айтуға ерекше мән беріледі.

Мазмұны

Чайтанья Каритамрта үш бөлімге бөлінеді: Ади лила (Бастапқы өмір кезеңдері), Мадхья лила (Ортаңғы өмір кезеңдері) және Антия лила (Соңғы өмір кезеңдері). Әр бөлім Чайтанья Махапрабху өмірінің нақты бір кезеңіне арналған:

Ади-лила

Ади-лила Чайтаньяның ерекше теологиялық ерекшелігін (Радхарани көңіл-күйіндегі Кришна – біріккен аватар), оның әулетін, бала кезіндегі ең жақын достарын және олардың әулетін, сондай-ақ оның бақуатты жақтастарын түсіндіреді. Ол санньясаны қабылдағанға дейінгі өмірінің қысқаша шолуымен аяқталады. Чанд Казимен (сол кездегі мұсылман билеушісі) болған әңгімеде Набадвипте тұратын, мұсылман емес адамдарды атау үшін "һинду" сөзі жиі қолданылады.

Мадхья-лила

Мадхья-лила Чайтаньяның санньясасын, Мадхавендра Пуридің өмірін, Чайтаньяның Сарвабхума Бхаттачарьямен (адвайтин ғалымы) болған философиялық әңгімесін, онда бхактиді тұлғасыз көзқарасқа басымдықпен қарастырады; Чайтаньяның Оңтүстік Үндістанға жасаған қасиетті саяқатын, Жағанатх ғибадатханасының (Пури, Одиша) жанындағы Ратха-Ятра фестивалінде Чайтанья мен оның жақтастарының күнделікті және жылдық іс-әрекеттерін, олардың басқа да мерекелерді сақтауын, сондай-ақ Чайтаньяның Рупа Госвами мен Санатана Госвамиге Бхакти-йоганың жолдары туралы берген нұсқауларын баяндайды.

Антия-лила

Антия-лила Рупа Госвами құрастырған құлшылық пьесаларын, Чайтаньяның кейбір сыншыларымен, сондай-ақ Рагхунатха Даса Госвами және Джагадананда Пандита сияқты жақтастарымен болған әрекеттесуін, және Кришнадан (немесе) ажырасу салдарынан Чайтаньяның күшейе берген қайғысын сипаттайды. Ол Чайтаньяның Шикшаштакамымен (поэтикалық нұсқаудың сегіз шумағы) аяқталады.

"Чайтьяна-чартитамрита" шығармасының құрамы

Автор Кришнадаса Кавираджа Чайтанья Махапрабхумен жеке кездеспегенімен, оның гуруы Рагхунатха даса Госвами Чайтаньяның серігі болған және оның жақын достарымен тығыз байланыста болған. Кришнадаса Кавираджа өзінің еңбегін жазу кезінде Мурари Гуптаның «Шри Кришна Чайтанья Чаранамритасына» (Шри Кришна Чайтанья Каранамрита) және Чайтаньяны білген Сварпа Дамодараның еңбектеріне де сілтеме жасаған. Вриндавана Дасаның «Чайтанья Бхагавата» атты өмірбаяны болғанымен, Чайтаньяның өмірінің соңғы жылдары сол еңбекте толыққанды баяндалмаған. Кришна Дасаның «Чайтанья-чаритамрита» кітабы Чайтаньяның соңғы жылдарын қамтиды, сонымен қатар Чайтанья мен оның ізбасарлары айтқан раса философиясын егжей-тегжейлі түсіндіреді. «Чайтанья-чаритамрита» Гаудия-вайшнавтық тәжірибелердің жинағы болып табылады және Госвамилердің метафизика, онтология және эстетика салаларында дамытқан Гаудия теологиясын көрсетеді. «Чайтанья-чаритамрита» 17 ғасырдың басында Бенгалия мен Одишаның вайшнав қауымдастықтарында жиі көшіріліп, кеңінен таралған. Оның осы кезеңдегі танымалдылығын Жіва Госвами мен Кришнадаса Кавираджаның өзі оқытқан үш вайшнав уағыздаушысы – Нароттама Даса, Шьямананда және Шринивасаның таратуымен байланыстыруға болады.

Қазіргі заманғы басылым

1974 жылы А. С. Бхактиведанта Свами Прабхупада Шри Чайтанья-чаритамританы ағылшын тілінде 17 томдық кітаптар жинағы ретінде жариялады. Онда түпнұсқа өлеңдер, латын әрпімен жазылған транслитерациялар, сөздердің жеке мағыналары, аудармалар және түсіндірмелер бар. Оның түсіндірмелері Бхактивинода Тхакурдың «Амрита Праваха» және Бхактисиддханта Сарасватидің «Анубхася» түсіндірмелеріне негізделген. Оның жариялануы Чайтанья-чаритамританы Үндістан шегінен тысқары елдерде танымал етті және одан кейін бүкіл әлемде кеңінен таратылды.