Кіріспе

Диалогтық өзіндік - ішкі диалогқа қатысушылардың әртүрлі позициясын елестету қабілеті. Диалогтық өзіндік - ішкі диалогқа қатысушылардың әртүрлі позициясын елестету қабілеті, сыртқы диалогпен тығыз байланысты сипаттайтын психологиялық ұғым. "Диалогтық өзіндік" - бұл голланд психологы Хуберт Германс 1990 жылдан бастап жасаған және дамытқан диалогтық өзіндік теориясының (DST) негізгі ұғымы.

Шолу

Диалогтық өзіндік теория (ДСТ) өзіндік және диалог деген екі ұғымды біріктіреді, бұл өзіндік пен қоғамның өзара байланысын тереңірек түсінуге мүмкіндік береді. Әдетте, өзіндік ұғым "ішкі" бір нәрсені білдіреді, бұл жеке адамның санасында орын алатын нәрсе, ал диалог әдетте "сыртқы" бір нәрсемен байланысты, яғни қарым-қатынасқа қатысатын адамдар арасында болатын процестер. "Диалогтық өзіндік" құрама ұғымы сыртқыны ішкіге енгізу арқылы және керісінше, ішкіді сыртқыға енгізу арқылы өзіндік басқа дихотомиядан асып түседі. "Адамның санасы" ретінде жұмыс істегенде, өзіндік көпшілік "өзіндік позициялар" арқылы орналасады, олар бір-бірімен диалогтық қарым-қатынас жасауға мүмкіндік береді. Диалогтық өзіндік теорияда (ДСТ) өзіндік "кеңейтілген" деп қарастырылады, яғни қоғамдағы жеке адамдар мен топтар өзіндік мини-қоғамның позициялары ретінде қосылады. Осы кеңеюдің нәтижесінде, өзім тек ішкі позициялардан ғана емес (мысалы, мен анамның ұлы ретінде, мен мұғалім ретінде, мен джаз сүйіктісі ретінде), сонымен қатар сыртқы позициялар (мысалы, менің әкем, менің оқушыларым, мен тиесілі топтар). Кеңейтілген өзіндіктің негізгі болжамдарын ескере отырып, басқа адам жай ғана өзіндіктің сыртында емес, оның ішкі бөлігі болып табылады. Өзінен тыс нақты басқа адам ғана емес, сонымен қатар өзінде басқа адам ретінде қалыптасқан қиялданған басқа адам да бар. Теориялық маңызды әсер мынада: өзін-өзі қарастыру, өзін-өзі сындау, өзін-өзі келісу және өзін-өзі кеңес беру сияқты негізгі процестер өзін-өзі әртүрлі домендерде жүзеге асырады: ішкі доменде (мысалы, "Өмірден рахат алушы ретінде мен өзімді амбициялық жұмысшы ретінде келіспеймін"); ішкі және сыртқы (кеңейтілген) домендер арасында (мысалы, "Мен мұны істегім келеді, бірақ анамның дауысы мені сынға алады") және сыртқы доменде (мысалы, "Коллегаларымның бір-бірімен қарым-қатынасы мені басқа жұмысқа шешім қабылдауға әкелді"). Осы мысалдардан көрініп тұрғандай, ішкі мен сыртқы әлем арасында әрқашан да айқын ажырым болмайды, керісінше, бірте-бірте ауысады. ДСТ-да өзіндік қоғам ретінде ішкі және сыртқы өзіндік позициялар тұрады деп болжайды. Өзін-өзі тыныштау немесе басқа позицияларды басудың кейбір позициялары болған кезде, монологиялық қатынастар басым болады. Ал егер ұстанымдар олардың айырмашылығы мен өзгешелігімен танылса және қабылдаса (өзіндіктің ішкі және сыртқы салалары арасында), диалогтық қарым-қатынастар өзін және басқаны қоғамның негізгі бөлігі ретінде одан әрі дамыту және жаңарту мүмкіндігімен пайда болады.

Тарихи негіздер

ДСТ-ге әр түрлі елдерде (әрқайсысы АҚШ пен Ресей) әр түрлі пәндер (психология және әдебиеттану) мен әр түрлі теориялық дәстүрлер (прагматизм және диалогизм) бойынша жұмыс істеген Уильям Джеймс пен Михаил Бахтиннің ойлары әсер етеді. Диалогтық өзіндік құрама терминінің білдіруі бойынша, қазіргі теория өзін тек осы дәстүрлердің бірінде емес, олардың қиылысында анық табады. Өз-өзі туралы теория ретінде Уильям Джеймстен, диалог туралы теория ретінде Михаил Бахтиннің кейбір түсініктерінен әсер алады. Қазіргі теорияның мақсаты - Уильям Джеймс, Джордж Герберт Мид және Михаил Бахтин сияқты негізін қалаушылардың түсініктерінен пайда табу және сонымен бірге олардан асып түсу. Уильям Джеймс (1890) I және Me арасындағы айырмашылықты ұсынды, ол Моррис Розенбергке сәйкес, өзін-өзі танушының сабақтастығы жеке сәйкестік сезімімен, яғни уақыт бойы біркелкілік сезімімен білдіріледі. Өзіндік сезім басқалардан ерекшеленуі немесе жекелігі, сондай-ақ өзіндік білетін тұлға ретінде сипатталады. Ақырында, жеке ерік-жігер сезімі өздігінен танып-білуші ретінде өзін тәжірибедің белсенді өңдеушісі ретінде танытатын ойларды үнемі иемдену мен қабылдамауда көрінеді. ДСТ үшін ерекше маңызды болып табылады Джеймс пікірін, Мен, өзімен теңестірілген, белгілі, өзіндік деп саналатын эмпирикалық элементтерден тұрады. Джеймс Мен мен өзімнің арамызда бірте-бірте өтпелі кезең болатынын білген және тәжірибелік өзіндік адамның өзіндік деп атай алатын барлық нәрселерден тұрады деген қорытындыға келді, "тек денесі мен психикалық күштері ғана емес, сонымен қатар оның киімдері мен үйі, әйелі мен балалары, ата-бабалары мен достары, оның беделі мен жұмыстары, оның жерлері мен жылқылары, яхтасы мен банк шоты". Бұл көзқарас бойынша, қоршаған ортадағы адамдар мен заттар "меншігім" деп саналғанша, өзімдікі. Бұл тек "анам" ғана емес, "жауларым" да өз-өзіне тиесілі дегенді білдіреді. Осылайша, Джеймс өзін қоршаған ортаға "кеңейтілетін" көзқарасты ұсынды. Бұл ұсыныс тек өзін және денені ғана емес, сонымен қатар өзін және басқаны арасындағы дуалистік тұжырымдамаға негізделген өзін Картестің қарауына қарама-қайшы келеді. Өзінің "көшірілген" деген түсінігімен Джеймс кейінірек теориялық дамуға жол ашты, онда "мұның" деп анықталатын басқа адамдар мен топтар динамикалық көп дауысты өзіндіктің бөлігі болып табылады. Жоғарыда Уильям Джеймстің сөзінен алынған үзіндіде, біз оның "Мен" дегенге жататын кейіпкерлердің (немесе өзіндік позициялардың) шоқжұлдызы: менің әйелім мен балаларым, ата-бабаларым мен достарым. Мұндай кейіпкерлер Михаил Бахтиннің көп дауысты романының метафорасында айқын сипатталған, ол кейінірек өзі туралы диалогтық тәсілдерге шабыт көзі болды. Бұл метафораны ұсынған кезде ол Достоевскийдің шығармаларында бір автордың емес, бірнеше авторлардың немесе ойшылдардың жұмыс істейтіні туралы ойды білдіреді. Олар Иван Карамазов, Мишкин, Раскольников, Ставрогин және Ұлы инквизитор сияқты кейіпкерлер ретінде суреттелген. Бұл кейіпкерлер бір автордың, ойшыл Достоевскийдің қызметіндегі мойынсұнғыш құлдар ретінде ұсынылмайды, бірақ әрқайсысы әлемге өз көзқарасы бар тәуелсіз ойшылдар ретінде қарастырылады. Әр қаһарман өзінің идеологиясының авторы ретінде ұсынылады, бірақ Достоевскийдің көркемдік көрінісінің нысаны ретінде емес. Бір дүниеде көптеген кейіпкерлер емес, әр түрлі әлемдерде көптеген саналар бар. Көп дауысты музыкалық композициядағыдай, бірнеше дауыстар бір-біріне диалогтық жолдармен қосылады және қарсы тұрады. Әртүрлі кейіпкерлерді полифониялық құрылымға біріктіру арқылы Достоевский көптеген көзқарастар жасайды, кейіпкерлерді Ібіліспен (Иван және Ібіліс), олардың alter egos (Иван және Смердяков) және тіпті өздерінің карикатураларымен (Раскольников және Свидригаилов) сөйлесетін кейіпкерлерді бейнелейді. Уильям Джеймс пен Михаил Бахтиннің түпнұсқалық идеяларынан шабыт алған Хьюберт Херманс, Гарри Кемпен және Ренс ван Луон "диалогиялық өзіндік" туралы алғашқы психологиялық жарияланым жазды, онда олар өзін ақыл-ойының (кеңейтілген) ландшафтындағы салыстырмалы түрде автономды I позицияларының динамикалық көптігі тұрғысынан тұжырымдады. Бұл тұжырымдамада I-нің жағдай мен уақыт өзгеруіне байланысты бір кеңістіктік позициядан екіншісіне көшу мүмкіндігі бар. "Мен" әр түрлі, тіпті қарама-қарсы позициялардың арасында ауытқуы мүмкін және әр позицияға дауысты қиялмен беруге қабілетті, сондықтан позициялардың арасындағы д�...

Бағалау және зерттеу рәсімдерін құру

Теория диалогтық өзіндік негізгі аспектілерін зерттеу үшін әртүрлі бағалау және зерттеу рәсімдерін құруға әкелді. Хуберт Херманс Жеке позиция репертуары (PPR) әдісін құрды, бұл ұйымдастырылған позиция репертуары тұрғысынан өзіндік ішкі және сыртқы домендерді бағалаудың идиографиялық әдісі. Бұл қатысушыға ішкі және сыртқы өзіндік позициялардың тізімін ұсыну арқылы жүзеге асырылады. Қатысушылар өз өмірлерінде маңызды деп санаған позицияларды белгілейді. Оларға тізімге қосымша ішкі және сыртқы позицияларды қосуға және оларды өздерінің сөз тізімімен жазуға рұқсат етіледі. Ішкі және сыртқы позициялардың арасындағы байланыс қатысушыларды ішкі позицияларды бейнелейтін жолдармен және сыртқы позицияларды бейнелейтін бағандармен матрица толтыруға шақыру арқылы белгіленеді. Матрицаның жазбаларында қатысушы 0-ден 5-ке дейінгі шкала бойынша ішкі позицияның сыртқы позицияға қатысты қаншалықты көрнекті екенін толтырады. Матрицадағы баллдар бірқатар индекстерді есептеуді қамтамасыз етеді, мысалы, ішкі немесе сыртқы позициялардың жалпы маңыздылығын көрсететін жиынтық баллдар және ішкі (немесе сыртқы) позициялардың ұқсас профильдерінің қаншалықты шамада екенін көрсететін өзара байланыстар. Сандық талдау нәтижелері негізінде клиенттің немесе бағалаушының кейбір позицияларды таңдап алуы мүмкін. Таңдалған позициялардан клиент осы позициямен байланысты нақты тәжірибелерді көрсететін оқиғаны айта алады, сонымен қатар бағалаушы мен клиент қандай позицияларды бір немесе бірнеше басқа позицияларға диалогтық жауап ретінде қарастыруға болатындығын зерттей алады. Осылайша, әдіс сапалық және сандық талдауларды біріктіреді.

ППР әдісінің психометриялық аспектілері

ППР әдісінің психометриялық аспектілері А. Клюгер, Нир және Ю. Клюгер ұсынған процедурада жетілдірілді. Авторлар клиенттердің жеке позициялық репертуарын олардың ішкі және сыртқы позицияларының негізін құрайтын факторлардың биплатын құру арқылы талдайды. Би-плат адамның ішкі және сыртқы позицияларының арасындағы қатынастарды анық және түсінікті визуалды картамен қамтамасыз етеді, бұл екі түрдің де бір мезгілде көрінетінін көрсетеді. Бұл процедура арқылы ішкі және сыртқы позициялардың кластерлері мен басым үлгілерді оңай байқауға және талдауға болады. Бұл әдіс зерттеушілерге немесе практиктерге жалпы терең құрылымдарды зерттеуге мүмкіндік береді. Қазіргі таңда біяуыздық технологиясы бар. Ең қарапайым тәсіл - стандартты негізгі компоненттік талдау (PCA) жасау. Би-графиканы алу үшін ПКА бір рет сыртқы және бір рет ішкі позицияларда жүргізіледі, екі ПКА-да компоненттер саны екіге дейін шектеледі. Бұдан кейін екі ПКА-ның шашырауы бір жазықтықта сызылған, онда бірінші компоненттердің нәтижелері X оське, ал екінші компоненттердің нәтижелері Y оське жобаланады. Осылайша ішкі және сыртқы позициялардың ұйымдастырылуы туралы жалпы түсінік қалыптасады.

Жеке тұлға желісін бағалау әдісі

Раггат басқа бағалау әдісін - "Сөзбе-сөздік желісін" ойлап тапты. Келесі мысалды қарастырайық. Мэри есімді клиенті кейде өзін күйеуін өлтіруге құштар сиқыршы ретінде сезінгенін айтады, әсіресе ол мас болған кезде. Ол екі бөліктен өзін-өзі тексеруді жүргізді, бірі оның әдеттегі Мэри және екіншісі сиқыршының позициясынан. Содан кейін әрқайсысының өткені, қазіргісі мен болашағы туралы әңгімелерін айтып берді. Бұл әңгімелер бірнеше сөйлем түрінде жинақталды. Мәриямның сөйлемдері қоғамның көзқарасы бойынша сиқыршыныкіне қарағанда әлдеқайда қолайлы болып көрінді. Мэри "Мен анамның маған не беретінін көргім келеді: мен жалғызмын" немесе "Өмірімде алғаш рет мен үй құрумен айналысамын ("үй" де үйге келіп, өзімге кіру) ", ал сиқыршы "Менің жұмсақ, мысық қасиеттеріммен қолымда осал нәрселер бар, одан кейін күштерді аламын (біреу маған өзім қалаған нәрсені алу үшін қолдана алатын нәрселерді айтады) " немесе "Мен оны (ерімді) сындырған кезде ләззат аламын: күштік позициядан ұрыс алаңына кіру". Екі позицияның сөйлемдері мазмұны, стилі және эмоциялық мағынасы жағынан өте әртүрлі екені анықталды. Оның үстіне, Мария мен сиқыршының арасындағы қарым-қатынас диалогқа қарағанда монологиялық болып көрінді, яғни бір немесе екіншісі өзін және жағдайды бақылап отырды және олардың арасында ешқандай алмасу болған жоқ. Тергеуден кейін Мэри терапиялық қадағалауды алды, ол күнделіні жүргізуді бастады, онда ол өзінің Мэри мен сиқыршы ретінде көрген оқиғаларын жақсы ажырата білуге үйренді. Ол сиқыршының қажеттіліктерін ғана емес, сиқыршының энергиясы жақындап келе жатқанын байқаған кезде оған лайықты жауап беруді де үйренді. Екінші зерттеуде, бір жылдан кейін, Мэри мен сиқыршының арасындағы қатал қайшылықтар едәуір азайды, нәтижесінде, өз-өзіне деген қысым мен стресс азайды. Ол кейбір жағдайларда тіпті сиқыршының энергиясын жақсы пайдалана алатынын айтты (мысалы, жұмысқа орналасу кезінде). Кейде ол сиқыршыны басқаратын болса, басқа жағдайларда ол онымен ынтымақтаса алатын. 1-ші және 2-ші зерттеулер арасындағы өзгерістер екі позиция арасындағы бастапқы монологиялық қатынастың диалогтық бағытта айқын өзгергенін көрсетті.

Бастапқы сауалнама әдісі

Польшалық психолог Пьотр Олесьдің жетекшілігімен "Osatuke et al. ", зерттеушіге клиенттің не айтқанын (сөзбен айтылған мазмұн) және оны қалай айтқандығын (сөз дыбыстары) салыстыруға мүмкіндік беретін әдісті сипаттайды. Бұл әдіспен авторлар бір клиенттің әртүрлі ішкі дауыстарының дауыстық көріністерінің (оның қалай айтылғанын) олардың жазбаша көріністеріне (оның не айтылғанын) қай дәрежеде қатар, қайшы келетінін немесе толықтай болатынын бағалай алады. Бұл әдісті ауызша мазмұнмен байланысты өзіндік әртүрлі дауыстардың сөзсіз сипаттамаларын зерттеу үшін қолдануға болады.

Диалогтық реттілік талдау

Михаил Бахтиннің сөйлеу теориясының негізінде Лейман диалогтық реттілік талдауын жасады. Бұл әдіс әрбір сөздің адресат бар деген болжамнан басталады. Басты сұрақ: Бұл адам кіммен сөйлесіп отыр? Әдетте, біз бір тыңдаушыны бірден байқалатын адресат ретінде қарастырамыз. Алайда, адресат - бұл басқалардың көптігі, көрінбейтін басқалардың күрделі желісі, олардың болуын мазмұнда, ағынында және сөйлеудің көркем элементтерінде іздеуге болады (мысалы, мен сізге тікелей сөйлеп жатырмын, бірақ сөйлеген кезде мен сөйлесуде көрінбейтін үшінші адамға наразылық білдіремін). Әңгіме барысында бірнеше адам қатысқанда, сөйлеуші авторды (сөйлеушіге) бірнеше (метафоралық) орынға орналастырады. Әдетте, бұл орындар тізбекті құрайды, оны тек мазмұнын ғана емес, әңгімедегі көркем элементтерді де мұқият тыңдағанда тексеруге және нақтылауға болады. Лейманның әңгiмелеуді "диалогтық үлгiлер тізбектерi" тұрғысынан талдаған әдiсi теорияға бағдарланған, сапалық және сөйлеудің вербалды және вербалды емес аспектiлерiне сезiмдi.

Қолданылу салалары

Ұсынылған теорияның басты мақсаты сыналатын гипотезаларды қалыптастыру емес, жаңа идеяларды қалыптастыру болып табылады. Теорияның негізінде теорияға негізделген зерттеу жүргізу, әрине, мүмкін, бұл туралы "Конструктивистік психология журналы" (2008) және басқа басылымдардағы диалогтық өзін-өзі зерттеу туралы арнайы шығарылымда (осы бөлімде әрі қарай) көрсетілген. Дегенмен, негізгі мақсат - теорияның негізгі тұжырымдамалары арасындағы байланыстың негізінде теорияны, зерттеуді және практиканы жалғастыруға әкелетін жаңа идеяларды жасау. Теориялық жетістіктер, эмпирикалық зерттеулер және практикалық қолданбалар Халықаралық диалогтық ғылым журналында және диалогтық өзіндік туралы екі жылдық халықаралық конференцияларда әртүрлі елдер мен құрлықтарда өткізіледі: Нижмеген, Нидерланды (2000), Гент, Бельгия (2002), Варшава, Польша (2004), Брага, Португалия (2006), Кембридж, Ұлыбритания (2008), Афина, Грекия (2010), Афина, Грузия, АҚШ (2012), Гаага, Нидерланды (2014). Журнал мен конференциялардың мақсаты (іші) пәндер, елдер мен құрлықтардың шекарасынан шығып, теориялық, зерттеушілер мен практиктер жаңашыл диалогқа қатысу үшін кездесетін тың интерфейстерді құру. DST-де алғашқы жарияланғанынан кейін психотерапия; тұлға психологиясы; психопатология; даму психологиясы; эксперименталды әлеуметтік психология; автобиография; әлеуметтік жұмыс; білім беру психологиясы; ми ғылымы; Юнг психоанализі; тарих; мәдени антропология; конструктивизм; әлеуметтік конструктивизм; философия; жаһандану медиа психологиясының психологиясы, кәсіптік психология және әдебиет ғылымдары. Қолданба салалары психологиялық журналдарда жарияланған бірнеше арнайы нөмірлерде де көрініс тапқан. Мәдениет және психология (2001) еңбегінде жеке және мәдени позициялау теориясы ретінде ДТТ түрлі мәдениеттердегі зерттеушілер тарапынан ашылып, түсіндірілді. Теория және психология (2002) еңбегінде теорияның түрлі салаларға әлеуетті үлесі талқыланды: даму психологиясы, тұлға психологиясы, психотерапия, психопатология, ми ғылымдары, мәдени психология, Юнг психоанализі және семиотикалық диалогизм. 2010 жылы басылған журналдың екінші саны да күндізгі уақытқа арналды. Journal of Constructivist Psychology (2003) журналында зерттеушілер мен практиктер жеке конструкция психологиясы үшін диалогтық өзіндік әсеріне, Мартин Бубер философиясына, психотерапиядағы аңыздарды қайта жазуға және психотерапиядағы психодрамалық тәсілге назар аударды. Жаһандық және цифрлық дәуірдегі медиацияланған диалог тақырыбы "Тұлға: теория мен зерттеулердің халықаралық журналы" (2004) арнайы шығарылымының өзегінде болды. Консультирующая психология тоқсандық (2006), диалогтық өзіндік түрлі тақырыптарға қолданылды, мысалы, ересектердегі тіркелу мен эмоцияның жұмыс үлгілері арасындағы қарым-қатынас, параноидальды тұлғалық бұзылыс, шизофрениядағы наративтік кедейлендіру және психотерапиядағы әлеуметтік биліктің маңызы. Journal of Constructivist Psychology (2008) және Studia Psychologica (2008) журналдарында зерттеушілер тобы ДТТ негізінде эмпирикалық зерттеулерді қалай жүргізу керек деген сұраққа жауап берді. Диалогтық өзіндіктің даму психологиясына қатысы "Балалар мен жасөспірімдердің дамуы үшін жаңа бағыттар" (2012 ж.) арнайы шығарылымында талқыланды. Диалогтық өзіндікті білім беру ортасында қолдану Journal of Constructivist Psychology журналының арнайы санында ұсынылған (2013).

Бағалау

1992 жылы алғаш рет пайда болғаннан бері ДСТ талқыланып, бағаланады, әсіресе диалогтық өзін-өзі зерттеу жөніндегі екі жылдық халықаралық конференцияларда және диалогтық ғылым жөніндегі халықаралық журналда. Мұнда кейбір негізгі оң бағалар мен негізгі сын-пікірлер жинақталған. Жақсы жағы, көптеген зерттеушілер теорияның кеңдігі мен интеграциялық сипатын бағалайды. Жоғарыда көрсетілген қолдануларды шолудан көрініп тұрғандай, психология мен басқа да пәндер бойынша теория ойшылдар, зерттеушілер мен практиктер тарапынан қызығушылыққа ие болған көптеген салалар бар. Қызығушылықтың кеңдігі теорияға және оның әсерлеріне арнап арнайы нөмірлер шығарған ғылыми журналдардың ауқымынан да көрінеді. Теория әртүрлі елдер, құрлықтар мен мәдениеттерден келген ғалымдар мен тәжірибелі мамандарды біріктіруге мүмкіндік береді. Ұлыбританияның Кембридж қаласында өткен диалогтық өзіндік туралы бесінші халықаралық конференция 43 елден 300 қатысушыны тартты. Конференция негізінен күндізгі уақыт режимі мен онымен байланысты сала ретінде диалогқа назар аударды. Дегенмен, диалогқа назар аударған диалогтық өзіндік постмодернизмдік өзіндік орталықсыздандыру идеясынан және бөлшектеу түсінігінен асып түседі. Джон Роуэннің соңғы еңбектері оның "Персонификация: Психотерапия мен кеңес беруде диалогтық өзін пайдалану" атты кітабын жариялауға әкелді. Кітапта бұл ұғымдарды терапия саласында жұмыс істейтіндер қалай қолданатыны көрсетілген.

Сын

Теория мен оның қолданылуы бірнеше сынға ұшырады. Көптеген зерттеушілер теория мен зерттеулер арасындағы қайшылықты байқаған. Әрине, постмодернисттік көзқарастардан гөрі теория әр түрлі эмпирикалық зерттеулерді бастады және оның кейбір негізгі қағидалары эксперименталды әлеуметтік психологиялық зерттеулерде расталды. Дегенмен, теория мен зерттеу арасындағы алшақтық әлі де бар. Бұл алшақтықпен тығыз байланысты диалогтық өзін-өзі зерттеу мен негізгі психология арасындағы байланыс жоқ. Теория мен оның қолданылуы Психологиялық бюллетень және Американдық психолог сияқты негізгі журналдарда жарияланғанмен, бұл теорияның негізгі (америкалық) психологияда елеулі даму ретінде қабылдануына әкелмеді. Теориялық зерттеулер арасындағы олқылықтан басқа, негізгі зерттеулермен байланыстың жоқтығының қосымша себептерінің бірі - Платоннан бері философия тарихының орталық бөлігі болған диалог ұғымына қызығушылықтың психологияда және басқа да әлеуметтік ғылымдарда едәуір назардан тыс қалуы болуы мүмкін. Теорияның тағы бір кемшілігі - зерттеушілердің арасында зерттеу деректерін алмасуға мүмкіндік беретін жеткілікті жалпы зерттеу процедурасының болмауы. Әр түрлі зерттеу құралдары жасалса да (жоғарыда көрсетілген бағалау және зерттеу әдістерін қараңыз), олардың ешқайсысын осы саладағы зерттеушілердің көпшілігі қолданбайды. Зерттеушілер жиі әртүрлі зерттеу құралдарын қолданады, бұл ақпараттың байлығына әкеледі, бірақ сонымен бірге зерттеу деректерін салыстыру үшін кедергі тудырады. Теорияның кеңдігі мен оның қолданылуларының байлығы ДСТ суб-салаларындағы зерттеулердің салыстырмалы оқшаулануында көлеңкелі жағы бар сияқты. Басқа зерттеушілер ғылыми жұмыстың тек қана сөздік сипатқа ие екенін айтады. Теория тілге дейінгі, тілдік емес диалог түрлерінің маңыздылығын анық мойындай отырып,