Кіріспе

(瞽女) – жапондық тарихи термин, көбінесе музыканттар болып жұмыс істеген, көру қабілеті бұзылған жапон әйелдерін білдіреді.

Этимология

"Көрі" және "әйел" сөздерінің идеограммалары. Канжи осылай пайда болуының себебі – осы идеограмманың өзі бұрыннан бар еді. Бұл сөз, ең болжамдысы, (盲御前) сөзінен туындаған, ол да "соқыр әйел" дегенді білдіреді (ол – формальды екінші жақ сөздерінің бірі). Орта ғасырлардағы жазбаларда бұл термин кездеседі, бірақ (盲女), (女盲) сияқты басқа да терминдер (әсіресе жазбаларда) қазіргі заманға дейін қолданылып келді. Ауызша сөйлеуде бұл термин көбінесе құрметтеу сөздерімен бірге қолданылады: , , , және т.б.

Ережелер

Goze ұйымдары соқыр әйелдерге музыкант ретінде мансап қууда (немесе кейбір жағдайларда массаж жасауда) белгілі бір тәуелсіздік беруге мүмкіндік берді. Эхиго-гозеге қатысты ережелерді ежелгі императорлар бекіткен деп айтылады, бірақ осы ережелердің XVII ғасырдың аяғына дейінгі бірде-бір көшірмесі табылған жоқ. Гоздердің мінез-құлқына қатысты басты ережелер – ұстаздарға бағыну, меценаттарға көңілді болу және гоздер жұмыс істейтін феодалдық қоғамның моральдық қағидаларына қайшы келетін іс-әрекеттерден аулақ болу болатын. Бұл ережеде нақты айтылмағанмен, ең маңыздысы – ұялдастық сақтау еді. Мұндай бұзушылық анықталған жағдайда, гозенің ұйымнан қуылуына оңай жететін. Бұл талаптар бірнеше себепке байланысты қойылды және қатаң орындалды: егер гозенің сүйіктісі болса немесе ол үйленсе, ол сырттан қаржылық қолдау алатын болып, қайырымдылыққа мұқтаж болмайтын еді. Сонымен қатар, бұл талаптар goze ұйымының заңды коммерциялық емес ұйым ретіндегі беделін сақтау және оның жезөкшелікпен байланысты емес екенін қамтамасыз ету үшін әзірленді. Ережелердің қажеттілігінің тағы бір себебі – көптеген гоздер жылдың көп бөлігін жолға шығып, ауылдан ауылға саяхаттап, фермерлерге түнуға және үйлерін импровизациялық концерт залдары ретінде пайдалануға рұхсат етуге тәуелді болды. Сондықтан, гозенің мансабын мүмкін ету үшін оның ресми мойындалған, адал мамандық ретіндегі беделі мен танылуы маңызды рөл атқарды. Атап айтқанда, Эдо дәуіріндегі қоғамда әйелдерге, саяхатшыларға, музыканттарға және көру қабілеті бұзылған адамдарға қатысты кемсітушілік кең таралғандықтан, заңды және құрметті ұйымға мүшелік ету – әйелдің кездейсоқ босқындар немесе жезөкше болуы мүмкін деген күдіктерді сейілтуге көмектесетін маңызды дәлелдеме болды. Хондзо Хидетаро (1945 жылы туған) және Косуги Макико (шамамен 1940 жылы туған) – бала кезінде ата-аналарынан «гозедей әрекет ететіні» үшін сынға ұшыраған көптеген белгілі кәсіби халық әндерін орындаушылардың екеуі еді.