Гьянце қаласы: Тибет автономиялық аймағындағы тарихи қала, 1904 жылы британ экспедициясының бағытталған жері. Палчо монастыры, мұражайлар туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гянтсе, ресми түрде Гянгзэ қаласы (сондай-ақ Гянгцзе деп те жазылады; ; ), Қытайдың Тибет автономиялық аймағы, Шигацзе префектурасы, Гянтсе ауданында орналасқан қала. Тарихи тұрғыдан Тибет аймағындағы үшінші ірі және маңызды қала (Лхаса мен Шигацзеден кейін) саналған, бірақ қазір оннан астам ірі Тибет қалалары бар.
Gyantse, officially Gyangzê Town (also spelled Gyangtse; ; ), is a town located in Gyantse County, Shigatse Prefecture, Tibet Autonomous Region, China. It was historically considered the third largest and most prominent town in the Tibet region (after Lhasa, and Shigatse), but there are now at least ten larger Tibetan cities.
Тарих
1904 жылы Тибетке британдық экспедициясы 11 сәуірде Гьянцзеге жетті. Қаланың гарнизоны бұрыннан қашып кеткен еді, ал экспедиция мүшелері олар үшін ашылған қала қақпаларынан қан төкпей кіріп, Гьянцзеді басып алды. Қала басылып алынғаннан кейін бірнеше британдық офицерлер Палчо монастырына барып, бірнеше мүсіндер мен қолжазбаларды тәркіледі. Басып алу кезінде қала тұрғындары өздерінің күнделікті істерін жалғастырды, ал экспедицияның әскери дәрігері Герберт Джеймс Уолтон олардың медициналық қажеттіліктерін қанағаттандырып, тіпті еріңнің жарылуы сияқты жиі кездесетін мәселені түзету үшін бірнеше операциялар жасады. Экспедиция офицерлері қаланы зерттеумен және айналағы аймақта балық аулауға немесе аң аулауға шығумен айналысты. Соңында экспедиция Тибет үкіметімен келісімге келді, онда Гьянцзеде британдық сауда өкілі мен гарнизон орналасатыны белгіленді. 1919 жылы Корольдік географиялық қоғамның мүшесі сэр Уолтер Бьюкенен Чумби аңғарына сапар шегіп, Гьянцзедегі британдық гарнизонды «кішкентай» деп сипаттап, оның басым бөлігі үнді әскерлерінен тұратынын атап өтті. 13-ші Далай-ламаның тұсында британдықтар Гьянцзеде Тибет армиясының офицерлерін даярлау үшін әскери академия ашты. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде британдықтар Гьянцзедегі гарнизонды сақтап тұрды, бірақ ол 1947 жылға дейін таратылды.
In 1904, the British expedition to Tibet reached Gyantse on 11 April. The town's garrison had already fled, and the expedition's members entered the town bloodlessly through the front gates, which were opened for them, and occupied Gyantse. After the town was occupied, several British officers visited the Palcho Monastery and seized several statues and scrolls. During the occupation, the town's inhabitants continued to go about their business, and the expedition's medical officer, Herbert James Walton, attended to their medical needs, including performing several operations to correct the common problem of cleft palates. The expedition's officers spent time exploring the town and carrying out fishing or hunting trips in the surrounding countryside. Eventually, the expedition concluded a treaty with the Tibetan authorities, which stipulated that a British trade agent and garrison would be stationed at Gyantse. In 1919, Sir Walter Buchanan, a member of the Royal Geographical Society, travelled into the Chumbi Valley and visited the British garrison at Gyantse, describing it as "small" and noting that it consisted primarily of Indian troops. During the reign of the 13th Dalai Lama, a military academy was established by the British in Gyantse to train Tibetan Army officers. During World War II, the British continued to maintain a garrison in Gyantse, though it was eventually disbanded by 1947.
Орналасқан жері
Қала Ньянг Чу аңғарында, Чумби аңғары, Ятунг және Сиккимнен келетін ежелгі сауда жолдарының тоғысқан жерінде стратегиялық түрде орналасқан. Гянцеден Шигатсеге дейін өзен ағысы бойымен және Кора Ла (өтпел) арқылы Орталық Тибетке қарай жолдар салынған. Қаланың бекінісі (1390 жылы салынған) Ярлунг Цангпо аңғары мен Лхасаға оңтүстік бағытынан келетін жолдарды қорғаған. Қаланың айналасында 3 шақырымдық қабырға салынған.
The town is strategically located in the Nyang Chu valley on the ancient trade routes from the Chumbi Valley, Yatung and Sikkim, which met here. From Gyantse, routes led to Shigatse downstream and also over the Kora La (Pass) to Central Tibet. The fortress (constructed in 1390) guarded the southern approaches to the Yarlung Tsangpo Valley and Lhasa. The town was surrounded by a wall 3 km long.
Демография
1952 жылы Гянцеде шамамен 8000 адам тұрған, бұл 2008 жылғы көрсеткішпен салыстырғанда шамамен бірдей. Қала теңіз деңгейінен 3977 метр биіктікте орналасқан және Лхасадан оңтүстік-батысқа қарай 254 шақырым қашықтықта, Нянг өзені аңғарының құнарлы жазығында, сондай-ақ Катманду (Непал) мен Лхасаны байланыстыратын Достық тас жолының тармағында жатыр. Гянце, Камдодан бұрын Тибеттегі үшінші ірі қала болып саналды.
In 1952, Gyantse had a population of perhaps 8,000 people, about the same as in 2008. It is 3,977 meters (13,050 ft) above sea level, and is located 254 km southwest of Lhasa in the fertile plain of the Nyang river valley and on a side branch of the Friendship Highway, which connects Kathmandu, Nepal to Lhasa. Gyantse was the third largest city in Tibet before being overtaken by Qamdo.
Көрнекті орындар
Гянце өзінің қайта жаңартылған Гянце дзонгы немесе бекінісі және Палчо монастырының әсем қабатты Кумбумы (сөзбе-сөз: '100,000 сурет') үшін танымал. Кумбум 1427 жылы Гянце ханзадасының тапсырысымен салынған және Тибет буддизмінің Сакия мектебінің маңызды орталығы болған. Бұл діни құрылыста алты қабатта 77 ғибадатхана бар, ал олардың көп бөлігі 10,000-нан астам қабырға суреттерімен безендірілген, олардың көпшілігі Непалдың күшті ықпалын көрсетеді және дерлік толығымен сақталған. Тибетте осындай құрылымдардың соңғысы осы. Жаңадан қалпына келтірілген саз мүсіндердің көпшілігі бұрынғыларына қарағанда аз көркемдікке ие, бірақ олар әлі де таң қалдырады. 1954 жылы қала су тасқынының салдарынан дерлік қирап кетті. 1959 жылғы көтерілістен кейін жергілікті өнеркәсіптер таратылды, шеберлер қашып кетті, ал қалғандары еңбек лагерлеріне жіберілді. Монастырьта 400-ге жуық монах және қарапайым адамдар түрмеге қамалған. Музейдің орталық экспонаты екі «тибеттік» жауынгердің мүсіні, бірақ олар лейтенант Г.Дж. Дейвистің Чумби аңғарында Тибет еместердің жасаған жалған шайқастарының суреттеріне негізделген, ал қару-жарақтары кері кигізілген.
Gyantse is notable for its restored Gyantse Dzong or fort, and its magnificent tiered Kumbum (literally: '100,000 images') of the Palcho Monastery, the largest chörten in Tibet. The Kumbum was commissioned by a Gyantse prince in 1427 and was an important centre of the Sakya school of Tibetan Buddhism. This religious structure contains 77 chapels in its six floors, and is illustrated with over 10,000 murals, many showing a strong Nepali influence, which have survived almost entirely intact. They are the last of its kind to be found in Tibet. Many of the restored clay statues are of less artistry than the destroyed originals but they are still spectacular. The town was nearly destroyed by flooding in 1954. After rioting in 1959, local industries were dismantled and artisans fled while others were placed in workcamps. Some 400 monks and laypeople were imprisoned in the monastery. The sculpture that forms the centerpiece of the museum are two "Tibetan" warriors, but they were based on photos taken by Lt. G. J. Davys in Chumbi Valley of non Tibetans doing fake battles, and the armor were worn backwards.
Климат
Гянцеде биіктікке байланысты ылғалды континенттік климат (Кёппен климаттық жіктелуі: Dwb) басым.
Gyantse has an elevation influenced humid continental climate (Köppen climate classification: Dwb).