Кіріспе

Маргилан (Маргилан) – 2022 жылы халқы 242 500 адамды құрайтын қала. Маргилан Ферғана аймағының шығысында, Ферғана алқабының оңтүстігінде орналасқан. Жібек жолы дәуірінде Қытайдан Батысқа және кері бағытта сауда керуендері осы арқылы өткен. Маргилан өзінің жібек тауарынмен 10-ғасырдан бері мәшһүр. Аңыз бойынша, Маргиланды Ұлы Александр құрған. Ол онда түскі ас ішкен кезде оған тауық (мурга; парсы тілінде مرغ) және нан (нан; парсы тілінде: نان) сыйланған, содан қала осы атпен аталып кеткен. Сенімді жазбаларға сәйкес, 9-ғасырға қарай Маргилан Алай таулары арқылы Қашғарға баратын Жібек жолының маңызды тоқталыс орны болған. 16-ғасырдың басында Моғол әулетінің негізін қалаушы Бабур: «Анар мен шабдалысы өте жақсы, Маргиланда аң көп, жақын жерде ақ бұғыларды кездестіруге болады. Халық – сарттар. Олар қайратты, ұрысқа дайын халық. Экзорцизм дәстүрі Трансоксианада кең таралған, ал Самарқанд пен Бұхараның көптеген белгілі экзорцистері Маргиланнан шыққан. Хидаяның авторы (Бурхан әд-Дин әл-Марғинани) Риштан деген Маргилан ауылында дүниеге келген» деп айтқан. Осы қаталдыққа деген репутация қазіргі заманға дейін сақталған. Маргилан саудагерлері Орталық Азия саудасында маңызды рөл атқарды, және Кеңес кезінде қала Өзбекстанның қара нарығының орталығы болғандықтан, өздерінің ережелерін жасады. Бүгінде Маргилан, Ферғана алқабының көп бөлігі сияқты, консервативті исламның бекінісі болып табылады.

Ежелгі дәуір

Қаланың атауының шығу тегі туралы аңыз бар, ол Ұлы Александрдың шапқынымен байланысты. Жергілікті тұрғындар Александрдың қалаларына келу ниеті туралы естіп, оған қызыл кілем дайындады. Қаланың бір ақсақалы қонақты тауық пен нанмен қарсы алуды ұсынды. Тойдан кейін Ұлы Александр тағамның атын сұрады. Оған: "Муржинон", яғни "тауық пен нан" деді. Қайтып келе жатқанда ол тағамды тағы да татып, сол жерді "Муржинон" деп атады. Содан бері қала Маргилан деп аталады. Маргилан – Ферғана аңғарының ежелгі қалаларының бірі. 1994-2004 жылдары қалада Өзбекстан археология институтының қызметкерлері жұмыс істеді, олар Маргилан шөлді жерінде кемінде б.з.д. IV-III ғасырлардан бері суармалы егіншілік болғанын анықтады. Елді мекен б.з.д. II-I ғасырларда пайда болды, осы кезде Жібек жолының бір тармағы Ферғана арқылы өтті. Бұл елді мекен 9 ғасырдан бері мәлім. Маргилан атауы 10 ғасырдан бері белгілі. Ұлы Александр Ферғанада болмағаны және Орталық Азиядағы оның жаулауының шегі Худжанд қаласы болғаны анық. Ол сол жерде немесе оның жанында Александрия Эсхате бекініс қаласын салған. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1942 жылы, Польшаның Андерс әскерінің 9-шы жаяу әскер дивизиясы Маргилан қаласында орналасып, ұйымдастырылды, содан кейін нацистік Германияға қарсы күресу үшін Өзбекстаннан эвакуацияланды. Маргилан қаласында поляк әскери зираты бар.

Маргилан жібек зауыты

Маргилан жібек фабрикасы – өнеркәсіптік жібек өндірісіне арналған ірі, мемлекеттік басқарудағы кәсіпорын. Өндіріс шарықталу кезеңінде 15 000 жұмысшы жұмыс істеді, олар жыл сайын 22 миллион шаршы метр жібек өндірді.

Құмтепа базары

Құмтепа базары Орталық Азиядағы ең көрікті базарлардың бірі. Ол жексенбі және бейсенбі күндері қала орталығынан батысқа қарай 5 шақырым қашықтықта орналасып, тоқыма, таза өнімдер және үй шаруалық тауарларын ұсынады.

Қонахан мешіті

Хонахан мешіті (Хонакох мешіті деп те аталады) 16 ғасырда салынған және Мәдениет министрлігі тарапынан жөндеуден өткен. Мешіттің әрқайсысының биіктігі 26 метр болатын екі әсерлі минареті бар, және Маргилан шеберлерінің қолымен жасалған, самырсын ағашынан ойылған түпнұсқа ағаш бағаналары сақталған. Маргилан, 1895 жылы Ресей императоры бекіткен "Ресей империясының бірінші жалпы халық санағы туралы ережеге" сәйкес, 1897 жылғы 28 қаңтарда (9 ақпанда) бүкіл халықты тікелей сұрастыру арқылы өткізілген Ресей империясының жалпы халық санағы бойынша, Орталық Азияның маңызды қалаларының бірі болды.