Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Исламдық соғыс заңдары
Islamic laws of war
Исламдық әскери юриспруденция – шариғат (исламдық заң) және фикх (исламдық құқықтану) бойынша ғалымдар (уламалар) соғыс кезінде мұсылмандардың сақтауы тиіс дұрыс исламдық жол деп қабылдаған нәрсені білдіреді. Кейбір ғалымдар мен дін қызметкерлері ислам принциптеріне негізделген қарулы күресті кіші жихад деп сипаттайды.
Islamic military jurisprudence refers to what has been accepted in Sharia (Islamic law) and Fiqh (Islamic jurisprudence) by Ulama (Islamic scholars) as the correct Islamic manner, expected to be obeyed by Muslims, in times of war. Some scholars and Muslim religious figures describe armed struggle based on Islamic principles as the Lesser jihad.
Төрелік шешімдердің дамуы
Бірінші әскери ережелер Мұхаммедтің Мәдинада ислам мемлекетін құрғаннан кейінгі бірінші ғасырда қалыптасты. Бұл ережелер Құранның (Исламның қасиетті кітабы) және Хадистің (Мұхаммедтің жазбада қалған дәстүрлері, іс-әрекеттері, сөздері және келісімдері) түсіндірмелеріне сәйкес дамыды. Бұл үкімдердің басты тақырыптары соғыстың әділдігі (Харб) және джихадқа шақыру болды. Бұл ережелер жеке дау-жанжалдар мен жалпы қарулы қақтығыстарды қамтымайды. Джихад (араб тілінде "күрес") Меккелік Құрайштардың мұсылмандарға жасаған зорлық-зомбылықтарынан кейін әскери мағынаға ие болды. Ол Алла жолындағы күрес ретінде түсіндірілді, оны мұсылман қауымы жүргізуге тиіс. Джихадқа қатысты бұйрықтар мұсылман қауымының жеке және ұжымдық міндеттері ретінде қарастырылды. Сондықтан, шабуылдың сипаты маңызды – егер мұсылман қауымына тұтас шабуыл жасалса, джихад барлық мұсылмандардың парызына айналады. Джихад мұсылман басқаратын жерлердегі (Дар әл Ислам) және мұсылман емес жерлердегі, достық және жауынгерлік қатынастағы талаптар бойынша да ерекшеленеді.
The first military rulings were formulated during the first century after Muhammad established an Islamic state in Medina. These rulings evolved in accordance with the interpretations of the Qur'an (the Islamic Holy scriptures) and Hadith (the recorded traditions, actions (behaviors), sayings and consents of Muhammad). The key themes in these rulings were the justness of war (Harb), and the injunction to jihad. The rulings do not cover feuds and armed conflicts in general. Jihad (Arabic for "struggle") was given a military dimension after the oppressive practices of the Meccan Quraish against Muslims. It was interpreted as the struggle in God's cause to be conducted by the Muslim community. Injunctions relating to jihad have been characterized as individual as well as collective duties of the Muslim community. Hence, the nature of attack is important in the interpretation—if the Muslim community as a whole is attacked jihad becomes incumbent on all Muslims. Jihad is differentiated further in respect to the requirements within Muslim governed lands (Dar al Islam) and non Muslim lands, both friendly and hostile.
Соғыстың заңдылығы
Мұсылмандар заңды және заңсыз соғыстарды ажыратуда қиындыққа тап болды. Құранға сәйкес, өзін қорғау үшін күресу – мұсылмандарға ғана емес, міндетті болып саналады. Бірақ, егер жаудың жауыртқылығы тоқтаса, олармен соғысудың себебі де жойылады делінген Құранда.
Muslims have struggled to differentiate between legitimate and illegitimate wars. Fighting in self defense is not only legitimate but considered obligatory upon Muslims, according to the Qur'an. The Qur'an, however, says that should the enemy's hostile behavior cease, then the reason for engaging the enemy also lapses.
Қорғаушылық қақтығыс
Заңгерлердің көпшілігінің пікірінше, Құрандағы соғыс себептері (casus belli) мұсылмандарға қарсы агрессиямен және олардың діни нанымы үшін мұсылмандарды қуғындаумен – фитнамен шектеледі. Олардың пікірінше, сенімсіздік өзі соғыстың ақталуы болмайды. Сондықтан, олар тек жауынгерлермен ғана күресу керек дейді; әйелдер, балалар, дін қызметкерлері, қарттар, ақыл-есі дұрыс емес адамдар, шаруалар, құлдар, соқырлар және т.б. сияқты соғысқа қатыспайтын адамдарды соғыста өлтіруге болмайды. Ханафи мазхабының ғалымдары әл-Шайбани мен әл-Сарахси былай дейді: «Куфр [Құдайға сенбеу] – ең үлкен күнәлардың бірі болғанымен, ол адам мен оның Раббысының арасындағы мәселе, ал осы күнәнің жазасы – есеп күнінде (dār al jazā’) беріледі». Ханафи ғалымдарының пікірінше, бір ұлттың діні үшін ғана соғыс бастауға болмайды. Абдулазиз Сахединаның сөзіне қарағанда, шабуылдық джихад джихадтың моральдық тұрғыдан ақталуына қатысты сұрақтар тудырады. Ол, Құран мұсылмандардан әділ қоғамдық тәртіп орнатуды, исламның ықпалын арттыруды және ислам дінін ашық түрде тануға мүмкіндік беруді талап етеді, бұл шабуылдық шаралар арқылы жүзеге асырылуы мүмкін дейді. Осы мақсатта, Құран аяттары мұсылмандарды оларды қуғындаған сенімсіздерге қарсы джихад жасауға шақырды. Бұл мәселені ертедегі мұсылман жаулаулары одан әрі күрделендірді, ол сүнни ғалымдары тарапынан джихад деп есептелгенімен, мұқият зерттегенде саяси мақсатта болған деп санауға болады. Сонымен қатар, шабуылдық джихад «Кітап иелерімен» (People of the Book) қарым-қатынастың күрделігіне назар аударады. «Шабуылдық джихад» идеясын қабылдамаған ірі заманауи ғалымдардың қатарында Мұсылман бауырластығының негізін қалаушы Хасан әл-Банна (1906–1949), «Әскери джихад тек мұсылмандарға қарсы агрессияны ('удван) және діни қуғын-сүргінді (фитна) тоқтату үшін ғана рұқсат етіледі» деген пікірде болған Аль-Азхар ғалымы Мұхаммед Әбу Захра (1898–1974), сондай-ақ сириялық ғалымдар Мохамед Саид Рамазан Әл-Бути (1929–2013) және Вахбах әл-Зухали (1932–2015) бар. Соңғысы былай деді: «Мұсылмандар мен мұсылмандар емес адамдар арасындағы қарым-қатынастың негізгі принципі – бейбітшілік». Әл-Зухали бұл пікірді 8:61, 2:208 және 4:94 аяттары халықаралық бейбітшілік принципін бекітеді деп санайды. Оның пікірінше, мұсылмандар бейбітшілік пен қауіпсіздікті сақтауға міндетті (4:90 және 60:8 аяттарына сүйене отырып).
According to the majority of jurists, the Qur'anic casus belli (justification of war) are restricted to aggression against Muslims and fitna—persecution of Muslims because of their religious belief. They hold that unbelief in itself is not the justification for war. These jurists therefore maintain that only combatants are to be fought; noncombatants such as women, children, clergy, the aged, the insane, farmers, serfs, the blind, and so on are not to be killed in war. The Hanafī jurists al Shaybānī and al Sarakhsī state that "although kufr [unbelief in God] is one of the greatest sins, it is between the individual and his God the Almighty and the punishment for this sin is to be postponed to the dār al jazā’, (the abode of reckoning, the Hereafter)." War, according to the Hanafis, can't simply be made on the account of a nation's religion. According to Abdulaziz Sachedina, offensive jihad raises questions about whether jihad is justifiable on moral grounds. He states that the Qur'an requires Muslims to establish just public order, increasing the influence of Islam, allowing public Islamic worship, through offensive measures. To this end, the Qur'anic verses revealed required Muslims to wage jihad against unbelievers who persecuted them. This has been complicated by the early Muslim conquests, which he argues were although considered jihad by Sunni scholars, but under close scrutiny can be determined to be political. Moreover, the offensive jihad points more to the complex relationship with the "People of the book". Some major modern scholars who have rejected the idea of "offensive jihad" include the founder of the Muslim Brotherhood, Hasan al Banna (1906–1949), the Al Azhar scholar Muhammad Abu Zahra (1898–1974) who thought that "military jihad is permitted only to remove aggression ('udwân) and religious persecution (fitnah) against Muslims", as well as Syrian scholars Mohamed Said Ramadan Al Bouti (1929–2013) and Wahbah al Zuhayli (1932 2015), the latter saying that "peace is the underlying principle of relations between Muslims and non Muslims. al Zuhayli maintains that this view is supported by 8:61, as well as 2:208 and 4:94 that establish the principle of international peace. For him, Muslims should be committed to peace and security (on the basis of 4:90 and 60:8)."
Халықаралық қақтығыс
Халықаралық қақтығыстар – бір мемлекеттің екінші мемлекетке қарсы жүргізетін қарулы күресі болып табылады және азаматтық соғыстардан немесе мемлекет ішіндегі қарулы қақтығыстардан өзгеше. Шафии сияқты кейбір классикалық ислам ғалымдары аумақтарды кең категорияларға: дар әл-ислам ("Ислам мекені"), дар әл-харб ("соғыс мекені"), дар әл-ахд ("шарттасқан мекені") және дар әл-сульх ("бейбітшілік мекені") деп бөліп қарастырған. Асма Афсаруддиннің сөзіне сәйкес, мұндай мемлекеттерді категорияға бөлу туралы Құранда және ислам дәстүрінде ескерілмеген. Дегенмен, егер қарсылас жақ соғысты бастаған болса, бұл ереже міндетті емес. Діни амалдарды күшпен тоқтату соғыс актісі саналады.
International conflicts are armed strifes conducted by one state against another, and are distinguished from civil wars or armed strife within a state. Some classical Islamic scholars, like the Shafi'i, classified territories into broad categories: dar al islam ("abode of Islam"), dar al harb ("abode of war), dar al ahd ("abode of treaty"), and dar al sulh ("abode of reconciliation"). Such categorizations of states, according to Asma Afsaruddin, are not mentioned in the Qur'an and Islamic tradition. This rule, however, is not binding if the adversary has already started the war. Forcible prevention of religious practice is considered an act of war.
Қарулы күштердің іс-әрекеті
Жаумен шайқас кезінде Құран мұсылмандарға дұшпанмен күресуге бұйрық береді. Дегенмен, мұндай шайқаста шектеулер бар. Дұшпанды өртеу немесе суға батыруға тек басқа жолмен жеңіске жеткізу мүмкін болмаған жағдайда ғана рұқсат етіледі. Мәйіттерді мүежайлауға тыйым салынады. Құран сондай-ақ мұсылман сарбаздарын шайқасқа шығар алдында мақтан мен әшекейленуден сақтайды. Профессор Саид Дамадтың сөзіне сәйкес, ортағасырлық ислам ғалымдары химиялық немесе биологиялық қару қолдануға қатысты нақты ережелер әзірлемеген, себебі сол кезде мұндай қауіптер болған жоқ. Алайда, Халил әл-Маликидің «Жиһад туралы кітабында» жауынгерлерге, қиын жағдайларды қоспағанда, дұшпанға қажетсіз зиян келтіретін қару-жарақ қолдануға тыйым салынған. Мысалы, кітапта уытты сүмбілерді пайдалануға тыйым салынған, өйткені олар артық ауыртпашылық тудырады.
During battle the Qur'an commands Muslims to fight against the enemy. However, there are restrictions to such combat. Burning or drowning the enemy is allowed only if it is impossible to achieve victory by other means. The mutilation of dead bodies is prohibited. The Qur'an also discourages Muslim combatants from displaying pomp and unnecessary boasting when setting out for battle. According to professor Sayyid Dāmād, no explicit injunctions against use of chemical or biological warfare were developed by medieval Islamic jurists as these threats were not existent then. However, Khalil al Maliki's Book on jihad states that combatants are forbidden to employ weapons that cause unnecessary injury to the enemy, except under dire circumstances. The book, as an example, forbids the use of poisonous spears, since it inflicts unnecessary pain.
Келіссөздер
Құранды түсіндіретін ғалымдар мұсылмандардың қарсы тараппен кез келген күдіксіз бейбітшілікке келісуге әрқашан дайын және құлшынып тұруы керек екенінде келіседі. Маудуди айтқандай, Ислам мұсылмандарға бейбітшіліктен бас тартуға және қан төгілуді жалғастыруға рұқсат бермейді. Ислами құқықта дауды тоқтатудың тағы бір жолы ретінде үшінші тараптың араласуы қарастырылады. Мұндай араласулар екі тарап арасындағы дауды әділ шешу үшін делдалдық жүргізуді қамтамасыз етуге бағытталған.
Commentators of the Qur'an agree that Muslims should always be willing and ready to negotiate peace with the other party without any hesitation. According to Maududi, Islam does not permit Muslims to reject peace and continue bloodshed. Islamic jurisprudence calls for third party interventions as another means of ending conflicts. Such interventions are to establish mediation between the two parties to achieve a just resolution of the dispute.
Өртке қарсы іс-қимыл
VII ғасырдағы Арабиядағы жағдайды ескеретін болсақ, Құран мұсылмандарға арабтың бұтқа табынушылары соғысқа тыйым салған айларда соғысудан аулақ болуды әмір етеді. Құран сонымен қатар осы атысты тоқтату келісімін құрметтеуді талап етеді және оны бұзуға тыйым салады. Көп назар аударған "қылыш аяты" бейбітшілік шартын бұзып, агрессия жасаған белгілі бір топқа қарсы бағытталған (бірақ келісімді сақтағандардан басқа). Патриция Кроун бұл аяттың жоғарыда аталған ережелерге негізделгенін айтады. Бұл жерде де тоқтағанда тоқтау керектігіне баса мән беріледі. Бұл аят бұрынғы аяттардың жалғасы ретінде қарастырылады және "мүшріктердің" серттерін бұзумен байланысты. немесе оларды құл ретінде ұстаумен. Ескі заманда, құтқару ақысы кейде білім беру мақсатын да қамтыды, онда сауатты әскери тұтқын он мұсылманды оқуға және жазуға үйрету арқылы бостандыққа шығуға мүмкіндік алатын. Кейбір мұсылман ғалымдары тұтқынды алтын немесе күміспен құтқаруға болмайды, бірақ оны мұсылман тұтқындарымен алмастыруға болады деп санайды. Әскери тұтқындардың ішіндегі әйелдер мен балаларды олардың діни нанымына қарамастан, ешқандай жағдайда өлтіруге болмайды, оларды босатуға немесе құтқару ақысын төлеуге болады. Өз халқы тарапынан босатылмаған немесе құтқарылмаған әйелдер құлдықта ұсталатын, бұл "мәліка" деп те аталады. Әш-Шафиидің "Китаб әл-Умм" кітабында Зөбейр ибн әл-Ауам мен Анас ибн Мәлік Омарды Хормузанды кешіруге көндіргені туралы да жазылған, Омар бұрын парсы генералын өзінің екі бағалы сарбазы, Мұджаза ибн Тавр әс-Садуси және әл-Бара ибн Мәлік қаза болғандықтан өлтіруге ниеттенген болатын.
In the context of seventh century Arabia, the Qur'an ordained Muslims must restrain themselves from fighting in the months when fighting was prohibited by Arab pagans. The Qur'an also required the respect of this cease fire, prohibiting its violation. The "sword verse", which has attracted attention, is directed against a particular group who violate the terms of peace and commit aggression (but excepts those who observe the treaty). Patricia Crone states that this verse seems to be based on the same above mentioned rules. Here also it is stressed that one must stop when they do. It is read as a continuation of previous verses, it would be concerned with the same oath breaking of "polytheists". or kept as slaves. In earlier times, the ransom sometimes took an educational dimension, where a literate prisoner of war could secure his or her freedom by teaching ten Muslims to read and write. Some Muslim scholars hold that a prisoner may not be ransomed for gold or silver, but may be exchanged for Muslim prisoners. Women and children prisoners of war cannot be killed under any circumstances, regardless of their religious convictions, but they may be freed or ransomed. Women who are neither freed nor ransomed by their people were to be kept in bondage also referred to as malakah. Kitab al Umm of Al Shafi'i also recorded how Zubayr ibn al Awwam and Anas ibn Malik convinced Umar to pardon Hormuzan, despite Umar earlier intent to execute the Persian general for the death of his two precious soldiers, Mujaz'ah ibn Thawr as Sadusi and al Bara' ibn Malik.