Кіріспе

Тілдер тобы

Континенттік кельт тілдері – Еуропа материгінде және Орталық Анатолияда сөйленген, Британ аралдары мен Бретаньдегі аралдық кельт тілдерінен ерекшеленетін, қазірде жойылған кельт тілдерінің тобы. Континенттік кельт тілі – ежелгі кельт тілдерінің лингвистикалық емес, географиялық жіктелуі. Бұл тілдерде рим және грек авторлары келттер, галлдар, галаттар деп атаған халықтар сөйлеген. Олар Иберияның солтүстік жартысынан бастап батысқа қарай Бельгияның солтүстігіне дейін, ал шығысқа қарай Карпат алқабы мен Балқанға дейін, Норик диалектісінде, және ішкі Анатолияда (қазіргі Түркия) Галатия диалектісінде таралған. Бретон тілі 6-шы ғасырдан бері Континенттік Еуропада қолданылып келсе де, ол Корн және Уэльс тілдері сияқты бритон тілі болғандықтан Континенттік кельт тілдерінің қатарына жатпайды. Бретон тілінде галликалық субстрат болған деген ұсыныс бар, бірақ бұл мәселе даулы.

Терминнің қолданылуы

Қазіргі кезде қолданылатын континенттік кельт термині аралдық кельт тіліне қарама-қарсы қолданылады. Дегенмен, көптеген зерттеушілер аралдық кельт гипотезасымен келіседі, соған сәйкес аралдық кельт тілдері кельт тілдерінің тілдік ерекшеленген тармағын құрайды (Коугилл 1975; Маккон 1991, 1992; Шрайвер 1995) және олар ортақ тілдік өзгерістерге ұшыраған. Бірақ континенттік кельт тілдерін осылай топтастыруға ешқандай дәлел жоқ. Керісінше, континенттік кельт деп аталатын топ парафилетикалық болып табылады; бұл термин жай ғана аралдық емес кельт тілдерін көрсетеді және олардың кельт тілдері екендігінен басқа, топ ретінде ешқандай арнайы тілдік байланысы жоқ. Континенттік кельт тілдерінің ешқайсысынан аз ғана материал сақталғандықтан, салыстырмалы әдіс негізіндегі тарихи тіл білімі талдауын жүргізу қиын. Ал P/Q гипотезасы бойынша, басқа зерттеушілер бритт тілдері мен галл тілдерін кельт тілдерінің P кельт деп аталатын кіші тобының құрамына жатқызады. Бұл гипотезаға сәйкес, континенттік тілдер P кельт тіліне жатады, ал кельтибер және галлаек тілдері Q кельт тіліне жатады. Континенттік кельт тілдері роман тілдерінің барлығына белгілі бір ықпал еткен.