Венег: ежелгі Египеттік патша, Екінші Династия билеушісі. Хронологиясы белгілі, бірақ билік мерзімі әлі де зерттелуде. Египет тарихындағы маңызды тұлға.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ежелгі Мысыр билеушісі
Ancient Egyptian ruler
Венег (немесе Унег), сондай-ақ Венег Небти деп те аталады, – Екінші династия кезінде билік еткен ерте Мысыр патшасының тақ аты. Мысыр тарихшылары оның хронологиялық орнын анық білгенімен, патша Венегтің неше жыл билік еткені белгісіз. Сондай-ақ, археологиялық тұрғыдан анықталған Хор патшаларының қайсысы Венегке сәйкес келетіні де әлі анық емес.
Weneg (or Uneg), also known as Weneg Nebty, is the throne name of an early Egyptian king, who ruled during the Second Dynasty. Although his chronological position is clear to Egyptologists, it is unclear for how long King Weneg ruled. It is also unclear as to which of the archaeologically identified Horus kings corresponds to Weneg.
Атаулар мен қайшылықтар
"Венег" атауы, әдетте, небти немесе тақ аты деп есептеледі, ол екі бикеш (Нехбет және Ваджет қасиетті әйелдері) мен қамыс пен араның бейнесі арқылы енгізілген. Венегтің есімі қара бояумен жазылған алабастр сынықтарындағы және тақтатас ыдыстардағы жазуларда кездеседі. Оның аты жазылған он жеті ыдыс сақталған, олардың он бірі Саккарадағы Джосер патшаның сатылы пирамидасының жер асты галереяларынан табылған. Вольфганг Хельк және Франческо Тирадритти сияқты египтологтар барлық жазулар бұрынғы жазулардың орнына жасалғанын, яғни ыдыстарға бастапқыда басқа есімдер жазылғанын көрсетеді. Венегтің есімін жазу үшін қолданылған символ осы күнгейін египтологтар арасындағы қызу пікірталас нысаны болып табылады. "Венег гүлі" деп аталатын бұл символ Египет жазуында сирек қолданылады. Қызығы, бұл гүлдің әр жағынан үштен алты тік "сызық" жүреді. Бұл сызықтардың мағынасы белгісіз. Венег қайтыс болғаннан кейін оның геральдикалық гүлі Тети патшаға (6-шы династия) дейін қайта қолданылмады. Ол өз пирамидалық мәтіндерінде "Венег" деп аталатын аспан және өлім құдайына сіңдірген, оған "Раның ұлы" және "қаза тапқан патшаның ізбасары" деп үндеген. Осыдан унег гүлінің египеттік күн мен өлім культімен байланысы болуы мүмкін деген тұжырым жасалады. Бірақ гүлдің патша аты ретіндегі нақты мағынасы әлі де белгісіз.
The name "Weneg" is generally accepted to be a nebti or throne name, introduced by the crest of the Two Ladies (the goddesses Nekhbet and Wadjet) and the sedge and bee crest. Weneg's name appears in black ink inscriptions on alabaster fragments and in inscriptions on schist vessels. Seventeen vessels bearing his name have been preserved; eleven of them were found in the underground galleries beneath the step pyramid of king Djoser at Sakkara. Egyptologists such as Wolfgang Helck and Francesco Tiradritti point out that all the inscriptions are made in the place of existing inscriptions, which means that the names that were originally placed on the vessels were completely different. The symbol that was used to write Weneg's name is the object of significant dispute between Egyptologists to this day. The so called "weneg flower" is rarely used in Egyptian writing. Mysteriously, the weneg flower is often guided by six vertical "strokes", three of them on each side of the flower bud. The meaning of these strokes is unknown. After Weneg's death, his heraldic flower was not used again until king Teti (6th dynasty), when it was used in his pyramid texts to name a “Weneg” as a sky and death deity which was addressed with "Son of Ra" and "follower of the deceased king". So it seems that the weneg flower was somehow connected with the Egyptian sun and death cult. But the true meaning of the flower as a king's name remains unknown.
Сәйкестендіру
Венегтің есімі египтологтарға алғаш рет белгілі болғаннан бері ғалымдар оның небти есімін замандас Хорус патшаларымен салыстыруға тырысып келеді. Келесі бөлімдерде осы теориялардың кейбіреуі талқыланады.
Since Weneg's name first became known to Egyptologists, scholars have been trying to match the nebti name of Weneg to contemporary Horus kings. The following sections discuss some of the theories.
Венег - Хор-Небр (немесе Ранеб)
Египетолог Йохем Каль Венегтің екінші династияның екінші билеушісі Раннеб патшаның өзі болғанын айтады. Ол Абидос қаласындағы Перибсен патшаның (кейінгі екінші династия билеушісі) қабірінен табылған, жанартаулық материалдан жасалған ыдыс сынығына назар салады. Ол бұл сынықтың үстінде, Нинеджер патшаның аты жазылған жердің астында, әлсіз болғанымен анық Венег гүлінің іздерін тапқанына сенді. Нинеджердің атының оң жағында Раннеб патшаның "Ка" үйінің бейнесі жартылай сақталған. Мұндай орналасу Кальді Венег гүлі мен Раннебтің атының байланысты болғаны, ал Нинеджер патша кейіннен бұл жазуды өзгертіп жазғаны деген қорытындыға жеткізді. Каль сондай-ақ Нинеджер патшаның атын кері жазғанын, сондықтан оның аты Раннебтің атына қарама-қарсы бағытталғанын атап көрсетеді.
Egyptologist Jochem Kahl argues that Weneg was the same person as king Raneb, the second ruler of the 2nd dynasty. He points to a vessel fragment made from an igneous material, which was found in the tomb of king Peribsen (a later ruler of the 2nd dynasty) at Abydos. He believed he had found on the pot shard weak, but clear, traces of the weneg flower beneath the inscribed name of king Ninetjer. On the right side of Ninetjer's name the depiction of the Ka house of king Raneb is partially preserved. The complete arrangement led Kahl to the conclusion that the weneg flower and Raneb's name were connected to each other and king Ninetjer later replaced the inscription. Kahl also points out that king Ninetjer wrote his name mirrored, so that his name points in the opposite direction to Raneb's name.
Венг тәуелсіз билеуші ретінде
Питер Каплони мен Ричард Вейл сияқты египтологтар Венегтің сол дәуірдегі басқа патшалардан өзгеше, жеке патша болғанын айтады. Олар Венегтің Нинетжерден кейін билікке келгенін және оның аты Рамсес патшаларының тізімдерінде "Вадженес" деп сақталғанын ұсынады. Бұл пікірдің негізі, ең алдымен, Рамсес хатшылары венег гүлін папирус сабасымен шатастырып, осылайша "Вадженес" деген атты пайда еткен деген қабылданған теория. Екіншіден, Каплони мен Вейлдің теориясы Каир тасындағы жазуға сүйенеді. Олар "Венегсекхемви" есімінің жылдар тізілімінің үшінші қатарында сақталғанына сендіреді. Алайда, бұл теория кеңінен қолдау таппады, себебі Каир тасы қирап кеткен және иероглифтердің нашар іздері түрлі түсіндірулерге мүмкіндік береді.
Egyptologists such as Peter Kaplony and Richard Weill argue that Weneg was a separate king from other kings of the period. They suggest that Weneg succeeded Ninetjer and his name is preserved in Ramesside kinglists under the name "Wadjenes". Their assumption is firstly based on the widely accepted theory that Ramesside scribes interchanged the weneg flower with the papyrus haulm, changing it into the name "Wadjenes". Secondly, Kaplony and Weill's theory is based on the inscription on the Cairo stone. They believe that the name "Wenegsekhemwy" is preserved over the third line of year events. This theory is also not widely accepted, as the Cairo stone is badly damaged and the very weak traces of the hieroglyphs leave too much room for different interpretations.
Билік
Венегтің билік етуі туралы аз мәлімет бар. Оның есімін атаған ыдыс жазуларында тек "Хордың бағаналарын көтеру" сияқты рәсімдік шаралар туралы хабарламалар ғана кездеседі. Бұл мереке Нинетжердің тұсындағы ыдыстарда жиі айтылады, бұл Венегтің хронологиялық орнын Нинетжерге өте жақын етеді. Венегтің билік ету мерзімі белгісіз. Егер ол Ваджен патшасымен бір адам болса, онда ол (Турин патшалық тізімі бойынша) 54 жыл билік еткен. Егер Венег тарихшы Манетон айтқан "Тлас" патшасымен бірдей болса, онда ол 17 жыл билік еткен. Бірақ қазіргі египтологтар екі мәлімдемеге де күмән келтіріп, оларды қате түсіндіру немесе жоғары бағалау деп санайды. Егер Венег шынымен жеке билеуші болса, Ричард Вейл мен Питер Каплонидің пікірінше, ол Каир тас жазуларын реконструкциялауға байланысты 12 жыл билік еткен болуы мүмкін. Бір теория бойынша, бір кезде біріккен Египет патшалығы Нинетжердің қайтысынан кейін екіге бөлінген. Осының салдарынан, Венег патшасы қайтыс болғаннан кейін қысқа мерзімге Египетті екі патша бір уақытта басқарған, бұл Венег тәуелсіз билеуші болғанын көрсетеді. Бұл болжам Рәмсес кезеңінің Тинит және Мемфис патшалар тізімдерінде "Ваджен" және "Сенедж" есімдерінің Нинетжердің тікелей ізбасары ретінде көрсетілуіне негізделген. Мысалы, Абидос патшалар тізімінде 2-ші династияда тек алты патша аталса, ал басқа тізімдерде тоғыз патша аталған. Осылайша, Венег бүкіл Египетті билеген соңғы патша болуы мүмкін, содан кейін ол тағын (және Египетті басқаруды) басқа патшамен бөліскен. Екінші патшаның кім болғаны әлі белгісіз. Венегтің ізбасары Сенедж болуы мүмкін, бірақ тіпті бұл да Египеттің 2-ші династиясының бұл көлеңкелі кезеңінде нақты емес.
Little is known about Weneg's reign. The vessel inscriptions mentioning his name only show reports about ceremonial events, such as the "raising up of the pillars of Horus". This feast is frequently reported on vessels from Nynetjer's reign, which brings Weneg's chronological position very close to that of Nynetjer. The length of Weneg's rulership is unknown. If he was the same person as king Wadjenes, he ruled (according to the Royal Canon of Turin) for 54 years. If Weneg was the same person as king "Tlas", mentioned by the historian Manetho, he ruled for 17 years. But modern Egyptologists have doubts about both statements and evaluate them as misinterpretations or exaggerations. If Weneg was actually a separate ruler, as Richard Weill and Peter Kaplony believe, he may have ruled for 12 years, depending on their reconstructions of the Cairo stone inscriptions. One theory suggests that the once unified kingdom of Egypt was divided after Nynetjer's death into two parts. Consequently, for a period after king Weneg's death, two kings ruled at the same time over Egypt suggesting that Weneg was an independent ruler. This assumption is based on the observation that both the Thinite and Memphite king lists of the Ramesside era mention the names "Wadjenes" and "Senedj" as the immediate successors of king Nynetjer. The Abydos king lists, for example, mention only six kings for the 2nd dynasty, whilst all the other kinglists mention nine kings. So Weneg may have been the last king who had ruled over the whole of Egypt, before sharing his throne (and control over Egypt) with another king. It remains unclear who the other king may have been. Weneg's successor may have been Senedj but even that is uncertain in this shadowy period of the 2nd dynasty of Egypt.