Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жануарлардың паразиттік аурулары
Parasitic disease of animals
Сура (маратхи сūra сөзінен, мұрын тесіктері арқылы ауыр дем алу дыбысын білдіреді, еліктеу тегінен пайда болған) – омыртқалы жануарлардың ауруы. Бұл ауру протозоандық трипанозомалардың, атап айтқанда Trypanosoma evansi бірнеше түрлерінен туындайды, олар омыртқалы жануарлардың қанын жұқтырып, қызба, әлсіздік және жалбырлық тудырады, соның салдарынан салмақ жоғалады және анемия пайда болады. Егер емделмесе, кейбір жануарлар үшін бұл ауру өлімге алып келеді.
Surra (from the Marathi sūra, meaning the sound of heavy breathing through nostrils, of imitative origin) is a disease of vertebrate animals. The disease is caused by protozoan trypanosomes, specifically Trypanosoma evansi, of several species which infect the blood of the vertebrate host, causing fever, weakness, and lethargy which lead to weight loss and anemia. In some animals the disease is fatal unless treated.
Шолу
Аурудың жедел түрі, емделмесе көбінесе өлімге алып келеді, жылқыда, есектерде, қашырда, ірі қарада, бұқаларда, бұғыларда, түйелерде, ламаларда, иттіктерде және мысықтарда кездеседі. Бұл түрді Trypanosoma evansi (Steel 1885) (Balbiani 1888) қоздырады және оны жылқының қан сорғыш шыбыны, сондай-ақ Оңтүстік Америкадағы Desmodus rotundus қансорғыш жануары таратады. Бұл түр Оңтүстік Америкада, Солтүстік Африкада және Таяу Шығыста кездеседі. Бұл патогенді трипаносоманың алғашқы ашылған түрі және оны алғаш рет 1880 жылы Гриффит Эванс Үндістанда жұмыс істеген кезде сипаттады. Аурудың созылмалы түрі, жеңіл бірақ тұрақты болатын, шошқаларда, қойларда және ешкілерде кездеседі. Бұл түрді Trypanosoma suis қоздырады және цеце шыбыны таралады. Бұл түр Африкада кездеседі. Сура басқа елдерде де кездеседі; Филиппиндегі Минданаода белгілі бір түрі жергілікті жерде кең таралған.
An acute form of the disease, which is generally fatal unless treated, occurs in horses, donkeys, mules, cattle, buffalo, deer, camels, llamas, dogs, and cats. This form is caused by Trypanosoma evansi (Steel 1885) (Balbiani 1888), and is transmitted by horse flies, and also by the vampire bat, Desmodus rotundus, in South America. This form occurs in South America, Northern Africa, and the Middle East. This was the first form of pathogenic trypanosome discovered and was first described by Griffith Evans in 1880 while he was working in India. A chronic form of the disease, which is milder but persistent, occurs in pigs, sheep, and goats. This form is caused by Trypanosoma suis and is transmitted by tsetse. This form occurs in Africa. Surra is also known from other countries; an unspecified form is locally common in Mindanao, in the Philippines.
Морфология
Trypanosoma evansi, көп жағдайда мономорфты болса да, кейбір штамдарында плеоморфты болуы мүмкін. Олар ұзын еркін жарақшамен және тар созылған артқы бөлігімен сипатталады. Кинетопласт және дискинетопластикалық формалар кездеседі. Кинетопласт терминалды немесе субтерминалды болады.
Trypanosoma evansi, although monomorphic in most cases, can be pleomorphic in some strains. They are characterized by a long free flagellum with a narrow drawn out posterior. Kinetoplast and dyskinetoplastic forms appear. Kinetoplast is either terminal or subterminal.
Патогенез
Патогенділік дәрежесі қожайынның қай түрге жататынына, Trypanosoma evansi штаммының вируленттілігіне және қожайын алған дозаға байланысты. Иттер, жылқылар және егеуқұйрықтар сияқты көптеген түрлердің инфекцияға иммунологиялық реакциялары бар екені көрсетілген, мысалы, эритроциттер мен гемоглобиннің азаюына байланысты анемия. Қазіргі уақытта толық түсіндірілмесе де, кейбір теориялар эритроциттердің трипаносомалық антигенді сіңіріп алып, теріс иммунологиялық реакция тудыруы мүмкін деп санайды. Жұқтырған жануарларда тәбет жоғалту, салмақ төмендеу, анемия, ісіну, қызба, сілекей бөліну, көзден жас шығу және түсік байқалады. T. evansi инфекциясы кезінде бөлінетін протеаздар қожайын тінінің ақуыздарын ыдыратып, патогенезге зор үлес қосады. Сондықтан ғалымдар осы протеаздарды иммундық тұрғыдан бағыттап, жұқтырған организмді қорғау мүмкіндігін қарастырып жатыр.
The degree of pathogenicity depends on what species the host is, the virulence of the Trypanosoma evansi strain, and the dose received by the host. Many species such as dogs, horses and rats, have been shown to have immunological reactions to the infection, such as anemia due to decrease in erythrocytes and hemoglobin. Although not fully understood at this point in time, some theories believe that the erythrocytes could acquire trypaonosomal antigen, resulting in a negative immunological reaction. Animals that have been infected show loss of appetite, weight loss, anaemia, odema, fever, salivations, lacrimation, and abortion. The proteases that are released during infection of T. evansi might degrade the host tissue proteins and are a huge force in the pathogenesis. That is why scientists are looking at immune targeting of these proteases to protect the infected host.
Диагностика
Кейбір дәстүрлі паразитологиялық әдістер (CPT), мысалы, жаңа қан жағындысы және боялған қан дақтары қолданылады, себебі қазірге дейін ең сенімді идентификатор – потенциалды жұқтырған жануардың қанын қарау болып табылады. Басқа тіндерді де қарастыруға болады, бірақ алтын стандарт – қандағы трипанозомаларды анықтау. Инфекция күшті даму алдында анықтау қиын, өйткені осы жасырын инфекциялар көбінесе тікелей микроскопиямен анықталмайды. CPT жеткілікті сезімтал болмағандықтан, оны диагностиканың жалғыз әдісі ретінде қолдануға болмайды. Гематокриттік центрифугалау әдісі (HCT) әлдеқайда жақсы балама болып табылады. HCT арқылы трипанозомаларды тіпті дала жағдайында да анықтауға болады. Анықтау деңгейін арттыру үшін буффи қабатын қолдануға болады. Бұл әдіспен шамамен 85 трипанозоманы миллилитр қаның ішінде анықтауға болады. Тірі жануарларды сынау нысаны ретінде пайдаланудың орнына, Канада трипанозомаларды анықтау үшін комплемент байланысу тестілері сияқты серологиялық тесттерді қолданды және үлкен жетістікке қол жеткізді. Басқа тесттер T. evansi антигендеріне қарсы жануарлардың өндірген антиденелерін анықтауға бағытталған. Бұл ферменттік иммуносорбенттік талдау (ELISA) әдісі арқылы жүзеге асырылады. Қазіргі уақытта жануарларда сураны анықтау үшін полимеразды тізбекті реакция (ПТР) және ДНК зондтары қолданылуда.
Some conventional parasitological techniques (CPT), such as wet blood film, and stained blood smears are used because so far, the best identifier is looking at the blood of the potentially infected host. Other tissues can be looked at, but the gold standard is identifying trypanosomes in the blood. Before the infection becomes severe, it is difficult to catch as many times these cryptic infections are undetectable by direct microscopy. Since CPT is not very sensitive, it cannot be used as a sole method of diagnosis. The haematocrit centrifugation technique (HCT) is a much better alternative. Using HCT, trypanosomes can be detected in the blood even in field conditions. Buffy coat can be used to increase detection. Detection with this method is approx 85 trypanosomes per millilitre. Rather than using live animals as test subjects, Canada used serological tests such as complement fixation tests to detect trypanosomes, and have been very successful. Other tests used look at detecting antibodies generated by the host species against T. evansi antigens. This is done using the enzyme linked immunosorbent assays (ELISA) method. Now polymerase chain reaction (PCR) and DNA probes are being used to detect surra in animals.
Емдеу
Сурраны бақылаудың негізгі әдістері – жануарларда дәрілік-химиялық терапия және химиялық профилактика.
The main methods of controlling surra has been drug chemotherapy, and chemoprophylaxis in animals.
Тарих
Оңтүстік Америкада сураны "mal de caderas" (жамбас ауруы), "murrina", "peste boba", "derrengadera" және "Panama horse disease" деп атаған. "Mal de caderas" кейде құтыруға да қолданылған, бірақ көбінесе сураны білдіреді. 1840 жылдары "mal de caderas" Бразилиядан шығыс Боливияға тарады. Сурадан көптеген жылқылар ауырып, өлгендіктен, Боливияның шығысындағы адамдар содан бері кейде өгіздерге мініп жүретін болды, олар "bueyes caballos" (жылқы өгіздері) немесе "bueyes de cabalgadura" (мінге өгіздер) деп аталды.
In South America, surra was known by the names mal de caderas (hip illness), murrina, peste boba, derrengadera, and Panama horse disease. Mal de caderas was sometimes used for rabies as well, but most commonly refers to surra. Mal de caderas spread from Brazil to eastern Bolivia in the 1840s. Because so many horses sickened and died from surra, people in eastern Bolivia from this point on were occasionally known to ride oxen, which became known as bueyes caballos (horse oxen) or bueyes de cabalgadura (riding oxen).