Кіріспе
1938 жылы Агата Кристидің "Пуаро" романы "Өліммен кездесу" - британдық жазушы Агата Кристидің детективтік туындысы. Ол алғаш рет Ұлыбританияда Collins Crime Club баспасы 1938 жылдың 2 мамырында, ал АҚШ-та Dodd, Mead and Company сол жылдың соңында жарияланды. Ұлыбританиялық басылымның бағасы 7 шиллинг пен 6 пенс (7/6) болды, ал АҚШ басылымы – 2 доллар. The New York Times Book Review газетінде 1938 жылдың 11 қыркүйегінде жарияланған Кей Ирвиннің пікірі: "Тіпті Агата Кристидің ең қарапайым туындылары да оқырмандардың назарын күмәнді оқиғаларды шеберлікпен басқару арқылы ұстап тұрады. "Өліммен кездесу" олардың арасындағы ең төменгі санатқа жатады: шын мәнінде, бұл Пуаро туралы барлық детективтік әңгімелердің арасындағы ең әлсіз және қанағаттандырмас туындыға жақын. Садистік матриархтың қыспағына ұшыраған және азап шеккен отбасы туралы баяндауы психологиялық әңгімелерге толы, ал сюжеттік желісі мүлдем нашар. Дегенмен, қаһарлы, ескі диктатор ақыры өлтірілгеннен кейін және Пуаро күдіктілерді қарастырғанда, тіпті қызығушылық тудырмайтын іздердің ашылуын да шынайы қызығушылықпен қадағалайсыз". 1938 жылдың 1 мамырындағы "The Observer" газетінде "Торкемада" (Эдвард Поуис Матерс) былай деді: "Мен тағы да Агата Кристиден жеңіліп қалдым деп мойндауым керек. Бұған ешқандай сылтау жоқ. Мен өзімді әсіресе жақсы сезініп тұрған кезімде болдым, және ең жаманы – ол соңғы ойында өзін басқа біреуге тікелей бәсекелес болатын қиындықтармен шектеді. "Нілдегі кісі өлтіру" (sic) толығымен керемет болды; "Өліммен кездесу", бұрынғы әңгімедегі күдіктінің алибиін қамтамасыз еткен кісі өлтірушінің шешімі болмаса да, математикалық тұрғыдан шамамен екі есе керемет деп санауға болады, себебі күдіктілердің саны жартысына жуық азайды. Шындығында, біздің оқиғамыз Иерусалимде басталып, қызыл гүлді қала Петрада аяқтасса да, күдік шегінделуі тұрғысынан қарға батқан шіркеуде болғанымыз жақсы. Осы тұрғыдан алғанда, Агата Кристи "Карталар үстелінде" жеңісін қайталап, Штайницті бір қатар піядалармен жеңеді". 1938 жылдың 9 мамырындағы "The Scotsman" газетінде былай делінген: "Әдеттегідей, Мисс Кристи оқырмандарымен әділ ойнайды. Шешім күтпегендей болса да, ол логикалық: іздер бар, оларды анықтап, маңыздылығын бағалауға болады. Бұл оқырманның ағаштардың арасында орманды көре алмайтынының тағы бір мысалы болуы мүмкін; бірақ ағаштар тым көп. Бұл автордың ең жақсы криминалды романы емес, бірақ "Өліммен кездесу" әлі де жеткілікті ақылды және сенімді, осы жанрдағы орташа туындылардан жоғары тұрады". The Guardian газетіндегі Э. Р. Пуншонның 1938 жылдың 27 мамырындағы шолуында: "Сюжет пен құрылымның тапқырлығы, аяқталудың күтпегендігі, кейіпкерлердің тереңдігі және фонның көркемдігі үшін "Өліммен кездесу" миссис Кристидің ең жақсы туындыларының қатарына қосылуы мүмкін" делінген. Мэри Делл 1938 жылдың 19 мамырындағы Daily Mirror газетінде былай деді: "Бұл кітапты түнгі уақытта оқуға кеңес бермеймін. Миссис Бойнтонның қатал көзі сіздің ұйқыңызды қинап, армандарыңызды қорқынышқа толы етуі мүмкін. Бұл өте қорқынышты, қанды қатыратын оқиға. Тамаша кітап". Роберт Барнард былай деп жазды: "Классикалық дәуірдегі Кристинің көрнекті мысалы, жақын Шығыс атмосферасымен және жертве ретіндегі жирендіретін аналық бейнесімен ерекшеленеді. Оның айналасындағы отбасылық шиеленістер әдеттегіден гөрі көбірек қызығушылық тудырады. Детективтік іздестіру, кімнің қайда және қашан болғанына баса назар аударуымен, сол кезеңдегі Нгайо Маршқа ұқсас, мотивациясында кейбір түсініксіздік бар, бірақ бұл оның жазған барлық туындылары сияқты тартымды және атмосфералық".
Appointment with Death is a work of detective fiction by British writer Agatha Christie, first published in the UK by the Collins Crime Club on 2 May 1938 and in the US by Dodd, Mead and Company later in the same year. The UK edition retailed at seven shillings and sixpence (7/6) and the US edition at $2.00. In The New York Times Book Review for 11 September 1938, Kay Irvin said, "Even a lesser Agatha Christie story holds its readers' attention with its skillful management of suspense. Appointment with Death is decidedly of the lesser ranks: indeed, it comes close to being the least solid and satisfactory of all the Poirot mystery tales. Its presentation of a family harried and tortured by a sadistic matriarch is shot full of psychological conversation and almost entirely deficient in plot. And yet, when the evil hearted old tyrant has been murdered at last and Poirot considers the suspects, one follows with genuine interest the unraveling of even unexciting clues." In The Observer issue of 1 May 1938, "Torquemada" (Edward Powys Mathers) said, "I have to confess I have just been beaten again by Agatha Christie. There was no excuse. I was feeling in particularly good form; and the worst of it is that she handicapped herself in the latest game with what in anyone else would be insolent severity. Murder on the Nile (sic) was entirely brilliant; Appointment with Death, while lacking the single stroke of murderer's genius which provided the alibi in the former story, must be counted mathematically nearly twice as brilliant, since the number of suspects is reduced by nearly half. Indeed, though we begin our story in Jerusalem and meet our murder in Petra, the Red Rose City, we might as well be in a snowbound vicarage as far as the limitation of suspicion is concerned. And it is in this respect that Agatha Christie repeats her Cards on the Table triumph and beats Steinitz with a single row of pawns." The Scotsman of 9 May 1938 said, "As usual, Miss Christie plays fair with her readers. While the solution comes with a shock of surprise, it is logical enough: the clues are there, one could fasten upon them and assess their importance. Perhaps it is another case of the reader being unable to see the wood for the trees; but there are so many trees. Not this author's best crime novel, Appointment with Death is yet clever enough and convincing enough to stand head and shoulders above the average work of the kind." E R Punshon of The Guardian in his review of 27 May 1938 summarised: "For ingenuity of plot and construction, unexpectedness of dénouement, subtlety of characterisation, and picturesqueness of background, Appointment with Death may take rank among the best of Mrs Christie's tales." Mary Dell in the Daily Mirror of 19 May 1938 said, "This is not a book I should recommend you to read last thing at night. The malignant eye of Mrs Boynton might haunt your sleep and make a nightmare of your dreams. It's a pretty eerily bloodcurdling tale. A grand book." Robert Barnard wrote: "Notable example of the classic era Christie, with excellent Near East setting, and the repulsive matriarch as victim. The family tensions around her are conveyed more involvingly than usual. The detection, with its emphasis on who was where and when, is a little too like Ngaio Marsh of the period, and there is some vagueness in the motivation, but this is as taut and atmospheric as any she wrote."
Басқа шығармаларға сілтеме
Романда Пуароның тағы бірнеше істері еске түсіріледі: детектив полковник Карбериге «Үстел үстіндегі карталар» оқиғасын қайта баяндайды, сондай-ақ осы істен полковник Рейс туралы да айтылады. Надин Бойнтон «Ориент экспресіндегі қырқысқан қылмыс» романының соңында Пуароны оның өзінің іс-әрекеттерімен сөйлеседі, ал Пуаро оған бұл туралы іске қатысқандардың бірі айтқан болуы мүмкін деп ұсынады. Мисс Пирс «А. Б. С. кісі өлтірулері» романы туралы да пікір білдіреді, Пуароны ұлы детектив ретінде таниды.
Сахна
Кристи 1945 жылы кітапты сол аттас пьеса ретінде бейімдеді. Бұл Кристидің романды ең радикалды түрде өңдегендерінің бірі болып табылады, ол Геркуле Пуароны оқиғадан ғана емес, сонымен қатар кісі өлтірушінің кім екенін де өзгертіп, алып тастады. Пьесада ауырған миссис Бойнтон өз-өзіне қол жұмсап, отбасы мүшелерін күдікті ету үшін бірнеше жалған іздер қалдырды, олар бір-біріне күдікпен қарап, тіпті оның өлімінен кейін де оның ықпалында қалуына үміттенеді. Бұған қоса, Кэрол Бойнтон кейіпкері алынып тасталды, Гвинера енді миссис Бойнтонның өгей қызы (туған бала емес) болды, Леди Вестхолм бұрынғы парламент депутаты болды, Мисс Пирс енді Мисс Прайс атанды, ал Алдерман Хиггс Леди Вестхолммен демалыста әңгімелесуге және пікір алмасуға қосылды.
Фильм
Роман кейіннен Пьер Устиновтың Поаро рөлінде ойнаған алты фильмнің алтыншысына бейімделді және 1988 жылы шықты. Фильм кітаптың маңызды сюжетін сақтап қалды, алайда кісі өлтіру орны Петрадан Палестинадағы археологиялық қазбалар орны – Кумранға өзгертілді. Түсірілімге Лорен Баколл, Кэрри Фишер, сэр Джон Гилгуд, Пайпер Лори, Хейли Миллс, Дженни Сигров және Дэвид Соул қатысты. Фильмде Пирс ханымның есімі Квинтон ханым деп өзгертілді, ал доктор Джерардтың кейіпкері алынып тасталды.
Америка Құрама Штаттары
Бірінші телевизиялық бейімдеу 1951 жылғы 16 қаңтарда CBS антологиялық сериясының "Қауіп" атты эпизоды ретінде көрсетілді.
Британдықтар
Роман Дэвид Сушеттің Поаро рөлімен «Агата Кристидің Поаро» сериясының он бірінші маусымына бейімделді. Сценарийді Гай Эндрюс жазды және ол Касабланкада (Махкама ду Паша бейімделуде «Хотель Константин» рөлін, ал Касба Булауане – қазба орны ретінде) және 2008 жылдың мамыр айында Мароккодағы Эль-Жадида қаласында түсірілді. Оны режиссер Эшли Пирс салды, ол бұрын «Мисс МакГинтидің өлімі» және «Үш актілік трагедия» фильмдерін де режиссерлік еткен. Түсірілімге Кристина Коул, Тим Карри, Джон Ханна, Элизабет Макговерн және Зои Бойл қатысты. Бейімделуде маңызды сюжеттік өзгерістер бар:
Миссис Бойнтон енді Леди Бойнтон, себебі ол жаңадан қосылған кейіпкер – Иоанн Крестительдің басын іздеген археолог Лорд Бойнтонға үйленді. Бұрын ол Пирс ханым болған, түрме жүйесінде жұмыс істегендігі туралы барлық мәліметтер алынып тасталған. Қосымша сюжеттік желіде Бойнтон қыздарының бірін ұрлауға тырысатын ақ құл саудагерлерінің агенті – Агнешка бауырлас бар. Леди Вестхолмның өмірі мен ниеттері мүлдем басқаша. Бұл нұсқада ол – танымал жазушы және саяхатшы Дама Силия Вестхолм, ол бастапқыда миссис Пирстің қызметшісі болған. Бір түнде қонаққа келген дәрігер Герардпен бірге болғаннан кейін ол жүкті болып, қызы Джинниден (Гиневрадан) бас тартуға мәжбүр болды. Вестхолм мен Джерард Леди Бойнтонды олардың қызына және басқа балаларға келтірген ауыртпалық үшін кек алу мақсатымен бірге өлтіруге тырысады. Сонымен қатар, балаларды зорлауда Леди Бойнтонның серіктесі болған Нэнни Тейлор да жаңа кейіпкер. Леннокс Бойнтон мен Джефферсон Коуп бір кейіпкерде біріктірілді – Лесли Джефферсон Коуп, Бойнтонның асырап алған бауыры, кейіннен оны жіберген. Надин Бойнтон мен мисс Амабель Пирс жоқ.
Француз тілі
Роман 2019 жылы француз телесериалы "Агата Кристидің кішкентай қылмыстары" эпизоды ретінде бейімделді.
Жапон тілі
Роман Жапониядағы Fuji Television телеарнасы тарапынан екі сағаттық арнайы "Ши-то-но Якусоку" (死との約束, lit. Өліммен келісім) телефильмі ретінде бейімделді, жапон нарығы үшін Christie әңгімелерінің бейімделулер сериясын жалғастырды.
Радио
Өліммен кездесуді Майкл Бэйкуэлл BBC Radio 4 үшін бейімдеді, онда Джон Моффат Пуаро рөлін сомдады.