Кіріспе
Американдық жазушы (1949 жылы туған) және заң профессоры Пол Лоуренс Берман (1949 жылы туған) – саясат және әдебиет тақырыбында жазатын американдық автор. Оның кітаптарының ішінде «Террор және либерализм» (2003 жылы New York Times-тың ең сатушы кітабы), «Зиялылардың қашуы», «Екі утопияның хикаясы», «Билік және идеалистер», сондай-ақ суреттері бар балалар кітабы «Империяға сену» бар. Ол Америка кітапханасының американдық ақындар жобасы үшін Карл Сэндбургтың «Таңдалған өлеңдері» антологиясын редакциялады. Яһуди отбасында дүниеге келген Берман Колумбия университетін бітіріп, 1973 жылы американдық тарихтан магистр дәрежесін алды. Берман көп жылдар бойы The Village Voice, кейін The New Republic басылымдарына материалдар жазды. Қазіргі таңда Tablet журналының сыншысы, Dissent журналының редакциялық алқа мүшесі және Fathom журналының кеңесші редакторы болып жұмыс істейді. Ол МакАртур және Гуггенхайм қорынан, сондай-ақ Нью-Йорк қалалық кітапханасындағы ғалымдар мен жазушылар орталығынан стипендия алған. Калифорния университетінде (Ирвин) регенттік лекторы болып жұмыс істеді, ал Нью-Йорк университетінде ерекше жазушы ретінде танылды.
the American lawyer and professor of law
Paul Lawrence Berman (born 1949) is an American writer on politics and literature. His books include Terror and Liberalism (a New York Times best seller in 2003), The Flight of the Intellectuals, A Tale of Two Utopias, Power and the Idealists, and an illustrated children's book, Make Believe Empire. He edited, among other anthologies, Carl Sandburg: Selected Poems, for the American Poets Project of the Library of America. Born to a Jewish family, Berman attended Columbia University, receiving an M. A. in American history in 1973. Berman was a longtime contributor to The Village Voice, then The New Republic. He is critic at large at Tablet, a member of the editorial board of Dissent, and an Advisory Editor at Fathom. He has been awarded fellowships from the MacArthur and Guggenheim foundations and from the Cullman Center for Scholars & Writers at the New York Public Library. He was a Regents' Lecturer at the University of California, Irvine, and a Distinguished Writer in Residence at New York University.
Тоталитаризм және қазіргі әлем
Берман «Террор және либерализм» атты еңбегінде тоталитаризм теориясын ұсынады. Оның түсіндіруінше, оң және сол жақтағы тоталитарлық қозғалыстар Еуропада Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін либералды өркениеттің жетістіктері мен сәтсіздіктеріне реакция ретінде туындады. Идеологиялар параноиялық, апокалиптикалық, утопиялық, тазалыққа құштар және, соңында, нигилистік мифологияларды тарату арқылы көзге түсті. Берманның пікірінше, тоталитарлық қозғалыстар – қол жеткізе алмайтын мақсаттарға жұмылдырылған жаппай қозғалыстар еді. Берман осы еуропалық қозғалыстардың қазіргі мұсылман әлеміне тигізген әсерін анықтауға тырысады. Ол мұсылман елдеріндегі екі негізгі тоталитарлық тенденцияны бөліп көрсетеді: баатизм және радикалдық исламизм – бір-біріне қасты қозғалыстар, олардың доктриналары, оның түсіндіруінше, өзара үйлеседі және одақтасуға мүмкіндік береді. Берман жанкештілік пен шейіттер культін тоталитаризмнің нигилистік ағынының қайта жандануы деп санайды. Берман ислам дінінің 7 ғасырда негізделгенін және радикалдық исламизмнің саяси қозғалысын ажыратады. 2010 жылдың шілдесінде ол «Уолл-стрит журналында» былай деп жазды: «Исламизм – ежелгі емес, қазіргі заманғы саяси тенденция, ол 1930 және 1940 жылдары Еуропаның фашистерімен бауырластық рухта туындады». Берманның түсіндіруінше, қазіргі либералды құндылықтарға сүйенетін сарапшылар тоталитарлық қозғалыстардың антилибералды және антирационалды сипатын анықтауда қиындықтарға тап болды. Берман осы аргументті ұсынды және «Террор және либерализмде» «рационалистік наивтілік» тұжырымына негізделген түсіндірме берді. Ол бұл аргументті «Интеллектуалдардың қашуы» еңбегінде одан әрі дамытты. Берманның идеялары Мартин Амис және Бернар Анри Леви сияқты жазушыларға әсер етті, соның нәтижесінде Ұлыбританиядағы «пост-сол» тұжырымы туралы пікірталастар қалыптасты. Амис 9/11 туралы кітабының алғашқы абзацында Берманның аргументін келтіреді, «Екінші ұшақ» (Нью-Йорк: Альфред А. Кнопф, 2008), ix бет. Левидің «American Vertigo» (NY: Random House, 2006) кітабының 269-бетіне және «The American Interest» журналындағы мақалаға қараңыз. Британдық журналист Ник Коэн терроризмге қарсы кең ауқымды соғысты қолдауға көшкенін түсіндіргенде, «Террор және либерализмді» маңызды ықпал етуші деп атады: «Мен өзімнің тұйық жолға түсіп жатқанымды түсінген жалғыз сәт – Пол Берманның «Террор және либерализм» еңбегін оқыған кезде болды. Мен жарық көрмедім, күркіреу естімедім, немесе «Эврика!» деп айқайлаған жоқмын. Егер мен бір нәрсе айқайласам, ол «О, құдай-ау!» болар еді. Мен оны кері бұрып, әлемді жаңаша көруім керек еді. Бұл жұмыс 11 қыркүйектен бері жазғандарымның барлығын қайта қарастыруды, достарым деп санаған адамдармен дауласуды және өзімді жау деп санаған адамдармен бір жақта екенімді білуді қамтиды. Бәрі Берманның арқасында». Берманның бұл тәсілі сынға түсті. «The Nation» журналының авторы Анатоль Ливен Берманды либералды «көкөріктердің философ патшасы» деп атады және оны «Буш әкімшілігінің терроризмге қарсы соғысқа қатысты көзқарасының ең қауіпті аспектісін – мұсылман әлеміндегі түбегейлі түрде ерекшеленетін элементтерді біртұтас жау лагеріне біріктіруді [қолдау] және [ақтау] үшін сынады». Берманды либералды социолог Алан Вольф және неомарксистік саяси теоретик Роберт Майстер де сынға алды.
Либералды интервенционизм және Таяу Шығыста
Берман 1999 жылы бұрынғы Югославиядағы НАТО соғысын «либералды интервенционизм» доктринасымен ақтады: бұл интервенция қауіпті халықтарды зор қанаудан құтқару және либералдық және демократиялық еркіндікті ілгерілету мақсатында жасалған. Ол 2001 жылы Ауғанстанға және 2003 жылы Иракқа жасалған шабуылдарды да осы тұрғысынан қарастырды. Иракқа шабуыл жасауға дейін ол Буш әкімшілігінің саясатын қолдаудан бас тартып, оның сәтсіздікке ұшырауы мүмкін екенін ескертті: «Біз либерализмсіз билік жүргізіп жатырмыз, ал ол билік ешқандай билік емес». Шабуыл басталғаннан кейін де ол либералды солшылдарды гуманитарлық және тоталитаризмге қарсы негіздермен соғысты қолдауға шақырды, тіпті Буш доктринасының жалпы тұжырымдамасын сынауды жалғастырды. Оның соғысқа қолдау көрсетуі және Бушқа қарсы ұстанымы кейбір адамдарды қыңырлатты, себебі ол американдық саяси спектрдің екі жағындағы адамдарды ашуға мүкіндік берді. Алайда, оның пікірі антитоталитарлық солшылдар деп аталатын саяси бағыттың көзқарастарымен сәйкес келді. Ол 2006 жылы британдық құжат – «Эустон манифестіне» қол қойған американдықтардың бірі болды. Берман кейде Франциядағы «Жаңа философтар» қозғалысымен де байланыстырылады. 2007 жылы Ирак соғысы туралы жазған мақаласында «The New York Review of Books» журналына Берман былай деп жазды: «Принцип бойынша Саддамды құлатуға келістім. Бірақ Буш осыны қалай істегеніне ешқашан келіспедім. Соғысқа дейін Буштің либералдық принциптерге немқұрайлы қарауы салдарынан бізді тік жарға қарай жетелеуі мүмкін деген қорқыныш күшейді. Осы жылдар ішінде «Мен сізге айтқанмын» деп мақтанған емеспін, және бұл мен үшін қанағаттандырарлық жайт». Израиль туралы сұхбатында Берман антисионизмнің «шынайы себебі – антисемитизм, яғни еврейлер әлемнің орталығы және демек, әлемнің барлық жамандығының орталығы» деген пікірді білдірді.
1968 жылғы ұрпақтың тарихы
Берманның "Екі утопия және билік туралы әңгімесі" мен "Идеалистер" 1968 жылғы ұрпақтың (оның өзі де осы ұрпақтың мүшесі болған) тарихының алғашқы екі бөлігі болып табылады. Ол бұл қозғалыстағы либералдық идеалдармен бірге, алаңдататын элементтер де болғанын айтады. Мысалы, 1968 жылғы белсенді, кейін Германияның Жасылдар партиясының жетекші тұлғасы және сыртқы істер министрі болған Йошка Фишер, революциялық ұяшықтардың Энтеббедегі ұшақ қадағалуына қатысқанда, осы қозғалыста антисемиттік сезімдердің бар екенін түсінді. Ұшақ қадағалаушылар жолаушыларды этникалық принцип бойынша бөліп, бір жағына еврейлерді, екінші жағына еврей емес адамдарды орналастырып, барлығын өлтіруді жоспарлаған. Сонымен қатар, Берман Бернард Кушнер сияқты маңызды тұлғалардың тағдырын да қадағалайды – ол кейін "Шекарасыз дәрігерлер" ұйымын құрастырып, 1968 жылғы ұрпақтың мүшесі ретінде адам құқықтарын жақсартуды саяси мақсаттармен байланыстырды. Кітаптың соңында Берман Ирак соғысының осы ұрпақ өкілдеріне тигізген әсерін қарастырады. Ол соғыстың қозғалысты екіге бөлгенін, көптеген адамдардың Саддам Хусейн режимінің қылмыстарын және оның билікте қалуының салдарларын жақсы түсінгенін айтады. Бірақ, олар Буш әкімшілігінің ұстанымдарына да үлкен алаңдаушылық білдірді.
Майкл Мурдың пікірлері
1986 жылы Майкл Мур «Мэтер Джонс» журналының бас редакторы болды. Бірнеше айдан кейін ол Берманның Никарагуадағы сандинистердің адам құқықтарын сынап жазған мақаласын жариялаудан бас тартқаны үшін жұмыстан шығарылды. Мур Берманның айтқандарын қате деп есептеді: «Мақала тікелей жалған және ең жаман түрде кемсітушілік. АҚШ соңғы бес жылдан бері Никарагуамен соғысқандығын одан білу қиын болар еді». Мур заңсыз босатуға қарсы сотқа жүгінді, және соттан тыс келісіммен 58 000 доллар өндіріп алды; Мур осы ақшаны өзінің алғашқы «Роджер және мен» фильміне бастапқы капитал ретінде пайдаланды. 2011 жылы Мур Берманды әзілде «нео-нудник» деп атады.