Кіріспе

Израильдік жазушы және әдеби сыншы (1926–2019)

Амалия Кахана Кармон – Израильдік автор және әдеби сыншы. Ол 2000 жылы әдебиет саласындағы Израиль сыйлығымен марапатталды.

Өмірбаян

Амалия Кахана Кармон 1926 жылы 18 қазанда Эйн Харод кибуцінде дүниеге келген. Ол бала кезінде Тель-Авивке көшіп, Герцлия еврей гимназиясында оқыды, бірақ 1948 жылғы Палестина соғысы оның оқуын үзіп тастады. Соғыста ол Пальмахтың Негев бригадасында байланыс операторы болып қызмет етті және Эйлатты басып алу туралы танымал телеграмманы жазды. Бітіргеннен кейін көп ұзамай Швейцарияға (1951-1955) және содан кейін Англияға (1955-1957) көшіп, Тель-Авивке кітапханашы және жазушы болып жұмыс істеуге қайта оралды.

Отбасы

Қахана Кармонның әкесі, Хаим Қахана (1890–1910), 1910 жылы Палестинаға көшіп келді. Палестинада ол раввиндік білім алып, техникалық механизмдерді ойлап тапты және кеңес берді. Оның анасы Сара Криспин (1903–1985), Болгарияда дүниеге келген және 1922 жылы Палестинаға көшіп кетер алдында Болгариядағы еврей мұғалімдер семинариясына қатысқан, онда ол Микве Израиль ауыл шаруашылығы мектебінде ара шаруашылығын оқыған. Криспин өмірінің қалған уақытын ара бағушы және еврей тілі мұғалімі болып өткізді. Қахана Кармонның Мириам (1929 ж.т.) деген бір кіші қарындасы болған. 1951 жылы Кахана Кармон Лондонда болған кезде, ол азаматтық инженерлік мамандығын оқыған израильдік студент Ари Кармонмен танысып, үйленді. Олардың үш баласы болды: Рая (1953 ж.т.), Иддо (1956 ж.т.) және Хаггай (1959 ж.т.) 1978 жылы ажырасу алдында. Оның жазуы осы топтардан маңызды жағынан ерекшеленді: ол ұлттық идеалдарға қарағанда жеке тұлғаға бағытталған. Бұл Кахана Кармонға басқалардың ықпалы тимегенін білдірмейді; шын мәнінде, оның жазуына Палестинадағы әйел пионерлердің күресін жазған Нехама Пухачевский (1869–1934) және әйелдердің ерлер үстемдік еткен діни еврей институттарында құрбандыққа ұшырағаны туралы жазған Девора Барон (1886–1956) әсер етті. Көптеген адамдар Кахана Кармонның жазуына Вирджиния Вульфтің әсер еткеніне сенеді, өйткені олардың ортақ лирикалық, поэтикалық стилі бар, бірақ Кахана Кармон бұл қарым-қатынас кез-келген әсерден гөрі ойдағы ұқсастыққа байланысты деп түсіндірді. Сонымен қатар, Кахана Кармонның кейіпкерлері өздерінің жынысына, сыныбына немесе нәсіліне байланысты өздерінің қоғамдарында шеттетілгендер болып табылады. Олардың кейбіреулері тіпті жыныстық және нәсілдік шекараларды да асып өтеді, мысалы «Монтифердегі жоғарыда» романында. Бұл романда Клара, қаһарманның, серігі бостандық алған қара нәсілді құл. Ол осы бостандыққа шыққан құлмен диалог арқылы саудагер ретінде тәуелсіздікке қол жеткізеді, онда екі кейіпкер де жыныстық және нәсілдік саналы. Қахана Кармон Израиль әдебиеті мен мәдениетінің феминистік сын-пікірлерін де жазды. Бұл эсселер Америкаға саяхаттан кейін шықты, онда ол жазушылардың халықаралық кездесуіне қатысты және Франц Фанонмен (1925–1961) танысты, ол нәсілдік қатынастар туралы постколониалды сын жазды. Ол сондай-ақ Симон де Бовуардың (1908–1986) гендерлік сын-пікірлеріне де сүйенді. 1995 жылы Кахана Кармон Ньюман сыйлығын алды. 1995 жылы Кахана Кармон ACUM сыйлығын алды. 1997 жылы Кахана Кармон Президент сыйлығын алды.