Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Альдернидегі нацистік концлагерь
Nazi concentration camp on Alderney
Лагерь Нордерней – Алдерни аралындағы, Ла-Манш бұғазында орналасқан нацистік концлагерь. Оның аты – Солтүстік Фризия аралдарындағы Нордерней аралының атымен аталған. Неміс Organisation Todt (OT) жоспарланған бекіністер үшін жұмысшыларды орналастыру мақсатында Алдерниде төрт еңбек лагерін салды. Лагерь Нордерней Сайде орналасқан, Лагерь Боркум Лонгис төбесінің жанында, Лагерь Силт Ла Фулердегі ескі телеграф мұнарасының маңында, ал Лагерь Хельголанд Платте Салиннің артында орналасқан. Лагерь Нордернейдің басқаруы 1943 жылдың наурыз айынан 1944 жылдың маусым айына дейін Schutzstaffel SS Baubrigade-ге берілді, содан кейін Лагерь Нордерней Гамбургтағы (Германия) Нейенгамме концлагерінің қосалқы лагеріне айналды.
Lager Norderney was a Nazi concentration camp on Alderney, in the Channel Islands, named after the East Frisian island of Norderney. The German Organisation Todt (OT) built four labour camps in Alderney to house workers for the planned fortifications. Lager Norderney located at Saye, Lager Borkum off Longis Hill, Lager Sylt near the old telegraph tower at La Foulère and Lager Helgoland, situated behind Platte Saline. the control of Lager Norderney changed from March 1943 to June 1944 when it was run by the Schutzstaffel SS Baubrigade and Lager Norderney became a subcamp of the Neuengamme concentration camp (located in Hamburg, Germany).
Алдерни лагерлері
Әрбір Альдерни лагері Фризия аралдарының бірінің атымен аталды: Саедегі Нордерни лагері, Платте Салиндегі Хельголанд лагері, Ла Фулердегі ескі телеграф мұнарасының жанындағы Сильт лагері және Импоттың жанындағы Боркум лагері. Осы лагерьлердің екеуі Ұлыбританиядағы жалғыз нацилік концлагерьлер болды, ал қалған екеуі еңбек лагерьлері еді. Лагерьлердегі жұмысшылар OT-ның мәжбүрлі еңбек бағдарламасында қолданылды, олар бункерлер, қару орналымдары, бомбалаудан қорғаныш үйлері және басқа да бетон қорғаныс құрылыстарын салуға еңбек күшін жеткізуге бағытталған. Нордерни лагерінде еуропалық (көбінесе орыс және басқа шығыс еуропалық, сондай-ақ испандық) мәжбүрлі жұмысшылар орналасқан. Нордерни және Сильт лагерлеріндегі тұтқындар құл еңбекшілер еді. Боркум және Хельголанд лагерлері "еріктілер" (Hilfswillige) еңбек лагерлері болды, және сол лагерьлердегі жұмысшылар қаталдықпен қарағанмен, Сильт және Нордерни лагерлеріндегі тұтқындарға қарағанда жақсы жағдайда болды. Боркум лагері Германиядан және Еуропаның басқа елдерінен келген техникалық мамандар мен еріктілерді қабылдады. Хельголанд лагері Ресейлік Тодт ұйымының жұмысшыларымен толы болды.
Each Alderney camp was named after one of the Frisian Islands: Lager Norderney located at Saye, Lager Helgoland at Platte Saline, Lager Sylt near the old telegraph tower at La Foulère and Lager Borkum, situated near the Impot. Two of these camps were the only Nazi concentration camps on British soil, the other two were labour camps. The labour housed in the camps were used by the OT in a forced labour programme, to supply labour to build fortifications including bunkers, gun emplacements, air raid shelters and other concrete defensive structures. Norderney camp housed European (mostly Russian and other Eastern but including Spaniard) enforced labourers. The prisoners in Lager Norderney and Lager Sylt were slave labourers. The Borkum and Helgoland camps were "volunteer" (Hilfswillige) labour camps and the labourers in those camps were treated harshly but better than the inmates at the Sylt and Norderney camps. Lager Borkum was used for German technicians and volunteers from different countries of Europe. Lager Helgoland was filled with Russian Organisation Todt workers.
Нордерни лагері
Лагерь 1942 жылдың қаңтарынан кейін OT құрылыс бөлімдерімен салынды және 1943 жылдың наурызына дейін олардың басқаруында болды. Содан кейін ол алғаш рет Саксенхаузен концлагерінің бақылауында болған, SS Баубригада I-ге берілді, кейіннен Солтүстік Германиядағы Нойенгамме лагерінің басқаруына өтті. Лагерь Нордернейдің кейбір құрылыстары бүгінге дейін сақталған, ал ол жер қазір туристерге арналған кемпинг орны. Жақын маңда лагерьден жағажайға дейін созылған туннель бар, оны нацистер баспана ретінде немесе, мүмкін, адам өлтіру орны ретінде пайдаланған деген мәлімдеме бар. 700-ден астам OT жұмысшысы Атлантикалық қабырғасын салуға көмектесу үшін Францияға жіберілмес бұрын аралда және Альдерниге баратын немесе қайтатын кемелерде қаза тапты. Нацистер Нордерней лагерін 1942 жылдың наурыз айынан бастап бұзуды бастады, ал лагерьлер 1944 жылдың маусымында Нормандияға жасалған шабуылдан кейін жабылды.
The camp was built up by the OT after January 1942 and run by them until in March 1943 when it was handed over to the Schutzstaffel SS Baubrigade I—which was first under supervision of the Sachsenhausen concentration camp; and ran under the Neuengamme camp in northern Germany. Some of the structures of Lager Norderney still remain, and the site is now a camping site for tourists. Close by is a tunnel from the camp to the beach, which is it is claimed was used by the Nazis as a shelter, or possibly as a killing site. Over 700 OT workers lost their lives in the island and in shipping traveling to or from Alderney, before the workers were transferred to France to help build the Atlantic Wall. The destruction of Norderney Camp by the Nazis began in March 1942 and the camps were closed after the Normandy invasion in June 1944.