1715 жылғы Жәкебит көтерілісіндегі шайқас: Эрскин баронның басшылығымен шотландтардың «Ескі талапкер» жариялауы, Перт қаласын алу және Шеррифмур шайқасы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1715 жылы Англияда Якобыт көтерілісінің ең жоғары нүктесінде болған шайқас.
Engagement in 1715 at the height of the Jacobite rising in England
the battle
Өмірбаян
Джон Эрскин, 6-шы Мар графы, Шотландиядағы Якобиттердің туын көтерген жетекшісі, жоғарғы таулы аймақтардың басшыларын жинап, 6 қыркүйекте Джеймс Фрэнсис Эдвард Стюартты ("Ескі талапкер") шотланд королі деп жариялады. 12 000 шамасындағы әскермен Мар Перт қаласын басып алып, солтүстік таулы аймақтың көп бөлігін бақылауға алды. Джон Кэмпбеллге, Аргиллдің 2-ші герцогына (Стирлингте орналасқан) қарсы сәтсіз шайқастардан кейін, Мар 10 қарашада толық әскерін оңтүстікке жылжытуға көндірілді. Тыңшылар Аргиллге Мардың әрекеттері туралы хабарлады, ол өзінің 4000-ға жуық әскерін Дунбланның жанындағы Шерифмюрге жеткізді. Екі әскер 1715 жылғы 13 қарашада шайқас алаңында кездесті.
John Erskine, 6th Earl of Mar, standard bearer for the Jacobite cause in Scotland, mustered Highland chiefs, and, on 6 September, declared James Francis Edward Stuart (the "Old Pretender") as King of Scots. With an army of about 12,000 men Mar proceeded to take Perth, and commanded much of the northern Highlands. Following unsuccessful skirmishes against John Campbell, 2nd Duke of Argyll (based at Stirling), Mar was eventually persuaded to lead his full army south, on 10 November. Spies informed Argyll of Mar's actions, and he moved his army of about 4,000 to Sheriffmuir, near Dunblane. The two armies met on the battlefield on 13 November 1715.
Шығындар
Якобиттер тарапынан қаза тапқан, жараланған немесе тұтқынға алынғандардың саны екі жүзден сегіз жүзге дейін болғаны айтылады, олардың ішінде Стратмор мен Кингхорнның 5-ші графы Джон Лион, Макдональд кланының Рональд кланының басшысы және тағы да бірнеше көрнекті тұлғалар болды. Джеймс Моул, Панмурдың 4-ші графы және Логидің Драммондтары жараланғандардың арасында еді. Бұл Якобыт әскерінің Перт қаласына шегінуге мәжбүр болғанын білдірді. Аргилл өзін жеңімпаз деп есептеп, осы ерлігін еске алу үшін медаль соқты. Үкімет әскерінен алты жүзден астам адам қаза тапты немесе жараланды. Арчибальд Дуглас, Форфардың 2-ші графы, олардың тарапынан қаза тапқан жалғыз беделді тұлға еді. Шабыс туралы "Шерифмюир шайқасы" атты танымал Якобыт әні жазылды. Көптеген мұндай әндердегідей, шабыс Якобыт әскерінің мәртебелі жеңісі ретінде суреттеледі. Ән 1819 жылы Джеймс Хогг жинаған, және мүмкін, оның өзі жазған.
The number killed, wounded, or captured on the side of the Jacobites has been stated to have been between two hundred and eight hundred, among whom were John Lyon, 5th Earl of Strathmore and Kinghorne, and the chief of the Clan Ranald of Clan MacDonald, and several others of distinction. James Maule, 4th Earl of Panmure, and Drummond of Logie were among the wounded. It meant that the Jacobite army had to withdraw to Perth. Argyll considered himself the victor and struck a medal to commemorate his feat. Of the government army, there were killed, and wounded, upwards of six hundred. Archibald Douglas, 2nd Earl of Forfar, was the only person of eminence killed on that side. A famous Jacobite song, "Sheriffmuir fight", was written about the battle. As with many such songs, the battle is presented as a noble victory for the Jacobite army. The song was collected by, and perhaps written by, James Hogg in 1819.
Роберт Бернс және "Шеррамуир шайқасы"
Бұл шайқас Роберт Бернстің ең танымал әндерінің бірі – «Шеррамуир шайқасы» әнінің тақырыбы болды. Ән 1787 жылы Бернс Таулы аймақтарды аралап жүргенде жазылған және алғаш рет «Шотландия музыкалық мұражайында» жарияланды, ол 1790 жылы III томда шықты. Ол «Камерондық Рант» әнімен орындалуы үшін жазылған. Бернс шайқастың кім жеңгені нақты белгісіз аяқталғанын білген, ал өлеңде екі шопанның қарама-қарсы пікірлері баяндалған. Шопандардың бірі «қызыл пальто киген жігіттер» көтерілісшілерді жеңіп, «кландарды тоғызқұбырлы дойбы сияқты қиратқандарын» қорқынышты түрде суреттейді. Екінші шопан да Якобиттердің «атты әскерді Фортқа дейін қуғандарын» сеніммен айтады, соның нәтижесінде «көптеген аң аулаған, кедей қызыл пальтолар, қорқыныштан айналып түскен» екен. Өлеңнің алғашқы жарияланған нұсқасына қанағаттанбаған Бернс оны 1790 жылдан кейін қайта жазды. Өңделген нұсқасы Бернстің өлімінен кейін оның редакторы Джеймс Керри, доктор медицинасы, «Роберт Бернстің толық поэзиялық шығармалары: Түсіндірмелер мен сөздік түсініктемелермен; және автордың өмірі» (1800) деген атпен жариялады.
The Battle was the subject of "The Battle of Sherramuir", one of the most famous songs written by Robert Burns. The song was written when Burns toured the Highlands in 1787 and was first published in the Scots Musical Museum, appearing in volume III, 1790. It was written to be sung to the "Cameronian Rant". Burns knew that the battle ended so inconclusively that it was unclear which side had won and the poem is the account of the battle by two shepherds taking contrary views. One of the shepherds believes that "the red coat lads wi' black cockades" routed the rebels, painting a fearful picture of how they managed to "hough the Clans like nine pin kyles". The other shepherd is just as convinced that the Jacobites "did pursue / The horsemen back to Forth, man" with the eventual result that " mony a huntit, poor Red coat / For fear amaist did swarf, man." Dissatisfied with the first published version of the poem, Burns re wrote it sometime after 1790. The revised version was published after Burns' death by his editor, James Currie MD in The Complete Poetical Works of Robert Burns: With Explanatory and Glossarial Notes; And a Life of the Author (1800).