Кіріспе

"Fall Out" – британдық "Түрмелік" ғылыми-фантастикалық сериясының 17-ші және соңғы бөлімі. Оны Патрик МакГухан жазды және режиссерлік етті, ол сонымен қатар түрмедегі №6 рөлін сомдады. Эпизод алғаш рет Ұлыбританияда ITV (Шотландия телеарнасы) 1968 жылғы 1 ақпанда (ал келесі күні ATV Midlands және Grampian телеарналарында көрсетілді) және алғаш рет АҚШ-та CBS телеарнасында 1968 жылғы 21 қыркүйекте эфирге шықты. Эпизод әдеттегі ұзақ кіріспе сахнасын өткіріп, түпкілікті эпизодтың – "Бір кезде" қайта көрсетілісіне орын береді. Бұл сериядағы Портмейрионға арнайы тікелей көрсетілген жалғыз эпизод. Бұл Портмейрионның архитекторы, сэр Клау Уильямс Эллиспен жасалған келісімге сәйкес, түсірілім орны серияның финалына дейін жасырын қалды. "Fall Out" атауы 1960 жылдары қоғамдық алаңдату тудырған ядролық жарылыстан кейінгі қалдықтар тақырыбын еске салады.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

"Бір кездері" фильмінде екі нөмірді жеңгеннен кейін, ол екі нөмірдің өміріне қауіп келтіргендей көрінеді, ал алты нөмір оны бірінші нөмірмен кездесуді сұрайды. Оны Бақылаушы үлкен үңгірлік камераға алып барады, онда британдық жиналыс залы, бірнеше бетперделі делегаттар бар, оларға Бақылаушы қосылады және "1" деп белгіленген механикалық көзі бар үлкен металл цилиндр бар. Алтылық өзінің үлкен, сәнді тағына отырғызылып, іс-шараларды бақылайды. Салтанатты рәсімдердің шебері ("Президент") Алтыншы санның "соңғы сынақтан" өтіп, "жеке болу құқығын" жеңіп алғанын хабарлайды, бірақ "соңғы билікті беру" рәсіміндегі мәселелер бар. Екінші нөмір қайтыс болған бөлме, оның денесі әлі де бар, камераға әкелінеді; медициналық персонал денесін тауып, оны қайта тірілтеді және Екінші нөмірге жаңа келбет береді. Екінші нөмір және қырық сегізінші нөмір – сәнді киінген жас жігіт – жиналғандарға "төңкеріс" үлгісі ретінде ұсынылады. Қырық сегізінші нөмір ынтымақтасудан бас тартады және оны ұстап алмастан бұрын жиналысты "Dem Bones" әнін шырқатуға мәжбүрлейді. Екінші нөмір де ауылға әкетіліп, механикалық көзге түкіріп, қарсылық білдіреді. Екеуі де алып кетеді. Президент Алтыншыны бүліктің үшінші түрі ретінде, бірақ құрметпен қарастырылатын "өзге калибрлі революционер" ретінде ұсынады. Алтыншы Лондондағы үйіне оралуына дайындық жүргізіліп жатқанын көреді, оған саяхаттық чектерде, қолма-қол ақшада, паспортта және үйі мен машинасының кілттерімен бірге миллион фунт беріледі. Президент Алтыншы үйіне немесе қалаған жеріне бара алады дейді, бірақ Алтыншы қалатынын және оларды басқаратынын сұрайды, өйткені оның мінез-құлқы өте үлгілі болды. Президент одан кейін Алтыншыны жиналысқа сөйлеуін сұрайды, бірақ ол әр сөйлемді "Мен" деп бастаған кезде жиналыс оны "Иә! Иә! Иә!" деп жауаптап, үнсіздікке ұрып жібереді. Алтыншы металл цилиндрдің ішінде көрсетілген. Ол екінші және қырық сегізінші санды ұстаған мөлдір түтікшелерді және үшінші бос түтікшені өткізеді, олардың әрқайсысында "Орбита" деп белгіленеді, үшінші түтікшеде нөмір жоқ. Сатыдан көтерілгенде, ол маска киген, шапан киген адамды және "1" шеңберімен белгіленген бейнелерін бақылап отырған адамды табады. Алтыншы масканы алып тастайды, оның астында горилла маскасы бар, ал оның астында, Алтыншыға ұқсас адам. Киім киген тұлға жоғарыдағы люкке қашып кетеді. Алтыншы қақпақты бекітіп, цилиндрдің "Өлім болған қыз" фильміндегідей ракета екенін біледі. Ол кері санауды бастайды, Президент пен Ассамблеяны үрейге ұшыратады және ауылды эвакуациялау туралы бұйрық беріледі. Алтыншы Екінші және Қырық сегізінші нөмірді босатып, Батлермен бірге қарулы күзетшілерді атып, Scammell Highwayman төменгі жүк тиеушісінің төсегінде екендігі анықталған қақпақ бөлмеге барады. Олар ауылдан қашып кетеді, өйткені тасталған ауылдан зымыран ұшырылады. Ровер (Ауылдың қауіпсіздігі) зымыранның отына ұшыраған кезде ауасы түсіп, жойылады ("Мен, И, И, И, И, И (Мен сені қатты ұнатамын) "). Төртіншісі Лондонға қарай барады. Қалаға жақындаған кезде Қырық сегізінші нөмір автостоппен жолға түседі, бағытына қарамай. Вестминстер сарайының жанында жүк көлігін полиция тоқтатады. Үшеуі де оны тастап, өз-өздеріне жол табады. Екінші нөмір сарайға "Пирлер" кіреберісі арқылы кіреді, ал Батлер Алтыншыны үйіне шығарып салады, онда оның Lotus 7 машинасы күтеді, ал Бірінші нөмір оның есігінде пайда болады. Алтыншы өзінің көлігінде жолға шығады, ал Батлер Алтыншының үйіне кіреді, оның есігі ауылдағы автоматты есіктер сияқты ашылады. Эпизод сериалдың алғашқы кезеңіндегі найзағай шапалағымен, сондай-ақ ашық елдік жолда Алтыншы жүргізушінің алғашқы түсірілімімен аяқталады. МакГухан соңғы сахнаның "бостандық – бұл аңыз" екенін көрсетуді мақсат еткенін және серияның соңғы қорытындысы жоқ екенін айтты, өйткені "біз тұтқын болып қала береміз". "Fall Out" сериясы алғаш рет көрсетілген кезде Ұлыбританияда үш ғана телеарна болды және сериалдың көптен күткен соңғы сериясы бұрын-соңды көрінген ең көп көрермендердің бірі болды деп мәлімделді. Финалда ауылдың шығу тегі, оның Алтыншыға қатысты ниеттері және оның отставкаға кету себептері туралы құпияларға жауап беруден қасақана аулақ болды; Ауылдың Алтыншыны неге шығаратыны туралы нақты түсініктеме де жоқ. Эпизодта Алтыншы, Екінші, Қырық сегізінші және Батлер ауылдан қашу үшін өздерін атып жатқан көрінеді; бұл ауылдағы бұрын орнатылған қарудың жоқтығы мен оның үзілмейтін қауіпсіздігіне қатаң қайшы келеді. Финалдағы Лондонға жақындықты да түсіндіруге болмайды. Бұл шоу көрермендерінің арасында ашу-ызаға ұшырады, сондықтан МакГухан елден кетіп, бірнеше күн бойы "жасынып" жүрді, өйткені қанағаттанбаған көрермендер оның үйіне шабуыл жасады. Ол өзінің ашуланудан рақаттануы шоудың хабарымен сәйкес екенін түсіндірді, "адамдар қандай да бір сезімге ие болғанша, бұл ғажап нәрсе, олар ойламай, сезінбей жүргенде ғана қауіпті жағдай туады, себебі сондай топты Гитлердің бандасына айналдыруға болады". Халықтың наразылығына баспасөз де қосылды, олар МакГухан оларға таңған "нәрестелік" нәрсеге наразылық білдірді. Кейбір адамдар МакГухан осыдан кейін Ұлыбританияда жұмыс істемеді деп мәлімдеседі, бірақ бұл рас емес, мысалы, ол Channel 4 өндірісінде "The Best of Friends" (1991) фильмінде ойнады, сондай-ақ Ұлыбританияда ішінара түсірілген "Mary, Queen of Scots" (1971) фильмінде де ойнады. Алайда, ол кейіннен американдық теледидарда жұмыс істеуге бейімделді, тіпті бірнеше жылдан кейін Columbo сериалында "Prisoner" рухындағы рөлде ойнады. 2001 жылы TV Guide "Fall Out" эпизодын "Бар Заманның 55 Үлкен Телевизиялық Эпизоды" тізіміне енгізді.

Басқа медиадағы жалғаулар

Бұл эпизодтың басқа медиада екі лицензияланған жалғасы бар, сондай-ақ оның оқиғасынан кейін жалғасатынын білдіретін біреуі де бар. «Тұтқын: Мен сан емеспін» – Томас Диштің 1969 жылғы романы осы эпизодтан кейін өтеді, онда No6 Батлерді қызметшісі ретінде алып, Лондонда тұрады, бірақ No6-ның Ауыл туралы естеліктері жойылған. Роман бұл эпизодтың естеліктерді жою процесінде болған галлюцинация екенін ұсынады. Амнезияның өзі – Ауылдың No6-ны естеліктерін қайтаруға итермелеу және оның құпияларын кездейсоқ ашу үшін жасаған қастандық. Алайда, Диштің романы Ауылдың арман, сана күйі, жалған естеліктер жиынтығы немесе виртуалды шындық симуляциясы болуы мүмкін екенін де көрсетеді. Оқырман осы теориялардың қайсысы рас екенін ойластыруға тиіс. 1988 жылғы комикстің жалғасы «Shattered Visage» бұл эпизодтың есірткіге байланысты психодрама екенін мәлімдейді, онда No2 өзінің өлімін және қайта тірілуін сахналады, ал экрандағы кадрлар алдыңғы «Бір кезде» эпизодында басталған Абсолюттік дәреже процесінің бөлігі болып табылады. Бірақ ол екі қайшы есеп береді: No2 осы эпизодта: «Бейілмейтін адам жай ғана сынды. Оқшауланған және қиын жағдайда, ол өзін No1 деп атады. Ол мойындады. Ол денесімен де, жанымен де біздікі болды. Біз жеңіске жеттік!» – дейді. Ал британдық барлау қызметінің қызметкері «Ауыл» деректерін қарап шығып: «No6 қашып құтылуға бірнеше рет әрекеттенді. Әкімшілік оны қайта-қайта тексерді. Менің түсінігімше, ол ештеңе айтпады» – деп хабарлайды. 2018 жылғы комикс мини-сериалы «Тұтқын: Белгісіздік машинасы» (Titan Comics) No6-ны көрсетпейді (әр нөмірдің мұқабасында сериядан Патрик МакГуханның суреттері болғанына қарамастан), бірақ телесериалдың оқиғасымен байланысты қазіргі заманда өтеді, сондықтан «Fall Out» оқиғаларынан кейін болған оқиға ретінде қарастырылады.