Горменгаст: Титус Гроан әуені

Кіріспе

1946 жылғы готикалық роман: Мервин Пик. «Тит-Гроан» – Мервин Пиктің 1946 жылы алғаш жарық көрген романы. Бұл «Горменгаст» сериясының бірінші кітабы.

Сюжетке кіріспе

Кітаптың оқиғасы Горменгасттың алып қамалында, құлап жатқан мұнаралар мен бүршікпен толы аулалардың кең пейзажында өтеді. Ғасырлар бойы бұл орын Гроан әулетінің мұрагерлік резиденциясы болған. Гроан әулетін Гроан графының жетпіс алтыншы титулы бар Лорд Сепулькрав басқарады. Ол – өзінің графтық міндеттеріне тігізілгендей сезінетін, бірақ оларды ешқашан сұраққа түсірмейтін мұңды адам. Оның жалғыз құтылуы – кітапханада оқу. Оның әйелі – графиня Гертруда. Ірі денелі, әсерлі, құлпынай қызыл шашы бар ол отбасына да, Горменгасттың қалған тұрғындарына да назар бөлмейді. Оның орнына ол уақытын өзінің жатын бөлмесінде немесе таңдалған жерлерде, оның сүйіспеншілігін ғана тартатын құстар мен ақ мысықтарының қосылуында өткізеді. Олардың қызы – 15 жасар Фуксия Гроан, оған оңай ренжітілетін Нанни Слаг қарасады. Өзіне бейім, балағат және ойсыз болса да, ол сонымен қатар импульсивті, қиялдаушы және кейде қатты сүйіспеншілікке ие. Қамалдың оңтүстік қанатында Сепулькравтың бірдей егіз әпкелері Кора мен Кларис Гроан орналасқан, олар әрқашан күлгін түс киіп жүреді. Екеуі де жастық шағында эпилепсиялық ұстамалардан зардап шеккен, соның салдарынан олардың сол қолдары мен аяқтары "дәл келмейді". Олардың мінез-құлқы да бірдей, ақыл-ойы жеткіліксіз, зиялылық деңгейі төмен. Екеуі де саяси билікке құмар және Гертрудаға ащы ренжіді, өйткені ол оларды Горменгаст иерархиясындағы лайықты орнынан және оның істеріне қатысу мүмкіндігінен айырды деп санайды. Бұл билікке деген құштарлық, олардың жалпы білімсіздігімен бірге, Стирпайкқа оларды билікке жету жолында оңай басқаруға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, қамалдың өмірі үшін Лорд Сепулькравтың жеке қызметшісі Флей мырза да маңызды, ол Горменгаст ережелерін қатаң сақтауға сенеді. Романның басында Горменгасттың тоқыраған қоғамына екі өзгеріс агенті енгізіледі. Бірінші катализатор – Лорд Сепулькравтың мұрагері Титус Гроанның дүниеге келуі, ол ғасырлар бойы қамалдың барлық деңгейлерінде, асханалардан бастап Горменгасттың жоғарғы бөлігіндегі Жарқын ою-өрнектер залына дейін сақталып келген күнделікті рәсімдерді бұзады. Ол сюжеттің басты кейіпкері және маңызды бөлігі болса да, Титус өмірінің алғашқы екі жылында нәресте ретінде сирек көрінеді. Екіншісі – Стирпайк, ас үйдің амбициялы жігіті, Титус Гроанның сюжетін дамытатын күш. Лорд Титустың тууы тойланатын кезде ас үйден қашуы Горменгаст қоғамына өзгеріс әкеледі. Стирпайк өрлеуімен Макиавеллилікке ұқсайды, бірақ ол сонымен қатар сүйкімді және кейде тіпті абыройлы болып көрінеді.

The book is set in the huge castle of Gormenghast, a vast landscape of crumbling towers and ivy filled quadrangles that has for centuries been the hereditary residence of the Groan family and with them a legion of servants. The Groan family is headed by Lord Sepulchrave, the seventy sixth Earl of Groan. He is a melancholy man who feels shackled by his duties as Earl, although he never questions them. His only escape is reading in his library. His wife is the Countess Gertrude. Large and imposing, with dark red hair, she pays no attention to her family or to the rest of Gormenghast. Instead, she spends her time either in her bedroom or in walking selected areas, in the company of a legion of birds and her white cats that alone command her affections. Their daughter is 15 year old Fuchsia Groan, attended to by the easily upset Nannie Slagg. Self absorbed, childish and thoughtless, she is also impulsive, imaginative and at times fiercely affectionate. Sequestered in the south wing of the castle are Sepulchrave's identical twin sisters Cora and Clarice Groan, notable for always being dressed in purple. Both suffered from epileptic fits in their youth, as a result of which their left arms and legs are "rather starved". They have the same vague and vacant personalities, lacking intelligence to the point of intellectual disability. Both crave political power and bitterly resent Gertrude, believing that she robbed them of their rightful place in the hierarchy of Gormenghast and of any involvement in its affairs. This desire for power, along with their general ignorance, allows for them to be easily manipulated by Steerpike in his quest for authority. Also important to the life of the castle is Lord Sepulchrave's personal servant, Mr. Flay, who believes in strictly adhering to the rules of Gormenghast. At the beginning of the novel, two agents of change are introduced into the stagnant society of Gormenghast. The first catalyst is the birth of Titus Groan, the heir to Lord Sepulchrave, which interrupts the centuries old daily rituals which are practiced at all levels of the castle's society, from the kitchens to the Hall of Bright Carvings in Gormenghast's upper reaches. Though he is the title character and integral to the plot, Titus appears only infrequently as an infant during his first two years of life. The second is Steerpike, a ruthlessly ambitious kitchen boy, whose rise to power drives the plot of Titus Groan. His escape from the kitchen during the castle's celebration of Lord Titus' birth introduces change into the stultified Gormenghast society. Steerpike is Machiavellian in his rise, but he can also appear charming and sometimes even noble.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Роман басталады, әміршіл және ритуалдарға адал қызметші Флей мырза, Горменгаст қамалының шалғай бөлігінде жаңа мұрагердің дүниеге келгенін біреуге жеткізуге тырысады. Ол ақпаратты «Жарқын мүсіндер залының» кураторы Роткод мырзаға жеткізеді, ол кіріспе және соңғы сахналардағы маңызды тұлға. Лорд Сепулькрав, Гроан графы және Горменгасттың монархиялық билеушісі, және оның әйелі, графня Гертруданың ұлы дүниеге келеді. Оған Титус деп ат қойылады және бейжай анасы Нэнни Слаггке тапсырылады. Нэнни Слагг – қарт, ақыл-есі шағылысқан әйел, ол Гроан балаларына күтімші және аналық бейне. Ол көбінесе өзіне сенімсіз, бірақ Гроан үйінің мұрагерін тәрбиелеуден туындайтын шағын билікке риза. Оның бірінші міндеті – Горменгаст қабырғаларының сыртындағы «Жарқын мүсіншілердің» үйіне барып, Титусқа баланы күтуге әйел таңдау. Кеда, қадірлі мүсіншінің жесірі, ол жақында күйеуінен және баласынан айырылған, бұл рөлді өз еркімен атқаруға келіседі. Кеда біраз уақытқа қамалға келіп, Титусты тәрбиелеуге көмектеседі. Кейін ол қамалдан шығып, бұрынғы екі күйеушісінің бірінен жүкті болады. Күйеушілер оның қолы үшін жекпе-жекке түсіп, бір-бірін өлтіреді. Титустың туған күнінде он жеті жасар амбициялы ас үй баласы Стирпайк ас үйден және семіз, қатыгез ас үй шефі Абиата Свелтерден қашып құтылады. Лорд Сепулькравтың бас қызметшісі Флей мырза (Свелтердің өлім жауы), қамалдың ішінде жоғалған Стирпайкқа келіп, оны қамал арқылы (оның көп бөлігінде адам тұрмайды) граф пен графшаның жатақханасының сыртындағы бөлмеге алып келеді. Мұнда Стирпайк Гроан отбасына тыңдап алуға мүмкіндік алады. Оны сол жерге жеткізгеніне қарамастан, адал Флей Стирпайктің тыңдауына ашуланып, оны кішкентай бөлмеге қамап қояды. Алайда Стирпайк терезеден қашып құтылады, өмірін қауіпке тігеді. Ол Горменгасттың шатырлары мен мұнараларына көтеріліп, сол жерден билікке қадам баса бастайды. Жиырма төрт сағат бойы үлкен қамалдың үстінен көтеріліп, кіру жолын іздегеннен кейін, Стирпайк терезе арқылы леди Фуксия Гроанның құпия шатырына кіреді. Фуксия, ұзақ уақыт бойы жалғыз болған, тек өзіне ғана арналған кең шатыр кеңістігіне үлкен қызығушылық танытады, алғашқыда оның кіруінен қорқып, ашуланады. Ол оның нағыз ақылдылығын сезіп, оның назарын өзіне аудару үшін әсем қойылым қояды. Ол – Стирпайк өзінің айлакерлігін пайдаланып, алғашқы патшалық тұлға. Біраз уақыттан кейін Стирпайк Фуксияны доктор Прунескуаллордың үйіне ертіп барады және біраз уақытқа оның шәкірті болады. Доктор Альфред Прунескуаллор – қамалдың дәрігері, оқырмандар оның актер Эрнест Тезигерге негізделгенін болжайды, бірақ бұл расталмаған. Ол – жоғары дауысты күлкісі және келеңсіз әзілдері бар ерекше тұлға, оны қамалдың ақыл-есі кем тұрғындарына қолданады. Оның тілі қышқыл болғанымен, ол өте мейірімді және қамқор адам, сондай-ақ Фуксия мен Титусты жақсы көреді. Ол өзінің әпкесі Ирма Прунескуаллормен бірге тұрады. Ол әдемі емес, бірақ тым мақтанқор. Ол ер адамдардың сүйіспеншілігіне ие болғысы келеді. Осы жағдайда Стирпайк Гроан отбасының мүшелерімен, әсіресе Лорд Сепулькравтың егіз әпкелері Кора мен Кларис Гроанмен тығыз байланыста болады. Әпкелер өте ақылды емес, билікке құмар және ренішті, графня Гертруда оларға лайықты орынды иеленгенін сендіреді.

The novel begins as the imperious and ritual driven servant Mr. Flay seeks to inform someone new of the birth of an heir to the House of Groan in a remote part of the sprawling castle of Gormenghast. He relays the information to the curator of the Hall of the Bright Carvings, Mr Rottcodd, notable for being the focal character in the first and last scenes. A son is born to Lord Sepulchrave, Earl of Groan and monarchical ruler of Gormenghast, and his wife, Countess Gertrude. He is named Titus and entrusted to Nannie Slagg by his indifferent mother. Nannie Slagg is an elderly, somewhat senile woman who serves as the nurse and mother figure for the Groan children. She is often unsure of herself, but relishes the small bit of power that comes with raising the heir to the house of Groan. Her first duty is to go to the dwellings of the Bright Carvers just outside the walls of Gormenghast to choose a wet nurse for Titus. Keda, the widow of a well respected Carver who has recently lost a child from her late husband, volunteers to take on the role. Keda comes to live in the castle for a time helping to raise Titus. Later, she leaves the castle walls and is impregnated by one of her previous two suitors. The suitors promptly kill each other in a duel for her hand in marriage. On the same day as Titus' birth, an ambitious kitchen boy of seventeen by the name of Steerpike escapes from the kitchens and the obese, sadistic chef, Abiatha Swelter. Lord Sepulchrave's chief servant, Mr. Flay (Swelter's archenemy), comes upon Steerpike who has become lost in the confines of the castle, and takes him through the castle (large parts of which are uninhabited) to a room outside the quarters of the Earl and the Countess. Here, Steerpike takes the opportunity to spy on the Groan family. Despite having led him there, the fiercely loyal Flay is angered by Steerpike's eavesdropping and locks him in a small room. Steerpike, however, escapes out of a window, risking his life above a sheer drop. He manages to climb up onto the roofs and towers of Gormenghast, and from there begins his rise to power. After spending twenty four hours clambering over the enormous castle searching for a means to enter, Steerpike manages to climb in through a window into the secret attic of Lady Fuchsia Groan. Fuchsia, who has a great affinity to the large area of long abandoned attic space she has had all to herself, is at first appalled and outraged by his entry. He senses the importance of her naivety and seizes her attention by putting on an elaborate performance. She is the first of the royal characters on whom Steerpike will use his cunning to exploit. A while later, Steerpike accompanies Fuchsia to the house of Dr. Prunesquallor, and becomes his apprentice for a while. Dr. Alfred Prunesquallor is the castle's resident physician whom readers have theorised is perhaps based on the actor Ernest Thesiger, although this is unconfirmed. He is an eccentric individual with a high pitched laugh and a grandiose wit which he uses on the castle's less intelligent inhabitants. Despite his acid tongue, he is an extremely kind and caring man who also is greatly fond of Fuchsia and Titus. He lives with his sister Irma Prunesquallor. Though she is anything but pretty, she is considerably vain. She desperately desires to be admired and loved by men. In this position, Steerpike is able to come into even closer contact with members of the Groan family, in particular Lord Sepulchrave's twin sisters, Cora and Clarice Groan. The sisters are not very bright and are power hungry and resentful, believing that Countess Gertrude holds the position that they rightfully deserve.

Кітапхананы өртеп жіберу

Стирпайк егіздердің амбициясын өз мақсатына пайдалануды шешеді. Ол оларға билік пен ықпал уәде етеді және оларды Сепулькравтың сүйікті кітапханасын өртеп, өз мақсаттарына жетуге болатынына сендіреді. Стирпайк өртеу әрекетіне мұқият дайындалады. Ол өрттеуді бүкіл Groan отбасы мен олардың ең маңызды қызметшілері кітапханада отбасылық жиналыс кезінде ұйымдастырады (Стирпайк егіздерге оларды да шақырғанын айтпай, Сепулькрав пен Гертрудаға деген ызасын күшейтеді). Ол қашып кетуді болдырмау үшін есіктерді бұғаттауды, содан кейін терезе арқылы кіріп, ішіндегі барлық адамды оттан құтқаруды, кейде қаһарман ретінде көрініп, өз позициясын нығайтып, өзіне қамалда көбірек билік беруді жоспарлайды. Барлығы жоспар бойынша өтеді: бүкіл Groan отбасы (конл мен оның мұрагері) және бірден басқа барлық қызметшілер сақталады. Бұрынғы рәсімдер шебері Ащы шаң түтін жұтып, өледі, кітапханадағы барлық кітаптар өртеніп кетеді. Бұл Сепулкрайвке үлкен соққы болды, ол әдеттегідей меланхоликалық адам еді, оған кітапхана оның бірқалыпты өміріндегі жалғыз қуаныш болды, оған күн сайын, апта сайын, ай сайын және жыл сайын тиісті уақытта орындауы керек ырым-жырымдық міндеттер билік етті. Стирпайк Сурдуст қайтыс болғаннан кейін Ритуалдың шебері (Горменгасттағы өте беделді жұмыс) болуға үміттенді, бірақ атақ, қалада көптеген нәрселер сияқты, тұқым қуалайтын, сондықтан Сурдусттың жетпіс төрт жасар ұлы Барквентинге беріледі, ол алпыс жыл бойы қамалдың шалғай бөлігінде мүлдем ұмытылып өмір сүрді. Ол бір аяғы ақсаған, сұмдық, және өте кіршік. Барквентин - тек Горменгасттың заңдары мен дәстүрлерін ғана ұстанатын, жалған адамгершілікке бейім жан. Жалыннан кейінгі апталарда Лорд Сепулкрав ақылдан тайып, ол қамалдың ең биік мұнарасы Флинт мұнарасында тұратын Өлім құсқұйрықтарының бірі екеніне сенуде.

Steerpike manages to use the twins' ambition for his own ends. He promises them power and influence, and convinces them that they could achieve their goal by burning down Sepulchrave's beloved library. Steerpike prepares meticulously for the act of arson. He arranges for the burning to happen when the entire Groan family and their most important servants are inside the library for a family gathering (Steerpike intentionally failed to tell the twins that they were invited as well, strengthening their feeling of bitterness towards Sepulchrave and Gertrude). He intends to lock the doors to prevent an escape, and then come through the window and save everyone inside from the fire, appearing as a hero and possibly strengthening his position and granting him more power in the castle. Everything goes according to plan: the entire Groan family (including the Earl and his heir) and all but one of the retainers are saved. Sourdust, the old Master of Ceremonies, dies of smoke inhalation and all the books in the library are destroyed in the flames. This comes as a great blow to Sepulchrave, a rather melancholic man, to whom the library was the only joy in his otherwise monotonous life, dominated by the ritualistic duties he must perform every day, every week, every month and every year at appropriate times. Steerpike hoped to become Master of Ritual (a very prestigious job in Gormenghast) after Sourdust died, but the title, like so many things in the castle, is hereditary, and so goes to Sourdust's seventy four year old son Barquentine, who has lived almost completely forgotten in a remote part of the castle for sixty years. He is lame in his one leg, hideous, and unbelievably dirty. Barquentine is a consummate misanthrope who only cares for the laws and traditions of Gormenghast. During the weeks following the burning, Lord Sepulchrave becomes increasingly insane, starting to believe that he is one of the Death Owls living in the Tower of Flints, the tallest tower in the castle.

Флейк пен Светтер

Флей Свелтердің оны өлтіруге ниетті екенін біледі. Флей Титустың тойына дейін оны тізбекпен бетінен ұрып, өзара жек көруді өш алу үшін өлтіру жоспарына айналдырды. Флей Свелтердің үлкен пышақпен соққы жаттығуын байқап, өзін шабуылға дайындап, егер Свелтер оны қожайынының есігі алдында ұйықтағанда өлтіруге тырысса, қорғану үшін қылыш алады. Бірақ оқиға басқаша орын алады: Стирпайк, енді егіздердің толық уақытты қызметшісі, доктор Прунескуаллордың қызметінен кеткеннен кейін, Сепулкравың есілдігін әзілмен еліктеп, Флейді ашуландырады. Флей өзін ұстай алмай, графшаның ақ мысығын Стирпайкқа лақтырады. Сол сәтте графша бөлмеге кіріп, сүйікті мысығына жасалған зұлымдықтан кейін Флейді дереу Горменгасттан қуады. Флей қамалдан тыс жерде қалай өмір сүруді үйренуге мәжбүр болады және жақын орман мен Горменгаст тауында әртүрлі паналау орындарын құрады. Қалаға деген қатты байланысы мен Стирпайкты күзету және Титусты қорғау қажеттілігін сезінген Флей түнде Горменгастқа жасырын оралады. Титустың бірінші туған күнінен кейін төрт күн өткен соң, Флей Свелтерді ет кескішімен қамал ішінде жүргенін көреді. Свелтер Флейдің қуғынға ұшырағанын білмейді және оның әдеттегідей ұйықтаған жерінде ұйықтағанын күтеді. Флей оның соңынан Сепулкравың есігіне дейін барады, онда Свелтер Флейдің жоқ екенін біледі және оның соңынан ергенін жақсы түсінеді. Флей Свелтерді Арапалар залына (қазірде есінен танып, ұйықтаған Сепулкравың пайдаланып) шақырады, содан кейін олар ұзақ дуэль жасайды. Ақырында Флей Свелтерді өлтіреді. Лорд Сепулкравың оқиға орнына келіп, Свелтердің денесін Флинт мұнарасына апаруды шешеді. Сепулкравың денесін мұнараға көтеріп әкелуге көмектескеннен кейін, Флейге сол жерде тұруға бұйырылады. Ашулы граф қайта туу туралы сөздер айтып, Флеймен қоштасады, содан кейін денесін мұнараға өзі сүйреп апарып, аштықтан өлген Өлім бүркіттерінің шабуылына ұшырайды, сонымен қатар Свелтердің денесі де желінеді. Граф пен бас аспаздың жоғалуынан кейін (қуылған Флей осы оқиға туралы ешкімге айта алмайды), Стирпайк оларды іздеуге жетекшілік етеді. Әрине, олардың денелері табылмайды, бірақ Стирпайк қамалдың барлық бөлмелерін жақсы біледі. Флей тауларда өмір сүреді, өзіне екі үңгір және сарай салып, оқшау өмір сүреді, бірақ табиғатты зерттеуші ретінде шебер болады. Кейін ол Кеданың өзін-өзі өлтіруіне куә болады. Бастапқыда көптеген кейіпкерлердің бірі ғана болған Кеданың оқиғасы қамалдан тыс әлемді көрсетеді, ал оның таңдаулары, саяхаты және шешімі оқиғаның ең сезімтал бөліктерінің бірі болып табылады.

Flay learns that Swelter intends to kill him. Flay had hit him across the face with a chain before Titus’ christening, escalating a mutual loathing into plans for vengeful murder. Flay observes Swelter practising the blow with a large cleaver, and so prepares himself for an attack, acquiring a sword for his protection, in case Swelter should ever attempt to murder him while he is sleeping in front of his master's door. Things happen differently though: Steerpike, now a full time retainer of the twins, having quit Doctor Prunesquallor's service, angers Flay by sarcastically imitating Sepulchrave's madness. Flay loses control and hurls one of the countess's white cats at Steerpike. At that moment, the Countess enters the room, and seeing that one of her beloved cats has been abused, immediately banishes Flay from Gormenghast. Flay is forced to learn how to survive outside the castle, and he sets up various homes in the nearby forest and on Gormenghast Mountain. Having a strong attachment to the castle, and feeling a need to watch over Steerpike and to protect Titus, Flay returns secretly to Gormenghast during the night. Four nights after Titus’ first birthday, Flay finds Swelter wandering the castle with a meat cleaver. Swelter does not know of Flay's banishment, and expects him to be sleeping where he has always slept up until now. Flay follows him to just outside Sepulchrave's door, where Swelter discovers that Flay is not there, and soon realizes that he has been followed. Flay lures Swelter to the Hall of Spiders (making use of the fact that Sepulchrave—who is by now quite insane—is sleepwalking), and there they fight a long duel. Eventually, Flay kills Swelter. Lord Sepulchrave arrives on the scene, and decides that Swelter's body should be taken to the Tower of Flints. After helping Sepulchrave carry the body to the tower, Flay is ordered to stay where he is. The mad Earl babbles about possible reincarnation, bids Flay farewell, and then drags the body into the tower by himself and is attacked and eaten by the starved Death Owls, along with Swelter's remains. After the disappearance of the Earl and the chief cook (the exiled Flay is not able to tell anyone what has happened), Steerpike leads a search for them. Naturally, their remains are not found, but Steerpike is able to gain a good knowledge of all the rooms in the castle. Flay lives in the mountains, making two caves and a shed for himself—living in seclusion but adept as a naturalist. He later witnesses Keda's suicide as she throws herself off a ledge. Initially just one of a number of minor background characters, Keda's story shows some of the world outside the castle, and her choices, journey and resolution are among the most emotive parts of the story.

Ерлдің

Сепулькравтың жоғалып кеткенінен тоғыз күн өткен соң, Стирпайк Барквентинмен сөйлеседі. Салтанатты рәсімдер шебері Стирпайкқа Титус енді бір жаста болғанына қарамастан, Гроан графы болады деп хабарлайды. Сонымен қатар, Барквентиннің баласы болмағандықтан, ол Стирпайкке өзінің көмекшісі және оның орнына мұрагер болады деген лауазымды береді. Салтанатты шебердің шәкірті ретінде Стирпайк қаладағы беделді және тұрақты қызметке ие болып, енді оның ішкі құрылысын зерттей алады. Стирпайк Кора мен Кларисаның немқұрайлы болуынан қорқады, олар Сепулькравтың кітапханасын өртеп жіберуге оны көндіргенін басқаларға айтуы мүмкін деп ойлайды. Стирпайк Өлім кейпінде киініп, егер олар от туралы ешқашан сөйлемесе, олардың өліміне себеп болатынын есімдеріне салады. Осы кезде Стирпайк Горменгаст істеріне елеулі ықпал етеді, тіпті ол әлі де мойындалған билік тұлғасы болмаса да. Ол әлі де өз жұмысын істеу үшін адамдарға әсер етуі керек. Дегенмен, графша да, доктор Прунескуаллор да болған оқиғаларға алаңдап, Стирпайктің күрт өркендеуіне мазасыздық білдіреді. Бірақ ешқайсысы да Стирпайкті трагедиялық оқиғалардың себебі деп санамайды, өйткені ол кітапханадағы өрттен оларды құтқарушы болған еді. Одан кейін "Графтық тағайындау" рәсімі өтеді, және жас Титус ресми түрде Горменгаст графы болады. Жақын жердегі көлде өткен аса күрделі салтанатта кішкентай Титус өзінің мәртебесінің қасиетті белгілерін – тас пен жиде бұтағын көтеріп ұстайды, бірақ көрермендердің үрейіне олардың екеуін де бірден көлге тастап жібереді. Көріністе тек Титус пен Кеданың аты-жөні белгісіз баласының дауысы естіледі, ал көлдің арғы жағында жарқын оюшылармен бірге бала алмастырған ата-анасы бар.

Басқа кішігірім кейіпкерлер

Роткодд: Жарық оюлар залының кураторы және сериядағы алғашқы таныстырылған кейіпкер. Роткодд қамал ішінде усақ-айдақ өмір сүріп, көбінесе ешкіммен сөйлеспейді, ал сағат жетіде мүсіндерді шаңдатып тазаламаса, әдетте терезе жанындағы гамақта ұйықтап жатады. Флей Титтің дүниеге келгенін біреуге айтуға мұқтаж болып, Роткоддты таңдайды, себебі ол қамал өмірінен мүлдем оқшауланған, сондықтан жаңалықты естімеген жалғыз адам. Кітап соңында да Роткодд бейнеленеді, ол терезенің артынан Титустың Ерлігінен қайтып келе жатқан қамал тұрғындарының бәрін көреді. Ол ұмытылғандықтан, одан басқалардың бәрі шақырылған. Пентакост: Бұрын Сыртқы Тұрғындардың бірі болған, бірақ кейін сарайдың бас бағбанына дейін өскен. Ақын: Тек кәсіби атымен ғана таныс, Ақын қамал ішіндегі рәсімдерде маңызды рөл атқарады. Ол "мұңды мұхиттай терең әрі ерекше" дауысы мен үшбұрыш тәрізді басы бар деп сипатталады. Лорд Сепулькравемен әңгімелесіп, оның қызығушылығын тудыра алатын жалғыз адам ол. Стерпайк шатырлар арқылы саяхат жасағанда оны кездестіреді, ол терезеден өзіне өлең оқып жатады. Өзінің естілгенін түсінген Ақын қатты ашуланып, терезесін жабуға тырысады. Рантель мен Брейгон: Кеданың сүйіскендері, олардың арасындағы бәсекелестік түнгі жекпе-жектен кейін өлімге алып келеді. Жақсы Ойшылар немесе Саздықтар: Горменгаст қамалының қабырғаларына жапсарлас және сыртында орналасқан кең Саздық ауылының мұрагерлік халқы, олар ағаш ою өнерімен танымал. Олардың ең әдемі туындылары Жарық Ойлар Залында қойылған. Спрингер, Спуртер және Враттл: Асхана ұлдары. Свелтердің үш көмекшісі, Титустың салтанатты таңғы асын дайындауда. Уренпатч және Флайкрейк: Асхана ұлдары. Свелтер олардың бір-бірімен дауласуын және Свелтердің үнсіздік туралы қатаң бұйрығын бұзуын жазалау мүмкіндігіне қуанады. Сұр Тазалаушылар: Ұлы Асхананың мұрагерлік тазалаушылары. Қарлы: Ғалым, тек "Қарлы" деп танылады. Ол Кеданың жабайы даладағы саяхатынан кейін қалпына келуіне көмектеседі. Жаман Иісті Қарлы Әйел: Клариса және Кора ханымдардың жалғыз қызметшісі. Стерпайк оны Клариса мен Кора ханымдардың мәртебесінің қаншалықты төмендегенін көрсету үшін мысал ретінде пайдаланады, осылайша оларды өзінің ықпалына алады. Пеллет: Прунескуэллдер үйінің қызметшісі. Ол Ирма Прунескуэллдің ықпалымен Стерпайкпен ауыстырылады. Шраттл: Қару жасаушы. Жырқырау қару-жарағының кілті тек оның ғана қолында.

Rottcodd: The curator of the Hall of the Bright Carvings and the first character introduced in the series. Rottcodd lives the life of a recluse in the castle, rarely speaking to anyone and, when not dusting the statues at exactly seven o'clock, is usually sleeping in his hammock by the windowside. Flay feels the need to tell someone of the birth of Titus, and chooses Rottcodd, who is so cut off from the life of the castle that he is the only person left who has not heard the news. The book also ends with Rottcodd as he looks out the window at the entire population of the castle returning from Titus' Earling. Everyone had been invited except for him, as he had been forgotten. Pentecost: Pentecost was one of the Outer Dwellers once, but worked himself up to become the head gardener of the palace. The Poet: Known only by his professional name, the Poet holds a relatively important function of ritual in the castle. He is described as having a wedge shaped head and a voice "as strange and deep as a lugubrious ocean". He is said to be the only person who can hold Lord Sepulchrave's interest in conversation. Steerpike comes across him on his journey across the rooftops, reciting a poem to himself out of his window. Upon realising that he has been overheard, the Poet wildly over reacts, and tries to block up his window. Rantel and Braigon: Keda's lovers, whose rivalry eventually leads to their death in a nighttime duel. Bright Carvers or Mud Dwellers: Hereditary population of the extensive Mud Village situated up against and outside the walls of Gormenghast Castle, who are famed for their skill in woodcarving. Their finest carvings are displayed in the Hall of the Bright Carvings. Springers, Spurter and Wrattle: Kitchen boys. Three of Swelter's helpers in the preparation of the Ceremonial Breakfast for Titus. Wrenpatch and Flycrake: Kitchen boys. Swelter relishes the prospect of punishing them for arguing with each other, violating Swelter's strict orders for silence. Grey Scrubbers: Hereditary cleaners of the Great Kitchen. Old Man: Hermit, only known as "Old Man". He cares for Keda as she recovers from the rigours of her travels in the wilds. Smelly Old Woman: The Ladies Clarice and Cora's only servant. Used by Steerpike as an example of just how low the status of the Ladies Clarice and Cora has fallen as he draws them into his power. Pellet: Servant in the Prunesquallors' household. He is replaced by Steerpike at the instigation of Irma Prunesquallor. Shrattle: Armourer. Holds the only key to Groan armoury.

Бейімделулер

1984 жылы BBC Radio 4 Брайан Сибли бейімдеген және Стингті Стирпайк, ал Фредди Джонсты Суретші (баяндаушы) рөлінде сомдаған «Титус Гроан» мен «Горменгаст» негізінде екі 90 минуттық пьесаны эфирге шығарды. Екі пьесаның 160 минуттық біршама қысқартылған жинағы, «Титус Горменгасттың ыңқылдары» деген атаумен 1992 жылғы Рождество күні көрсетілді. BBC 7 2003 жылдың 21 және 28 қыркүйегінде түпнұсқалық нұсқаларын қайтадан эфирге шығарды. 2000 жылы BBC және PBS станциясы WGBH (Бостон) трилогияның алғашқы екі кітабы негізінде «Горменгаст» атты телесериалды жасады. 2011 жылы Брайан Сибли осы әңгімені тағы да бейімдеді, осы жолы ол BBC Radio 4 арнасында 2011 жылдың 10 шілдесінен бастап «Классикалық сериал» ретінде бір сағаттық алты бөлімнен тұратын сериал ретінде көрсетілді. Сериал «Титус Гроан тарихы» деп аталды және Мервин Пик жазған романдар мен оның әйелі Мэйв Гилмор жазған «Титус оянады» соңғы томын қамтыды. Люк Тредауэй Титус, Дэвид Уорнер Суретші, ал Карл Прекопп Стирпайк рөлінде ойнады. Сондай-ақ, Пол Рис, Миранда Ричардсон, Джеймс Флит, Тамсин Грейг, Фенелла Вулгар, Адриан Скарборо және Марк Бентон сынды актерлер де қатысты. «Титус Гроан» пьесасының сахналық қойылымдары болды, соңғысы Blackshaw театр компаниясының қойылымы еді және 2012 жылдың сәуірінде Лондонның Ковент-Гардендегі Актерлер шіркеуінде дебют жасады.