Кіріспе

Нейроэндокриндік ісіктің баяу өсетін түрі.

Карциноид (сондай-ақ карциноидтық ісік) – нейроэндокриндік жүйенің жасушаларынан пайда болатын, баяу өсетін нейроэндокриндік ісіктің түрі. Кейбір жағдайларда метастаздар пайда болуы мүмкін. Орташа ішектегі (жежуном, илеум, апендикс және цекум) карциноидтық ісіктер карциноидты синдроммен байланысты. Кейде карциноидтар паранеопластикалық синдромдарды тудырады, бұл жақсы дифференциацияланған карциноидтардан серотонин және басқа да вазоактивті заттардың бөлінуімен сипатталады. Нейроэндокриндік паранеопластикалық синдром функционалдық пептидтердің, гормондардың, цитокиндердің, өсу факторларының және/немесе ісіктік тіндер мен қалыпты тіндер арасындағы иммундық өзара әрекеттесудің ісіктік секрециясын қамтиды, нәтижесінде клиникалық белгілер мен симптомдардың синдромы пайда болады. Карциноидтық ісіктер апендикстің ең көп кездесетін қатерлі ісігі, бірақ олар көбінесе жұқа ішекпен байланысты, сондай-ақ тік ішек пен асқазанда да кездеседі. Олар бауырда өсе алады, бірақ мұндай жағдай көбінесе организмнің басқа бөліктерінен метастаздық аурудың көрінісі болып табылады. Олардың өсу қарқыны көптеген қатерлі ісіктерге қарағанда өте баяу. Нейроэндокриндік ісіктермен ауыратын барлық науқастардың орташа диагноз қойылған жасы – 63 жас.

Асқазан-ішек

Карциноидтық ісіктер – асқазан-ішек трактісінің бойындағы ентерохромаффиндік жасушалардан пайда болатын апудомалар. Карциноидтық ісіктердің екі үшін бір бөлігінен астамы асқазан-ішек жолында табылады.

Өкпе

Карциноидтық ісіктер өкпеде де табылады.

Басқа ошақтар мен метастаздар

Карциноид метастаздары карциноид синдромына алып келуі мүмкін. Бұл көптеген заттардың, соның ішінде серотониннің, жүйелік қан айналымына артық мөлшерде бөлінуімен байланысты, және бұл теріде қызару, диарея, бронхтардың тарылуы және оң жақ жүрек клапандарының ауруы сияқты белгілерге әкелуі мүмкін. Карциноидпен ауырған науқастардың 6%-дан азында карциноид синдромы дамиды деп есептеледі, ал олардың 50%-ында жүрекке қатысты асқынулар пайда болады.

Кескіндемелі карциноид

Бұл апендициттің криптоциттерінен пайда болатын экзокриндік және эндокриндік ісіктің аралас түрі деп саналады. Гистологиялық тұрғыдан алғанда, ол муцинмен толған тостаған тәрізді жасушалардың жиынтығын құрайды, сонымен қатар аздаған мөлшерде Панет жасушалары мен эндокриндік жасушаларды қамтиды. Өсу үлгісі ерекше: әдетте, апендикс қабырғасының бұлшық еттері мен стромасы арасында біртекті сақина тәрізді ісік ұяларын құрайды, бұл апендикс бойымен жоғары қарай созылады. Бұл зақымды макроскопиялық түрде күдік тудыру және өлшеу қиын жасайды. Кішкентай ісік ұялары бұлшық еттер арасында немесе апендикс маңындағы май тінінде жасырынуы мүмкін; цитокератин препараттары ісік жасушаларын анықтауда ең жақсы нәтиже береді, ал муцин бояғыштары оларды сәйкестендіруге көмектеседі. Олар классикалық апендикс карциноидтарына қарағанда күштірек агрессивтілік көрсетеді. Таралу әдетте аймақтық лимфа түйіндеріне, перитонеумға және әсіресе жұмыртқалық безге қатысты. Олар карциноидты немесе басқа эндокриндік синдромдарды тудыру үшін жеткілікті гормоналды заттар өндірмейді. Шындығында, олар эндокриндік емес, экзокриндік ісіктерге көбірек ұқсайды. Оларға "криптоциттік карцинома" термині қолданылды, бірақ бұл термин карциноидтар деп қарастырудан да дәлірек болғанымен, кеңінен қабылдана қойған жоқ.

Себеп

Карциноидты синдром бес еркектің біреуінде көптеген ісіктерге алып келеді. Асқазан карциноидтарының пайда болу жиілігі ахлоргідрия, Хашимото тиреоидиті және қатерлі анемияда артады.

Емдеу

Егер операция мүмкін болса, бұл емдеудің жалғыз толыққанды жолы. Егер ісік метастаздалған (көбінесе бауырға) және емдеуге келмейтін жағдай деп есептелсе, ісіктердің өсуін тоқтату және бауыр метастаздары бар науқастарда өмір сүру ұзақтығын арттыру үшін лютеций (177Lu) DOTA октреотат және 131I mIBG (мета-иод бензил гуанидин) сияқты перспективті емдеу тәсілдері бар, бірақ олар қазіргі уақытта тәжірибелік саналады. Химиотерапия тиімділігі төмен және көбінесе тағайындалмайды. Октреотид немесе ланреотид (соматостатин аналогтары) карциноидтың секреторлық активтілігін азайтуға және антипролиферативтік әсерге ие болуы мүмкін. Интерферонмен емдеу де тиімді, әдетте соматостатин аналогтарымен бірге қолданылады. Кездейсоқ карциноидтың метастаздау қабілеті төмен болғандықтан, қазіргі ұсыныс бойынша 3 ай сайын КТ немесе МРТ, серотонин сияқты ісік маркерлерін зертханалық тексеру, сондай-ақ медициналық тарихты жинау және физикалық тексеру жүргізілуі керек, ал одан кейін жыл сайын физикалық тексеруден өту ұсынылады.

Тарих

Оларды алғаш рет 1907 жылы Мюнхен университетінің неміс патологы Зигфрид Оберндорфер сипаттады. Ол карзиноид немесе "карциномаға ұқсас" терминін микроскоппен қарағанда қатерлі көрінгенімен, еңбексіз ісік сияқты мінез-құлық таныту ерекшелігін сипаттау үшін қолданды. Олардың эндокриндік қасиеттерін кейіннен 1914 жылы Госсе мен Массон сипаттады, және қазір бұл ісіктер ішектің энтерохромаффин (EC) және энтерохромаффинге ұқсас (ECL) жасушаларынан пайда болатыны белгілі. Кейбір дереккөздер бұл жаңалықты Отто Любаршқа жатқызады. 2000 жылы Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы "карциноид" терминін қайта анықтады, бірақ бұл жаңа анықтаманы барлық дәрігерлер қабылдаған жоқ. Бұл әдебиетте карциноидты және басқа нейроэндокриндік ісіктерді ажыратуда қыңырлық тудырды. Американдық қатерлі ісіктер қоғамы мәліметінше, ДДҰ-ның 2000 жылғы анықтамасы: