Кіріспе

Испан құрғақ сорлы шұжық
Испан құрғақ сорлы шұжықтың бір түрі

Жамон (xaˈmon; : jamones) – Испанияда өндірілетін құрғақ сорлы шұжықтың түрі. Бұл испан асханасының әлемдегі ең танымал тағамдарының бірі. Ол тапас тағамдарының да құрамына кіреді. Испанияда жамонның көп бөлігі жамон серано деп аталады. Сондықтан, испан тілінде сөйлейтін елдерде өндірілетін немесе тұтынылатын басқа шұжық өнімдері де осылай аталуы мүмкін.

Жамон серрано

Jamón serrano (яғни, Sierra немесе тау массивінен алынған шұжық) термині Испанияда өндірілетін барлық құрғақ пісірілген хамонды білдіретін жалпы аспаздық термин ретінде қолданылады, бұл сүйек үстінде пісірілген Йорк хамонынан өзгеше. Дегенмен, бұл термин көбінесе ақ және/немесе Иберия емес шошқа тұқымдарынан жасалған хамонға қатысты қолданылады. Бұл Испанияда ең көп өндіріліп, тұтынылатын хамон түрі. Көптеген jamones serrano ақ шошқалардың жергілікті тұқымынан немесе Duroc сияқты коммерциялық тұқымдардан жасалады. Jamón serrano, jamón reserva, jamón curado, jamón extra немесе кез келген жалпы хамон атауымен сипатталатын хамон, біріктірілген жеммен қоректендірілген ақ шошқалардан өндіріледі. Jamón serrano Еуроодақ және Ұлыбританияда қорғалатын табиғи ерекшелік (ҚТЭ) статусына ие. ҚТЭ сертификаты нақты тағам өнімінің өзгеше ерекшеліктері бар екенін, оны осы санаттағы басқа өнімдерден ерекшелейтінін және оның шикізаты, құрамы немесе өндіріс әдісі кем дегенде 30 жылдан бері өзгермейтінін куәландырады.

Өндіріс

Жаңа шұжықтар қырқылып, тазаланады, содан соң артық ылғалды кетіру және еттің бұзылуын болдырмау үшін шамамен екі апта бойы тұзбен жабылып қойылады. Кейін тұз жуылып, шұжықтар шамамен алты айға кептіріледі. Ақырында, климатқа, сондай-ақ шұжықтың мөлшері мен түріне байланысты, шұжықтар 6 айдан 18 айға дейін салқын, құрғақ жерге ілінеді. Кептіру шатырлары (секадеро) көбінесе биік жерлерде салынады, осы себепті бұл шұжық "тау шұжығы" деп аталады.

Иберик қымыз

Иберия тұқымды шошқалардан жасалған шошқа еті өнімдері "ibérico/a" деген аталымды алады. Осылайша, хамон иберико – бұл осы тұқымдардың малдарынан жасалған құрғатылған дәмді хамон. Иберико – әлемдегі ең қымбат ветчиналардың бірі, ал оның майлы, мраморлы құрылымы оны деликатес ретінде өте танымал етті, және оған деген сұраныс Кобе сиыр етіне шамалас, оны қанағаттандыру қиын. Хамон ибериконың өндірісі мен экспорты шектеулі болғандықтан, сатып алушылар сақ болуы керек және зәйтүн майындағыдай, алдау мен ауыстыру немесе сапасыз өнімге ұшырамауы керек, себебі жергілікті нарықтағы және экспорттағы өнімнің елеулі бөлігінің шын мәнінде иберико емес екені бағаланған. Испания заңнамасы барлық иберико өнімдері үшін сауда таңбаларын белгілеуді анықтайды.

Палета

Палетта де сердо немесе палетилла – хамонға ұқсас өнім; ол хамонға қолданылатын артқы аяқ орнына шошқаның алдыңғы аяғынан жасалады, дәл сол процесте кептіріледі және сол тәріздес тұтынылады. Толық аяқтар салмағымен сатылатындықтан және палетиллалар жеңіл болғандықтан, олар көбінесе үй тұтынуға арналған. Палетилла, егер ол ибериялық шошқадан жасалған болса, Иберия деп сипатталып немесе сатылуы мүмкін.